Alle artikelen
349 p. Contact, euro 19,90
Steffie van den Oord houdt van oude mensen. Het bracht haar eerder op het eenvoudige maar briljante idee honderdjarigen hun levensgeschiedenis te laten vertellen in haar boek Eeuwelingen. Voor haar nieuwste bundel sprak ze zo=n 25 mensen over hun zeer uiteenlopende liefdes tijdens de Tweede Wereldoorlog.
In hun herinnering was dit vaak de Grote Liefde B ‘misschien is het buiten het kamp niet eens mogelijk zo heftig verliefd te worden’. Ze maakt Auschwitz dragelijk voor het zigeunermeisje Lily Franz en haar Poolse Zbyszek. Ze helpt Ben van Elsland door zijn tewerkstelling in Duitsland, waar hij zijn eerste man kust; ‘het luchtalarm ging, het licht viel uit. En ineens pakt-ie me beet en begint mij toch te zoenen!’
Soms echter maakt de liefde de oorlog nog gruwelijker dan hij al was. Wytske W. had zwaar te lijden onder de politieke keuzes van haar man, die zich ontpopt tot een fanatieke NSB-er B >dat hij zóveel mensen had aangegeven had ik nooit gedacht=. Toch neemt ze hem terug als hij zijn straf heeft uitgezeten, al zijn al haar kinderen uit schaamte geëmigreerd.
Aangrijpend is het verhaal van Derkjen Bouwens en Bennie Polman. Als jonggehuwde bekeerd tot de Jehova’s Getuigen weigert Bennie stellingen te graven voor de Duitsers. Hij wordt geëxecuteerd. Diepbedroefd maar niet van haar geloof gevallen, wacht Derkjen nog steeds tot ze hem kan omhelzen in het Paradijs.
Uiteindelijk vertelt dit boek meer over de oorlog dan over de liefde. En dan vooral over de ‘gewone-mensenoorlog’: over principiële keuzes maar vaker nog ad-hoc besluiten B die uiteindelijk van levensbelang blijken. Over wonderlijke naïviteit B ‘als je jong bent en zó gelukkig, wat interesseert een oorlog je dan’ B, veel gescharrel en improviseren. En over de chaos van de laatste oorlogsmaanden en het vaak moeizame geploeter in de eerste jaren erna.
Zo krijgen de joodse overlevenden Catharina en Maurits na hun terugkeer met veel moeite een woning van NSB-ers – zelfs de pannenset is er uitgevoerd in zwart en rood. Maar ook daar dreigen ze te worden uitgezet. Ze emigreren, want in Nederland hebben ze niets meer te zoeken. Toch mag het kamp, zegt Maurits, ‘nooit een excuus zijn voor een slecht humeur’.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Gewone-mensenoorlog
349 p. Contact, euro 19,90 Steffie van den Oord houdt van oude mensen. Het bracht haar eerder op het eenvoudige maar briljante idee honderdjarigen hun levensgeschiedenis te laten vertellen in haar boek Eeuwelingen. Voor haar nieuwste bundel sprak ze zo=n 25 mensen over hun zeer uiteenlopende liefdes tijdens de Tweede Wereldoorlog. In hun herinnering was...
Moedige vrouw
235 p. Nijgh & Van Ditmar, euro 17,50Nederland, eind jaren twintig. Een vrouw uit een goed katholiek milieu verlaat de man met wie ze vier kinderen heeft, omdat haar liefde is uitgeput. Met haar kroost betrekt ze een woning in Den Haag, waar zij kamers verhuurt. Rika van der Lans is bijna veertig als zich...
Polderextremisme
262 p. Ambo, euro 16,95Vanaf de eerste pagina vraagt dit boek iets van de lezer. Het vraagt niet minder dan met de auteur het geloof te delen dat de jaren zeventig van de vorige eeuw een ‘unieke periode vormen in de Nederlandse geschiedenis, een episode die wezenlijk verschilt van wat eraan voorafging en wat erna...
