Home Veiligheidsraad

Veiligheidsraad

  • Gepubliceerd op: 12 januari 2005
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Maarten van Rossem

Eind vorig jaar verscheen een rapport waarin Kofi Annan werd geadviseerd de Verenigde Naties ingrijpend te hervormen. Het lastigste onderdeel van dit rapport is het voorstel de samenstelling van de Veiligheidsraad te veranderen. De Veiligheidsraad is het enige onderdeel van de VN dat kan besluiten tot het gebruik van geweld. Over de hervorming van de Veiligheidsraad wordt al veertig jaar gedelibereerd. Dat er desondanks in al die jaren niets is veranderd, ligt aan de samenstelling van het orgaan.


De Veiligheidsraad heeft vijftien leden. Tien leden rouleren om de paar jaar, en daar heeft iedereen vrede mee. Blijven over de vijf permanente leden van de raad, die een bijzondere bevoegdheid hebben: het vetorecht. Zij kunnen elk voorstel van de raad blokkeren. Zodoende bepalen die vijf leden in feite het beleid van de Verenigde Naties in alle essentiële kwesties.

De vijf permanente leden zijn, sinds de oprichting van de VN in 1945, de Verenigde Staten, Rusland, China, Frankrijk en Engeland. Zo representeert de raad de machtsverhoudingen van een langvervlogen tijdperk, al valt te beargumenteren dat Frankrijk en China in 1945 het permanente lidmaatschap alleen hebben verworven omdat dat de Verenigde Staten en Engeland toen goed uitkwam.

Frankrijk en China waren in 1945 mogendheden van de tweede rang. Frankrijk is dat nog steeds, maar China is druk bezig een mogendheid van de eerste rang te worden. Op dit moment is alleen het permanente lidmaatschap van de Verenigde Staten en van China vanzelfsprekend; Rusland is een dubieus geval, en Frankrijk en Engeland zouden eigenlijk verwijderd moeten worden. Maar omdat het permanente lidmaatschap een laatste herinnering is aan hun langvervlogen wereldmacht, zullen Frankrijk en Engeland tot elke prijs aan die status vasthouden. En omdat zij het vetorecht hebben, kunnen zij elke hervorming blokkeren.

De enige mogelijkheid tot verandering is uitbreiding van het aantal permanente leden. Daarbij zou het zeer onverstandig zijn de nieuwe permanente leden ook het vetorecht te geven, want dat zou serieuze besluitvorming vrijwel onmogelijk maken. Mogelijke nieuwe leden die de raad representatiever zouden maken zijn: Brazilië, Mexico, Egypte, Nigeria, Zuid-Afrika, India, Indonesië, Duitsland en Japan. Die laatste twee betalen meer aan de VN dan de huidige permanente leden, met uitzondering van de Verenigde Staten.

Zelfs als de raad wordt uitgebreid – wat ik overigens op korte termijn niet zie gebeuren -, blijft het merkwaardig dat Frankrijk en Engeland het vetorecht hebben. Afschaffing van het vetorecht zou echter voor de echte Grote Mogendheden onaanvaardbaar zijn.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer