Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.

Maria van der Hoeven is de meest onzichtbare minister in kabinet-Balkenende IV. Na haar jaren op Onderwijs is ze geparkeerd op het ministerie van Economische Zaken, dat sinds haar aantreden nog meer aan belang schijnt te hebben ingeboet. En je kunt bepaald niet zeggen dat de economie er florissant bij staat. Het is een beetje haar lijn. Toen ze minister van Onderwijs werd, zwoer ze een eind te maken aan de eeuwige reorganisaties en veranderingen in het onderwijs. De rust zou weerkeren – Maria van der Hoeven houdt van rust.

Helemaal blind voor de tekenen des tijds kon ze echter niet zijn. Toen heel Nederland zich zorgen begon te maken over het peil van het geschiedenisonderwijs en de inhoud van ‘onze’ identiteit, liet ze Frits van Oostrom c.s. een lijst opstellen van historische en culturele gebeurtenissen en begrippen waar kinderen op de basisschool vertrouwd mee moesten worden gemaakt: de Canon van Nederland.

Goed idee, vond iedereen. Ook aardig en inspirerend uitgewerkt, met voldoende lacunes om hele volksstammen Nederlanders aan het maken van hun eigen canon te zetten. Maria van der Hoeven nam glimlachend de vijftig vensters in ontvangst, waarna er weinig mee gebeurde. Rust. Er werd aangedrongen op uitvoering van de belofte de Canon verplicht te stellen. En ja, daar gaat de Tweede Kamer nu eindelijk over stemmen.

Dat is een cruciaal moment. Zolang er nog niets verplicht was gesteld, kon ook de discussie vrijblijvend zijn. Dat is voorbij. Wel 23 historici, onder wie vooral vakdidactici, tekenden onlangs protest aan. De Canon is onevenwichtig, soms ahistorisch, en valt niet te integreren met de bestaande verplichte indeling in de Tien Tijdvakken van Piet de Rooy. Het is volgens hen principieel onjuist op zo gedetailleerde wijze in te grijpen in de inhoud van het vak. Het bindt de docenten te veel. Ze moeten zich in alle mogelijke bochten wringen om Piet de Rooy met Frits van Oostrom te mixen.

De reactie van Frits van Oostrom op de bezwaren was nogal nonchalant: een beetje geschiedenisleraar draait zijn hand niet om voor de integratie van de twee systemen. Een tikje te nonchalant, want de Canon komt voor het grootste deel terecht op de basisschool. Nu we weten hoe het is gesteld met de kwaliteit van de jonge onderwijzers met betrekking tot basisvaardigheden als rekenen en taal, kunnen we moeilijk geloof hechten aan hun virtuositeit in het afstemmen van verschillende historisch-didactische methoden. Dat wordt een zootje.

De brief van de 23 historici ergerde me aanvankelijk. Altijd dat gezeik. Maar ik moet erkennen dat ze een punt hebben. Er moet beter worden nagedacht over de manier waarop de Canon kan functioneren binnen het kader van de Tien Tijdvakken. De oplossing ligt voor de hand: we zetten de commissie-De Rooy in één lokaal met de commissie-Van Oostrom en wachten tot er witte rook uit de schoorsteen komt.

In wezen is het gekrakeel over de Canon eerder een symptoom dan de ziekte zelf. De ziekte is natuurlijk het gebrek aan kennis van en belangstelling voor geschiedenis. Want hoewel de koortsachtige activiteiten en het succes van Historisch Nieuwsblad en het multimediaspektakel Verleden van Nederland zouden kunnen wijzen op een kentering – en in mijn meest optimistische bui houd ik die verschijnselen daar ook voor –, het is toch preken voor eigen parochie, dat wil zeggen voor een gezelschap oudere, goed opgeleide brave autochtone Nederlanders, die nog op het jaartal 1672 reageren als een hond van Pavlov met een massaal gescandeerd: ‘Redeloos, reddeloos, radeloos.’

De vraag is gerechtvaardigd of onder de in het hoofd gestampte jaartallen vroeger wél een warme belangstelling voor het verleden stak. Die zal net zo matigjes zijn geweest als nu. Maar in ieder geval werd in het onderwijs de schijn opgehouden. Dat lijkt me een goede zaak. Geschiedenis moet weer verplicht eindexamenvak zijn en het aantal lesuren moet zodanig worden uitgebreid dat er ruimte is voor De Rooy én Van Oostrom.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.
Column

De Canon en de tijdvakken

Maria van der Hoeven is de meest onzichtbare minister in kabinet-Balkenende IV. Na haar jaren op Onderwijs is ze geparkeerd op het ministerie van Economische Zaken, dat sinds haar aantreden nog meer aan belang schijnt te hebben ingeboet. En je kunt bepaald niet zeggen dat de economie er florissant bij staat. Het is een beetje...

