Alle artikelen
In het diepste geheim werden Canadese en Amerikaanse militairen vijftig jaar geleden als proefkonijnen gebruikt bij een nucleair experiment in de Nevada-woestijn. Gekweld door ziekten strijden de Canadese veteranen nu om genoegdoening.
door Marlouk Wester/ Montréal
Op verzoek van de Verenigde Staten leverde Canada in 1957 veertig Canadese militairen om deel te nemen aan Operatie Plumbbob. Midden in de Koude Oorlog, met de wapenwedloop in volle gang, wilde het Amerikaanse leger onderzoeken of grondtroepen na een atoomexplosie nog konden vechten. De betrokken soldaten, die in eerste instantie dachten dat ze waren uitverkoren voor een elite-trainingskamp, werd verzekerd dat deze speciale opdracht ongevaarlijk was.
De militairen woonden zes atoomexplosies bij, waarvan één op slechts een kilometer afstand. De laatste bom, Smoky genaamd, was vier keer krachtiger dan de atoombom die op Hiroshima is afgevuurd. Beschermende brillen werden niet verstrekt, de deelnemers werden wel geïnstrueerd om tijdens de ontploffing dertig seconden een arm voor hun ogen te houden. ‘Ik keek dwars door mijn arm heen. Ik keek ook dwars door het hoofd van de jongen achter me. Ik zag al zijn vullingen,’ vertelt een veteraan in de Canadese documentaire Bombes à retardement, die onlangs over dit onderwerp is verschenen.
De militairen hebben twintig jaar niets gezegd over het experiment. Totdat een Amerikaanse veteraan in 1978 beweerde dat hij door Operatie Plumbbob kanker had opgelopen. Sindsdien hebben ook de Canadezen het zwijgen verbroken. Tweeëntwintig van de veertig veteranen zijn nog in leven; de anderen zijn voor het merendeel overleden aan kanker en hart- en longziekten. Verschillende van hun kinderen zijn misvormd geboren of lijden eveneens aan kanker.
De Verenigde Staten hebben hun verantwoordelijkheid toegegeven en onder Bill Clinton is aan de Amerikaanse veteranen 75.000 dollar uitgekeerd. De Canadese veteranen strijden nog altijd om gerechtigheid. Twintig jaar lang zijn zij door Ottawa vrijwel genegeerd. Begin november 2007 is de conservatieve regering van Stephen Harper eindelijk overstag gegaan en heeft per persoon een compensatie van 24.000 Canadese dollar (circa 18.000 euro) toegezegd. Maar dit bedrag wordt door de veteranen beschouwd als een belediging. Zij hebben aangekondigd een proces tegen de regering aan te spannen.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Canadese atoomveteranen eisen gerechtigheid
In het diepste geheim werden Canadese en Amerikaanse militairen vijftig jaar geleden als proefkonijnen gebruikt bij een nucleair experiment in de Nevada-woestijn. Gekweld door ziekten strijden de Canadese veteranen nu om genoegdoening. door Marlouk Wester/ Montréal Op verzoek van de Verenigde Staten leverde Canada in 1957 veertig Canadese militairen om deel te nemen aan Operatie...
Sebastian Haffner als historicus
De positie van Sebastian Haffner als historicus was altijd omstreden. Het symposium De journalist als historicus, dat 9 november jongstleden ter ere van de Duitse schrijver werd gehouden, bracht daar geen verandering in. door Dieuwke Teertstra ‘Die Thesen sollen Leute zum denken ansetzen, nicht zum wissen.’ Zo omschreef Oliver Pretzel, de zoon...
Herman Amersfoort hoogleraar militaire geschiedenis & strategie
Bijzonder hoogleraar militaire geschiedenis was hij al, maar sinds 7 november jongstleden mag krijgshistoricus Herman Amersfoort zich ook hoogleraar militaire geschiedenis & strategie aan de Nederlandse Defensie Academie (NDA) noemen. door Maria van Haperen Aan het einde van de jaren zeventig van de vorige eeuw vervulde Herman Amersfoort (1951), pas afgestudeerd historicus aan de Rijksuniversiteit...
