Alle artikelen
Al maanden heerste er opwinding in Parijs. Eindelijk komen de Staten Generaal bijeen. De gesprekken, ook onder de adel, gaan alleen maar over politiek. ‘In het theater in
Zo herinnert ook de Franse hofdame Lucy, markiezin de La Tour du Pin, zich het voorjaar van 1789. Ze zal de revolutie die op stapel staat in angstige momenten – aanhoudingen, opstootjes en onderduik – aan den lijve meemaken, tot ze in 1794 vlucht naar Amerika, waar ze aantal jaren heel gelukkig leeft als boerin.
Aan
Want ook Lucy ervaart haar leven aan het
Antropologe Hanken heeft een fijn oog voor veelzeggende details. Zo ontdekt ze een woordenboek uit 1790, met nieuwe woorden als comité, égalité, élire en citoyen. Achterin wordt sterk afgeraden termen als serf, vasal, privilégés, ordre du roi en petit peuple ooit nog te gebruiken.
Ze verwondert zich over de nieuwe kalender die in 1793 wordt ingevoerd (de jaartelling begint in ’92, een week duurt tien dagen, een deel van oktober vormt met november de nevelmaand brumaire); raakt de bevolking hierdoor niet totaal gedesoriënteerd? En ze vraagt zich af waar
Zo laat ze op een boeiende manier zien hoe de revolutie zichzelf nog moest uitvinden. Er heerste chaos en besluiteloosheid; door de spanningen kon een kleine gebeurtenis een grote symbolische lading krijgen. Dat revoluties hun eigen kinderen plegen op te eten, moest zelfs Robespierre nog ontdekken.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
De nevelmaand brumaire
De nevelmaand brumaireAl maanden heerste er opwinding in Parijs. Eindelijk komen de Staten Generaal bijeen. De gesprekken, ook onder de adel, gaan alleen maar over politiek. ‘In het theater in Versailles werd geapplaudisseerd voor republikeinse teksten, onder de edelen ging het over democratie, op de bals over filosofie en in de boudoirs over moraal,’ schrijft...
Hugo de Groot: intelligent maar onuitstaanbaar
Hugo de Groot (1583-1650) ontsnapte in een boekenkist. Juist in zijn geval, als een van de meest belezen personen van de zeventiende eeuw, is dat gegeven van een haast literaire schoonheid. Voor de duur van zijn ontsnapping veranderde deze ‘boekige’ man in een omgevallen boekenkast. Een nieuwe biografie wil De Groot, alias Grotius, tonen als...
Mei 2007: Tweede Wereldoorlog
Een gevarieerde greep uit de talloze kleine en grotere evenementen, tentoonstellingen, films, documentaires en websites rond het thema Tweede Wereldoorlog. Ook al ligt de oorlog al weer 62 jaar achter ons, de meidagen blijven een inspiratiebron. Voorstellingen In het Rozentheater in Amsterdam gaat op 2 mei De Brief in reprise. Dit toneelstuk, over een Joods-Oekraïense...
De geestelijke worsteling van Christiaan Huygens (1629-1695)
Geïnspireerd door René Descartes koos Christiaan Huygens voor het verstand. Toen hij ten prooi viel aan een existentiële crisis, kon dat hem echter niet redden. Maar Huygens kon ook niet geloven, zonder een overtuigend bewijs van het bestaan van God, Toch weigerde hij een knieval te maken voor het geloof, en dat dreef hem tot...
Verbanning in de Middeleeuwen
Verbanning was een van de zwaarste straffen die in de Middeleeuwen opgelegd konden worden. Door de vele gevaren die de balling na zijn verdrijving op zijn pad vond, stond verbanning zo goed als gelijk aan de doodstraf. Wie voorgoed verdreven werd van huis en haard, had grote kans te eindigen als struikrover of lijf en leden te verliezen.
De Brede Maatschappelijke Discussie over kernenergie
Kernenergie is dit jaar terug als verkiezingsthema. Begin jaren tachtig moest de Brede Maatschappelijk Discussie uitwijzen of Nederland nieuwe kerncentrales mocht bouwen.
De voorronde van de Grote Geschiedenis Quiz 2007
Het is weer tijd voor de voorronde van de jaarlijkse Grote Geschiedenis Quiz. Traditiegetrouw wordt deze georganiseerd door de Volkskrant, het Historisch Nieuwsblad en het televisieprogramma Andere Tijden. Voordat u zich probeert te kwalificeren voor de finale een welgemeende waarschuwing. Natuurlijk kunt u veel antwoorden opzoeken. Maar daarmee houdt u dan uzelf en ons voor...
De lokroep van de NSB
De NSB beloofde in de jaren dertig dat het gedegenereerde Nederland herboren zou worden als een sterke natie. Dat trok veel stemmers, maar de aantrekkingskracht verflauwde al snel. Hoe kwam dat? Wat zagen mensen eigenlijk in de NSB? Waarom stemde in 1935 8 procent van de kiezers op de partij? Wat bezielde de 50.000 leden?...
De nationaal-socialistische verzorgingsstaat
De Duitsers bleven Hitler tijdens de oorlog trouw omdat het nationaal-socialisme erg goed voor hen zorgde. Met geloof in de ideologie van de nazi’s had de steun voor Hitler weinig te maken. In de winter van 1944-’45 maakte Julius Posener, officier in dienst van het Britse leger, mee hoe in Napels de mensen met honderden...
Nationaal Monument op de Dam werd pas populair toen Damslapers het ‘ontwijdden’
De oprichting van oorlogsmonumentenverliep in Nederland zelden zonder heftige meningsverschillen. Een artistieke avant-garde botste met de conservatieve volkssmaak. Die koos voor figuratieve kunst, en liet blote borsten aankleden met plooien en vijgenbladen. Vóór 1945 stonden er in Nederland nauwelijks oorlogsmonumenten. Men kende het verschijnsel vooral uit Frankrijk en België, waar sinds de Eerste Wereldoorlog ‘elke...
Brieven
Sneevliet In het informatieve artikel van Rob Hartmans, ‘De moord op Ignace Reiss. Verraad aan de Amstel’ (Historisch Nieuwsblad 2007/1) staat een foto waarop Henk Sneevliet naast Lenin zit – althans: volgens het fotobijschrift. Sneevliet is daar getooid met een lange baard. Dat verbaast ons. In december 2006 vertoonde de VPRO een film van René...
Het bombardement op Guernica
Op 26 april 1937 voeren vliegtuigen van het Duitse Condor Legioen een verraderlijke aanval uit op het Noord-Spaanse stadje Guernica. In korte tijd staat het stadje volledig in brand. Maar pas in 1997 komen er Duitse verontschuldigingen voor het barbaarse bombardement. Guernica was ook slachtoffer geworden van een propagandaslag. Meer dan 1600 doden, een kwart...
