Home NIOD: niet bij Tweede Wereldoorlog alleen

NIOD: niet bij Tweede Wereldoorlog alleen

  • Gepubliceerd op: 15 juli 2009
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Guido van Hengel

Historica Marjan Schwegman (1951) is benoemd tot de nieuwe directeur van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD). Ze was hoogleraar in Utrecht en directeur van het Nederlands Instituut in Rome en zal per 1 maart 2007 de functie overnemen van huidig directeur Hans Blom.

Schwegman is geboren ná de oorlog en heeft al in verschillende media laten weten de Tweede Wereldoorlog niet meer als het enige morele ijkpunt te zien. Het NIOD zal zich de komende jaren meer gaan richten op de herinneringscultuur, oorlogstrauma’s en lieux de mémoires. Ook zal het NIOD de oorlogsverwerking in internationale context onderzoeken.

Enkele herinneringscentra reageren op haar uitlatingen. Nine Nooter, directeur van het Nationaal Comité 4 en 5 mei: ‘De 4 en 5 mei-herdenking geeft goed weer hoe Nederland met de oorlogsgeschiedenis is omgegaan. Eerst waren het de verzetshelden die centraal stonden, later was het de Jodenvervolging. Toen kwam de erkenning van Indië, het leed van de Sinti en Roma en later de dwangarbeid. Deze verbreding zal zich de komende jaren voortzetten.’

Persvoorlichter Albert Gilbert van het herinneringscentrum Westerbork reageert positief op de benoeming van Schwegman: ‘Wij zijn al heel lang bezig om de Tweede Wereldoorlog in een breder perspectief te plaatsen.’

In kringen van oud-verzetsstrijders en kampoverlevenden wordt anders over de ideeën van Schwegman gedacht. Pim Reijntjes van de vriendenkring Oud-Dachauers: ‘Verbreding kan geen kwaad, maar de Tweede Wereldoorlog moet wel centraal blijven staan’. Ook is hij het niet eens met Schwegmans’ opmerking dat de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog goeddeels geschreven is. ‘Er worden nog steeds nieuwe dingen ontdekt en goede studies gepubliceerd.’

Reijntjes gelooft dat de Tweede Wereldoorlog nog steeds aanspreekt. In het bestuur van de Oud-Dachauers zitten nota bene mensen uit de tweede of derde generatie. ‘Maar ooit zal het ophouden. De tijd zal het leren.’

Is de Tweede Wereldoorlog dan nu al geen moreel ijkpunt meer? Nooter: ‘De oorlog blijft voor Nederland het ijkpunt zolang de vrijheid gevierd kan worden, maar uit onze publieksonderzoeken blijkt dat mensen verschillende waarden hechten aan de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog. Op 4 mei word inderdaad de oorlog herdacht, maar ook de gevallenen van alle oorlogen erna. Dat maakt het uiteindelijk actueel.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer