Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.
H.L. Wesseling
Zoon en vader/ Vader en zoon
312 p. Prometheus/ Bert Bakker, € 24,95

Henk Wesseling schreef een boek in twee delen: een over zichzelf en een over zijn vader. Het boek over zijn vader speelt zich af in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw. Het autobiografische deel is veel persoonlijker en geschreven met veel ironie. Op het eerste gezicht lijkt het daarom alsof de lezer twee boeken heeft gekregen voor de prijs van één.

Wesseling is geboren in 1937 en beschrijft zijn jonge jaren in een katholiek milieu in Den Haag en zijn studententijd in het Leiden van de jaren vijftig. Met veel gevoel voor detail en sfeer schetst Wesseling een schrale jeugd. Zijn moeder moest vanaf 1947 als weduwe het gezin draaiende houden. De jonge Wesseling mocht niet meezingen in het koor, wél deed hij zijn best op school; hij hield niet van sport en haalde bij de padvinderij het insigne ‘Kok’. Zijn middelbareschooltijd volbracht hij op het Aloysius College. Een tamelijk normale Haags-roomse jeugd, kortom.
De ware levensvreugde komt pas aan bod in de beschrijving van zijn studententijd in Leiden. Iedereen die iets wil weten over de academische gewoontes, het intellectuele klimaat en de ontdekking van het andere geslacht in de jaren vijftig is hier aan het goede adres. Zeer verhelderend is Wesselings beschrijving van de manier waarop intellectuele katholieke jongeren langzaam maar zeker van hun geloof vielen. Het was een langdurig en gecompliceerd proces, dat langs gespreksgroepen en het existentialisme voerde. Wesseling beschrijft het onderkoeld. Ik heb de indruk dat hij de scherpe kantjes weglaat: ‘Het loslaten van de religie was een tijdrovend en soms pijnlijk proces, maar er waren er weinigen die het niet hebben doorgemaakt.’
Curieus is zijn constatering: ‘Ik heb van de jaren zestig nooit iets gemerkt en van de jaren zeventig evenmin en dat wou ik ook maar zo houden.’ Dat is wel heel onwaarschijnlijk, en gelukkig levert hij zelf bewijs van het tegendeel met de volgende anekdote: ‘Het was een heel mooie studente en het werd een zeer warme zomer, wat tot gevolg had dat zij iedere dag iets minder aan had en de belangstelling om haar te helpen iedere dag toenam.’ Zonder de jaren zestig en zeventig zou een dergelijke passage in de memoires van een Leidse hoogleraar volstrekt ondenkbaar zijn geweest.
De beschrijving van Wesselings carrière als hoogleraar is het minst spannende deel van het boek. Die is soms plichtmatig en de dingen die veel lezers graag willen weten – zijn relatie met het Koninklijk Huis, Willem-Alexander en Freddy Heineken – blijven helaas ongenoemd. Aan de andere kant is hij (bijna) te bescheiden over zijn onmiskenbare kwaliteiten als docent of kritisch en toegewijd promotor.
De delen over Wesseling senior vormen een voorbeeldige studie naar de conflictueuze wereld van het politieke katholicisme in eerste helft van de twintigste eeuw. C.D. Wesseling (1875-1947) was actief in onderwijs, journalistiek, politiek en in de marges van de financiële wereld. Gaandeweg kwam hij in conflict met de moederkerk. Hij was van mening dat de RKSP moest samenwerken met de SDAP. Dat was voor het episcopaat een brug te ver.
Vanaf 1923 was Wesseling senior niet meer welkom in de partij en begon hij een zwerftocht langs clubjes en dissidente partijen. Hij had moderne standpunten en waarschuwde al vroeg voor het gevaar van fascisme en nationaal-socialisme. Omdat het episcopaat afscheiding met alle mogelijke middelen bestreed was de politieke carrière van Wesseling gedoemd te mislukken. Zijn zoon beschrijft het met heldere pen en op basis van uitputtend archiefonderzoek. Je zou bijna betreuren dat hij zich niet vaker aan dit soort onderzoek heeft gewijd.
Zijn dit nu inderdaad twee boeken voor de prijs van één? Nee, want wie goed leest en een beetje amateurpsychologie niet schuwt kan een aantal duidelijke lijnen ontwaren. Vader en zoon zijn beiden levensgenieters met groot schrijftalent en analytisch vermogen. Op het eerste gezicht lijkt er een groot verschil te zijn tussen de conflictueuze vader en de ogenschijnlijk zo inschikkelijke zoon. Ik denk echter dat junior bepaalde lessen uit vaders leven heeft getrokken. Zo wordt het boek toch nog één geheel, dat zijn geld zeker waard is.

Willem Melching is docent nieuwste geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.
Recensie

Conflictueuze vader, inschikkelijke zoon

H.L. WesselingZoon en vader/ Vader en zoon312 p. Prometheus/ Bert Bakker, € 24,95Henk Wesseling schreef een boek in twee delen: een over zichzelf en een over zijn vader. Het boek over zijn vader speelt zich af in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw. Het autobiografische deel is veel persoonlijker en geschreven met...