De Vooruitgang
De circa 46.000 Nederlanders en Indo-Europeanen die tussen oktober 1945 en mei 1947 werden vastgehouden in republikeinse kampen in Nederlands-Indië, waren geen gijzelaars, maar zaten daar voor hun eigen veiligheid. Deze conclusie van het proefschrift van Mary van Delden druist in tegen het gangbare beeld dat in Nederland over deze periode bestaat. door Marianne WilschutVoor...
Angela Davis’ samenwerking met de DDR
Sylvana Simons heeft voor een PVV-motie gestemd om de wapenleveranties aan Oekraïne onmiddellijk te stoppen. Activist Angela Davis is voor Simons een voorbeeld, heeft ze wel eens verklaard.
De Stelling
Anton van Hooff:‘De Anne Frankboom is een beetje een heilige boom geworden, zoals je die vroeger in deze streken had voordat het christendom zijn intrede deed. In de vroege Middeleeuwen hadden sommige christelijke predikers de gewoonte het “Heilige Woud” in te trekken om zo’n boom demonstratief om te hakken. De “heidenen” verwachtten dan de meest...
Lessen
Sociaal-democraten in het Interbellum kwamen regelmatig samen om te zingen en met vlaggen te zwaaien. PvdA-bestuurslid Marja Bijl denkt dat massabijeenkomsten nog steeds een gevoel van verbondenheid kunnen oproepen. door Bas Kromhout Met de invoering van het algemeen mannenkiesrecht in 1917 deed ook het fenomeen van de politieke massabijeenkomst zijn intrede in Nederland. Vooral de...
Gezien
Tentoonstellingdoor Marieke Prins Tuttig en sexy‘Ik hoor niets,’ zegt Den Uyl bezorgd. Hij houdt een radio tegen zijn oor om naar de verkiezingsuitslagen te luisteren. Bloedserieus waren ze, de jaren zeventig in Nederland. Politiek en maatschappelijke gebeurtenissen komen uitgebreid aan bod in Wauw! Nederland in de jaren ’70, onder andere in cartoons van Opland en...
De stelling
Anton van Hooff:‘Er is geen belachelijker lied dan het Wien Neêrlands bloed dat lange tijd als ons volkslied fungeerde. Het bezingt de zuiverheid van het bloed dat “van vreemde smetten vrij door de ad’ren stroomt”. Maar als het ergens een ratjetoe van genen is, dan wel in de delta van Rijn, Maas en Schelde waar...
De Vooruitgang
‘Politiek en herinnering zijn nauw verweven,’ stelt Gert Oostindie in zijn recente oratie Slavernij, trauma en canon, die hij uitsprak bij het aanvaarden van de leerstoel Caraïbische geschiedenis aan de Universiteit Leiden. Volgens Oostindie zijn politieke invloeden vooral merkbaar in de canonisering van onze koloniale geschiedenis. door Bas KromhoutIn de canon van de commissie-Van Oostrom...
Lessen
Verlichtingsdenkers doorbraken het middeleeuwse taboe op geluk. Sindsdien staat niet de redding van de ziel voorop, maar een zo plezierig mogelijk leven. Geluk blijkt echter niet haalbaar zonder zingeving. door Bas Kromhout‘Geluk was in de achttiende eeuw een modeonderwerp,’ schrijft Peter Buijs in zijn proefschrift De eeuw van het geluk. Nederlandse opvattingen over geluk ten...
Morfinomanie
In kringen van de Parijse ‘beau monde’ was drugsgebruik en -verslaving eind negentiende eeuw een veel voorkomend fenomeen. Vooral het gebruik van morfine was wijdverbreid en riep verschillende reacties op, zo stelt Jos ten Berge in het artikel ‘In een zacht suizende extaze’. Morfinisme en morfinomanie in decadent Parijs, een iconografie’ in De Negentiende Eeuw...
