Alle artikelen
In de jaren twintig begon de historicus Nicolaas Wilhelmus Posthumus bronnen te verzamelen die relevant waren voor de economische geschiedenis. Ook had hij veel belangstelling voor de arbeidersbeweging. Toen de dreiging vanuit Duitsland in de jaren dertig toenam en de politieke situatie in Rusland veranderde, achtte Posthumus het noodzakelijk de archieven van de internationale arbeidersbeweging structureel te beschermen. Daarom werd in 1935 het IISG opgericht.
Uit heel Europa werden collecties gered van de vernietigingszucht van de Duitsers, met als paradepaardje de nalatenschap van Marx en Engels. Ook uit Rusland kwam bedreigd materiaal van gevluchte mensjewieken en sociaal-revolutionairen naar Amsterdam. Toch was ook daar de collectie niet veilig. Posthumus besloot een dependance van het instituut te openen in Engeland. Hier konden de kostbaarste archieven terecht.
Net op tijd, want onmiddellijk na het begin van de bezetting in mei 1940 stonden de Duitsers al op de stoep. Na de oorlog is het grootste deel van de collectie teruggevonden – het ene deel wat sneller dan het andere. Het SDAP-archief kwam pas eind jaren vijftig terug uit Polen, en in 1991 bleek dat ook in Moskou nog materiaal van het IISG rondzwierf.
De website herbergt momenteel twee virtuele tentoonstellingen, waarvan de collectie Russische, Cubaanse en Chinese propagandaposters de grootste en imposantste is. De posters maken deel uit van het beeldarchief van het IISG, dat met 173.935 foto’s, tekeningen, affiches en spotprenten nogal omvangrijk is. Die zijn online te bekijken, maar zoeken in de berg afbeeldingen is nog niet zo eenvoudig. Zo is het niet mogelijk de zoekresultaten te verfijnen.
Publicaties van de eigen onderzoekers staan online en onder het kopje ‘Digitale bronnen’ zijn verassende databases vinden. Zo kan men zoeken in historische beroepen, de vrouwengeschiedenis bestuderen of zich verdiepen in historische lonen en prijzen. Handig voor wie onderzoek doet naar de prijs van suiker in Peru in de zeventiende eeuw, om maar wat te noemen; een kilo suiker deed in 1627 6,27 gram zilver, zo vertelt het spreadsheet.
De IISG-server herbergt nog meer moois: onder meer een Azië-afdeling, een Midden- Oosten-departement, een Turks gedeelte, de collectie van het Reclame Arsenaal en het Persmuseum.
En de collectie blijft groeien. Onlangs zijn bijvoorbeeld twee van de belangrijkste bronnen van de geschiedenis van Holland en West-Friesland rond 1500 in de database opgenomen. De Staten van Holland noteerden zaken als het aantal haardsteden, de oppervlakte van het land en de accijnzen in steden en dorpen. De website biedt pdf’s van deze bronnen, zodat de tekst eenvoudig doorzoekbaar is.
www.iisg.nl
Vikingen
Tjursläkter (Clan van de Stier) is de naam van een historische vereniging die idolaat is van Vikingen. Op deze site staat niet hun krijgskunst centraal, maar vooral de ambachten, kunst en cultuur. Ook voor de tip waar je de beste Vikingtent kunt kopen kun je hier terecht. Voor de ware liefhebber is er 6 en 7 september een Vikingweekend in het Archeon.
www.tjurslakter.nl
www.archeon.nl
Loopgraven
Deze site oogt wat rommelig, maar herbergt een schat aan informatie over de Eerste Wereldoorlog. Je vindt er feiten en wetenswaardigheden over de oorlog, de nieuwste literatuur en vooral veel ooggetuigenverslagen. Bijvoorbeeld het verhaal van een Nederlandse verslaggever die ternauwernood aan de dood ontsnapt als hij een reportage maakt vanuit de loopgraven.
www.wereldoorlog1418.nl
Koninklijk Huis
Voor het laatste nieuws over het Koninklijk Huis moet je niet op deze officiële site zijn, maar wel voor achtergrondinformatie over onze monarchie. De geschiedenis van de Oranjes komt wel erg beknopt aan bod. Leuker zijn de online tentoonstellingen en de vele foto’s. Lees alles over de koninklijke paleizen, de koninklijke vervoersmiddelen en natuurlijk over de drie kleine prinsesjes.
www.koninklijkhuis.nl
Dit artikel is exclusief voor abonnees
De prijs van een kilo suiker
De cijfers liegen er niet om: de database van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) herbergt maar liefst 1.113.546 documenten. De website van het IISG is een goudmijn voor internationale gebruikers, want vrijwel alle informatie is zowel in het Engels als in het Nederlands te lezen, en ook de meeste databases zijn in het...