Lees meer
De spanning tussen Den Uyl en de ondernemers
De spanning tussen Den Uyl en de ondernemers
Artikel

De spanning tussen Den Uyl en de ondernemers

Het kabinet-Den Uyl (1973-1977) had een uiterst moeizame verhouding met de ondernemers in Nederland. De sociaal-democratische premier hoopte de oliecrisis, inflatie en werkloosheid op te lossen met meer overheidscontrole, medezeggenschap en belastingen. Dit tot ongenoegen van de multinationals, die afhankelijk waren van een internationaal opererende vrije markt. De wederopbouw van Nederland na de Tweede Wereldoorlog...

Lees meer
Nederland erkende Volksrepubliek China als eerste
Nederland erkende Volksrepubliek China als eerste
Artikel

Nederland erkende Volksrepubliek China als eerste

Rutte brengt voor het eerst in vijf jaar een bezoek aan China. Tijdens de Koude Oorlog erkende Nederland als een van de eerste westerse landen het communistische regime van Mao.

Lees meer
De Molukse belangengroepen in Nederland
De Molukse belangengroepen in Nederland
Artikel

De Molukse belangengroepen in Nederland

Al snel na hun aankomst in Nederland richtten de Molukse ex-KNIL-militairen organisaties op om hun belangen bij de Nederlandse overheid te verdedigen. De leiders van deze organisaties hielden echter vaak vast aan de geïsoleerde positie van de Molukkers. Hun loyaliteit werd bovendien vaak afgedwongen door intimidatie en sociale uitsluiting. De functie die migrantenorganisaties spelen in...

Lees meer
De Opiumoorlogen tussen China en Engeland
De Opiumoorlogen tussen China en Engeland
Artikel

De Opiumoorlogen tussen China en Engeland

Volgens nieuw onderzoek dreigen miljoenen mensen verslaafd te raken aan pijnstillers. In 1725 verbood China opium vanwege het verslavende effect. De Britten zagen daardoor hun handel verdampen.

Lees meer
Artikel

Rosa Luxemburg (1871-1919)

Door haar gewelddadige dood werd Rosa Luxemburg voor generaties linkse intellectuelen een icoon van de revolutie. Maar hoewel haar moed en onafhankelijkheid van geest zeer bewonderenswaardig waren, heeft ze toch bitter weinig bereikt. Luxemburgs theorieën waren zo abstract en doctrinair dat ze geen greep had op de werkelijkheid. Als Karel van het Reve een meisje...

Lees meer
Artikel

De Geschiedenismonitor 2008

Historisch Nieuwsblad, de Volkskrant en Andere Tijden presenteren de eerste Geschiedenismonitor. Jaarlijks wordt een representatieve groep Nederlanders gevraagd naar hun kennis van de vaderlandse geschiedenis. Ook beantwoorden zij een aantal vragen, die hun mening polsen over zaken die te maken hebben met onze nationale identiteit.Aan de Geschiedenismonitor 2008 hebben 1069 Nederlanders meegedaan. Zij weten niet...

Lees meer
Charles Darwin: vader van de evolutietheorie
Charles Darwin: vader van de evolutietheorie
Artikel

Charles Darwin: vader van de evolutietheorie

Wetenschappers hebben de complete bibliotheek van Charles Darwin online gezet. De evolutietheorie van Charles Darwin veranderde het denken over het leven op aarde voorgoed.

Lees meer
De Gaulle in Algerije
De Gaulle in Algerije
Artikel

De Gaulle kon de oorlog in Algerije niet stoppen

Het vermolmde regime van Charles de Gaulle kon de snel escalerende oorlog in de Franse kolonie Algerije niet beëindigen.

Lees meer
Eerste Wereldoorlog loopgraven
Eerste Wereldoorlog loopgraven
Artikel

Strijd in de loopgraven in de Eerste Wereldoorlog

De Eerste Wereldoorlog wordt herinnerd als een zinloze slachting. Hoofdschuddend kijken we naar de miljoenen die in loopgraven sneuvelden voor ‘leugens’ en ‘holle kreten’. Maar onze verbijstering is arrogant en beledigend voor de soldaten. In hun ogen had de oorlog wel degelijk zin. Enkele jaren geleden organiseerden de Nederlandse en Belgische uitgeverijen die hier de...

Lees meer
Wilhelmina houdt een toespraak
Wilhelmina houdt een toespraak
Artikel

Wilhelmina in Londen tijdens WO2

Koningin Wilhelmina gedroeg zich tijdens de Tweede Wereldoorlog lang niet zo manmoedig en standvastig als vaak wordt beweerd.

Lees meer
Stavisky
Stavisky
Artikel

De affaire-Stavisky

De Derde Franse Republiek (1871-1940) werd geplaagd door een groot aantal schandalen. Het laatste en misschien wel het grootste schandaal was de affaire-Stavisky. Tijdens de economische crisis van de jaren dertig slaagde een oplichter erin om miljoenen achterover te drukken. In zijn val sleurde hij zelfs een kabinet mee. Het was al weken onrustig in...

Lees meer
Loginmenu afsluiten