Lees meer
De toekomst van Obama
De toekomst van Obama
Column

De toekomst van Obama

De verkiezing van Barack Obama was op zichzelf al een revolutionaire gebeurtenis. Wie voor 2008 zou hebben voorspeld dat in 2008 een zwarte kandidaat zou worden gekozen, zou voor gek zijn versleten. Vergelijking met Roosevelt De voorspeller zou nog veel meewariger zijn bekeken als hij ook zou hebben voorzien dat de twee meest...

Lees meer
Column

1873

‘Diegenen onder ons die de jaren van de depressie hebben meegemaakt, kunnen haast niet begrijpen hoe die orthodoxe principes van een geheel vrije markt, die zo duidelijk in diskrediet waren gebracht, toch weer konden overheersen tijdens een periode van wereldwijde depressie eind jaren tachtig, begin jaren negentig, waar men zich ook nu weer geen raad...

Lees meer
Column

Een eind aan het neo-liberalisme

Meestal is pas na enige tijd duidelijk of een gebeurtenis ook een historische gebeurtenis van formaat zal worden. Pas nadat de Eerste Wereldoorlog was uitgebroken en vervolgens enige tijd had geduurd, kon worden geconcludeerd dat de moord op de Oostenrijks-Hongaarse troonopvolger en zijn vrouw, op 28 juni 1914, een historische gebeurtenis van enorm belang was...

Lees meer
Column

Nederland bestaat!

Vanaf 12 oktober aanstaande zendt de VPRO een ambitieuze, achtdelige documentaire over de geschiedenis van Nederland uit onder de titel Het Verleden van Nederland. Op de omvangrijke website van de serie is al een beknopte beschrijving te lezen van de inhoud van de acht delen. Daarbij wordt wel steeds nadrukkelijk vermeld dat die onder voorbehoud...

Lees meer
Column

Een lekker fopspeen

Een mens voelt zich betrekkelijk veilig en comfortabel in een kudde van niet veel meer dan zo’n 150 andere mensendieren. Die kan hij kennen, die kunnen hem kennen. Buiten de beslotenheid van die kudde waait de straffe wind van het vreemde en bedreigende. Heel veel verder dan de indianenstammen die hun pijlen richten op een...

Lees meer
Column

De grote kladderadatsch

‘De Noordpool ijsvrij!’ ‘Nog nooit eerder is in de winter zo’n groot stuk van de Perito Moreno-gletsjer in Argentinië afgebroken!’ ‘In 2100 zullen in Nederland temperaturen van 40 graden geen uitzondering zijn!’ Het zijn allemaal records. Het schijnt allemaal voor het eerst in de geschiedenis te gebeuren. Dagelijks wordt de mensheid opgeschrikt door noodlotstijdingen. De...

Lees meer
Column

Fort Hazepoot

Omstandigheden brachten mij naar Lingsfort in Limburg. Daar wandelde ik op een zonnige ochtend een bos in, op zoek naar de restanten van een fort. Al na zo’n tweehonderd meter zag ik aan mijn rechterhand twee verrassend steile heuvels, van elkaar gescheiden door een diepe insnijding. Als ik niet beter had geweten, had ik misschien...

Lees meer
Column

Emotie in de etalage

Ik ben een sentimentele dwaas. Van het minste of geringste schiet ik vol. Als een sporter zielsgelukkig met een gouden plak op de hoogste tree van het erepodium staat en het Wilhelmus wordt gespeeld, krijg ik een brok in mijn keel, ook al ben ik republikein. De overlijdensadvertentie voor Hugo Claus: ik hield het niet...

Lees meer
Column

Lessen van het verleden?

In een wat zonderling essay in de New York Review of Books van 1 mei 2008 vraagt de bekende Engelse historicus Tony Judt zich af of wij eigenlijk wel iets geleerd hebben van de gruwelijke geschiedenis van de vorige eeuw. Zijn aanvankelijke conclusie is dat dat niet het geval is. Weliswaar staan er overal monumenten...

Lees meer
Column

De geschiedenismonitor

De Geschiedenismonitor, die vorige maand verscheen in de speciale bijlage van Historisch Nieuwsblad, de Volkskrant en Andere Tijden, heeft opnieuw blootgelegd op welk abominabel peil de kennis van de historische Canon van Nederland staat. De verschillen tussen de diverse groepen zijn marginaal. Iedereen scoort ongeveer even goed of even slecht, ook allochtonen. Dat is een...

Lees meer
Column

Mass observation

Wanneer historici zich willen informeren over sfeer en stemming in een bepaalde tijd, zullen ze naar alle waarschijnlijkheid gebruikmaken van archieven van de massamedia. Gaat het om de laatste halve eeuw, dan zal de televisie ongetwijfeld hun belangrijkste bron zijn. Wie de laatste decennia met enige regelmaat naar de televisie heeft gekeken, zal zich echter...

Lees meer
Loginmenu afsluiten