Een zwarte is niet altijd een duivel
Een jongen van een jaar of acht staat naast een dame met een blanke huid. Hij is haar page. Met een ernstig gezicht doet hij een parelarmband om haar pols. Zijn donkere huid contrasteert met haar lichte teint en de glanzende parels. Dit schilderij uit 1668 van Jan Mijtens hangt op de tentoonstelling Black is...
Signalementen
Philip baron von Boeselager Wij wilden Hitler vermoorden 216 p. Balans, € 18,95Von Boeselager was de laatste overlevende – hij overleed in mei dit jaar op 90-jarige leeftijd – van Operatie Walküre. Dit was de poging in 1944 van een aantal jonge aristocraten in het Duitse leger om Hitler te vermoorden. Von Boeselager had de...
Autocratisch bestuurder of bonhomme?
Het verschijnen van de eerste biografie van oud-minister en oud-premier Dries van Agt – de titel van het boek wordt de kijkers onthouden – heeft het wekelijkse geschiedenisprogramma van NPS en VPRO en Andere Tijden als aanleiding genomen om aandacht te besteden aan de periode 1983-1987, waarin Van Agt commissaris van de koningin was in...
Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland
‘Mede zijn nog opgevischt: een heupbeen, kniebeen en andere beenderen […] De voet en hand zijn betrekkelijk klein en ook de beenderen niet grof, zoodat ik hier haast aan eene vrouw zou moeten denken.’ De burgemeester van het Drentse dorpje Vries was redelijk zeker van zijn zaak toen hij polshoogte kwam nemen bij de vondst...
16.000 verzen uit het hoofd reciteren
‘Stilte, de doden spreken tot u,’ was te lezen bij de ingang van de eerste openbare bibliotheek van Amsterdam, die openging in 1578. Lezers moesten de loodzware boeken er ter plekke op lessenaars bestuderen, want ze lagen aan kettingen. Even stil als die vroegere bibliotheekbezoekers zijn de belangstellenden bij de tentoonstelling Lectori Salutem in het...
Lorrendraaiers zaten slavenhandel WIC in de weg
‘Lorrendraaiers’ waren merendeels Zeeuwse schippers, die ten tijde van de Republiek illegaal handeldreven op West-Indië. Volgens historicus Ruud Paesie hebben zij tijdens de slavernij vier keer zoveel slaven vervoerd als tot nu toe werd aangenomen. ‘Daarmee zaten ze de WIC qua slavenhandel behoorlijk in de weg.’ Eind 1718 raakte het WIC-fregat de Faam voor de...
‘Bescherming van kinderen soms doorgeschoten’
Ernstige kindermishandeling kwam tussen 1960 en 1995 steeds minder vaak voor. De aandacht voor dit kinderleed is echter nog nooit zo groot geweest als nu. Kinderen in gevaar is de titel van het onlangs verschenen Jaarboek voor de geschiedenis van opvoeding en onderwijs 2007. De titel is toepasselijk gekozen in een tijd waarin jeugd- en...
‘De NAVO heeft niets te zoeken in de voormalige Sovjet-Unie’
‘De NAVO heeft niets te zoeken in de voormalige Sovjet-Unie’ Anton van Hooff, docent klassieke cultuurgeschiedenis aan de Universiteit Nijmegen ‘Ik ben het daar niet mee eens. De drie Baltische staten zijn een aantal jaren geleden volwaardig lid geworden van de NAVO. Dat was niet alleen gunstig voor die landen zelf, maar ook voor de...
‘De angst wordt ons aangepraat’
‘Polderterrorisme’, zo noemt H. Holwerda de Molukse gijzelingsacties in de jaren zeventig. Kruimelwerk in vergelijking met waar Al-Qaida toe in staat is gebleken. Hij is het daarom niet eens met de stelling van vorige maand: ‘De angst voor terrorisme was in de jaren zeventig reëler dan nu.’ Ruim 230 mensen hebben gereageerd op bovenstaande stelling,...
IJdeltuit en verkwister
In de documentaire Lodewijk Napoleon, die Teleac/NOT op 11 mei uitzendt, gaat acteur Beppe Costa op zoek naar het verleden van de eerste koning van Nederland. Costa speelde enkele jaren geleden in de voorstelling Conijn van Olland van muziektheatergezelschap Orkater, en raakte geïntrigeerd door Napoleons lievelingsbroertje. Costa gaat langs bij een reeks Lodewijk-kenners, onder wie...
Bezettingsjaren in kleur
‘Ongelooflijk.’ Hoofdschuddend kijkt Harco Gijsbers van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) naar zijn computerscherm. ‘Ik ben al jaren in zwart-wit met de oorlog bezig, maar nu heb ik opeens kleur op mijn scherm.’ Zijn beeldscherm toont een onbezorgde zomerdag aan het strand van Scheveningen tegen een strakblauwe hemel. Alleen de twee Duitse soldaten die...