Bezield van goede bedoelingen
548 p. Balans, euro 35,00Ettelijke tientallen jaren heeft de Leidse hoogleraar Hans Daalder besteed aan de ‘politieke biografie’ van Willem Drees sr. Deze is wel kleinerend ‘wethouder van Nederland’ genoemd, maar ook getypeerd als begenadigd politicus en zelfs geëerd als wijs en groot staatsman. Door zijn markante persoonlijkheid en onmiskenbaar grote maatschappelijke betekenis was Drees...
De Vooruitgang
Proefschriften, lezingen en studies kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Remco van Diepen beschreef de massale protesten tegen de kruisraketten in de jaren tachtig en verbaasde zich over de hoog oplopende emoties. Meer dan een half miljoen mensen demonstreerden in oktober 1983 in Den Haag tegen plaatsing van 48 kruisraketten op Nederlandse bodem....
Brieven
De redactie nodigt u uit uw mening te geven over artikelen die in het Historisch Nieuwsblad verschenen zijn. Zij behoudt zich het recht voor brieven in te korten. Reacties: Postbus 256, 1110 AG Diemen of [email protected] Bevrijdingsfeesten Het nieuwsbericht ‘Lichtgevende smurfen bij viering Bevrijding’ in Historisch Nieuwsblad 2004/8 begint met de zin: ‘Op 17 september...
Gezien
Een wenteltrap af, een ondergrondse gang door, een wenteltrap op. De nieuwe permanente tentoonstelling Geschiedenis van de joden in Nederland 1600-1890 in het Joods Historisch Museum bevindt zich op een galerij in de Grote Synagoge, boven een tentoonstelling over religie. Ver van de straat en de waan van de dag. De tentoonstelling is niet groot...
Carmiggelt
Columnisten, zo maakte Parool-hoofdredacteur Sytze van der Zee mij bij zijn komst eind jaren tachtig duidelijk, moeten controversieel zijn. Gedonder in de glazen, debat in het café, spraakmakendheid, daar ging het om. En zo verdwenen goedaardige, verstandige figuren als de schrijvers Willem van Toorn en A.L. Snijders uit de kolommen. En Theo van Gogh kwam...
Lifestyle & Trends
De hotspots van achttiende-eeuws Parijs. Lekker weg in de jaren dertig. Haute couture in de Middeleeuwen. Trends zijn van alle tijden. Deze keer: op bedevaart. Eerst denk je aan een broodje aap. Een tien jaar oude tosti die 28.000 dollar opbrengt? Ha ha ha! Maar het is waar. De heilige boterham werd eind vorig jaar...
Stad & Land
Een fototentoonstelling over de wederopbouwwijk, een boek over beroemde plaatsgenoten – in heel Nederland houden mensen, archieven en historische verenigingen zich bezig met de plaatselijke historie. Hun initiatieven komen hier aan bod. Deze maand: archeologisch onderzoek naar het onder water verdwenen dorp Rielant. Veelkleurige oceaanreuzen wurmen zich door het Nauw van Bath, de vaargeul richting...
Veiligheidsraad
Eind vorig jaar verscheen een rapport waarin Kofi Annan werd geadviseerd de Verenigde Naties ingrijpend te hervormen. Het lastigste onderdeel van dit rapport is het voorstel de samenstelling van de Veiligheidsraad te veranderen. De Veiligheidsraad is het enige onderdeel van de VN dat kan besluiten tot het gebruik van geweld. Over de hervorming van de...
Beeldgeheim
Een oude foto. Wat is het verhaal erachter? Dichters Rutger Kopland en Driek van Wissen doen een poging. ‘Dit is een foto van een heel jonge prins Willem-Alexander achter de bok van een wagen,’ begint Rutger Kopland zelfverzekerd. ‘Nee,’ valt Driek van Wissen hem in de rede. ‘Bij een eerste vluchtige blik meende ik de...