Alle artikelen
We hebben meer behoefte aan een canon van de wereldgeschiedenis
Anton van Hooff:
‘Als selectie uit de Nederlandse geschiedenis vind ik de Canon niet slecht. Het is een goede mengeling van politiek en cultuur. In het verleden bestond dit soort canons uit een opsomming van de grote politieke figuren, dus dit is wel een verbetering. Ik vind het bijvoorbeeld een mooi idee om naast Karel de Grote ook de eerste tekst in de Nederlandse taal op te nemen.
Mijn bezwaar tegen de Canon is dat hij wel heel erg “eigen erf” is. Het had meer voor de hand gelegen om de Nederlandse geschiedenis in het verlengde van de wereldgeschiedenis te presenteren. Zo kun je de eerste Nederlandse tekst vastknopen aan de ontwikkeling van lokale talen en culturen in het Europa van de Middeleeuwen.
Het idee achter de Canon is ook erg restauratief. Terwijl Nederlanders steeds meer wereldburgers worden, zie je dat men sinds Fortuyn in een kramp is geschoten. Men wil de eigen identiteit formuleren, maar dat lukt natuurlijk nooit. Het enige wat alle Nederlanders gemeen hebben, is dat ze min of meer dezelfde taal spreken. Iedere poging om de Nederlandse identiteit daar bovenuit te tillen leidt al snel tot zelfverheerlijking. Opname in de basisstof van een inburgeringscursus zou ik daarom kwalijk vinden.’
Ruth Oldenziel:
‘Ons beroep van historicus is direct verbonden aan negentiende-eeuwse ideeën over natievorming. Alle geschiedenis die we kennen is natie-georiënteerd. Wij historici zijn daardoor slecht geëquipeerd om een echte “wereldgeschiedenis” te kunnen vertellen. Onze concepten zijn ontoereikend. Het gaat altijd weer over geopolitieke zaken, zoals de verhouding tussen Nederland en Amerika.
Maar je zou bijvoorbeeld bij het kinderwetje van Van Houten kunnen laten zien in hoeverre dit een reactie was op het industrieel kapitalisme van Amerika tot Japan. Op die manier zou je óók een wereldgeschiedenis kunnen vertellen. Net als met de slavernij de hele internationale ontwikkeling laten zien, niet alleen wie als eerste en laatste land de slavernij afschafte. Maar dat is waarschijnlijk nog een stap te ver voor onze wetenschap. Internationale geschiedenis staat nog in de kinderschoenen.
De “vensters” van Van Oostrom bieden overigens voldoende aanknopingspunten voor de aanzet tot een “wereldgeschiedenis”. De selectie vind ik niet slecht. Veel hangt echter af van de uitvoering in het onderwijs. Ik heb daar geen al te hoge pet van op; leraren willen alles “opleuken” door fragmentatie en opdeling. Wordt De Stijl behandeld, dan zal men willen tonen hoe modern “wij” waren. Niet hoe deze beweging deel uitmaakte van een internationale modernistische beweging.’
James Kennedy:
‘Een canon van de wereldgeschiedenis is in de eerste plaats een hele moeilijke onderneming. Je zou historici van over de hele wereld bij elkaar moeten halen. Indien dit al lukt, dan zal de uitkomst – in de vorm van vijftig lessen – een zeer algemeen en willekeurig karakter krijgen. Ik zou er daarom geen voorstander van zijn.
Dat betekent niet dat in de Canon meer wereldgeschiedenis meegenomen had kunnen worden. Dat gebeurt nu een beetje. Zo wordt over de Eerste Wereldoorlog eerst verteld over de landen die in oorlog zijn, en dan dat Nederland daarbuiten blijft. Dat had vaker gekund. Ik had bijvoorbeeld graag een vergelijking gezien tussen het dekolonisatieproces in Nederland en dat van landen als Frankrijk en Engeland.
Wat de keuze op zich betreft, vind ik het een waardige poging. Het valt me wel op – als ik dan echt iets moet noemen – dat Nederland als een soort ‘cultuurnatie’ wordt gepresenteerd. Ik zou voor meer sociaal-politieke geschiedenis hebben gekozen en voor meer aandacht voor de ontwikkeling van religie sinds 1650. Maar dat is een puur persoonlijke voorkeur voor de invulling, het zijn slechts bijvragen. Hoe Nederland zich tot de rest van Europa verhield, dat is de kernvraag waarop ik systematisch een antwoord had willen krijgen.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
De Stelling
We hebben meer behoefte aan een canon van de wereldgeschiedenis Anton van Hooff: ‘Als selectie uit de Nederlandse geschiedenis vind ik de Canon niet slecht. Het is een goede mengeling van politiek en cultuur. In het verleden bestond dit soort canons uit een opsomming van de grote politieke figuren, dus dit is wel een verbetering....
Gezien
Tentoonstelling door Marieke Prins Royalty met cultuurEr ligt een kristallen dwarsfluit op de tentoonstelling Lodewijk Napoleon, aan het hof van onze eerste koning (1806-1810). Het was een cadeau van Lodewijk voor zijn vroegere muziekleraar. Er vlakbij staat een kist met aquarelbenodigdheden, ingelegd met parelmoer, van Lodewijks vrouw Hortense de Beauharnais. Ernaast liggen twee schilderijtjes van...
Willem Drees, een praktische idealist
De vierdelige Drees-biografie nadert haar voltooiing. Nadat Hans Daalder eerder de oorlogsjaren en de netelige Indonesische kwestie behandelde in twee kloeke delen, promoveerde Jelle Gaemers in juni op het eerste deel, dat Drees’ levensjaren tot 1940 omvat. Er rest nu nog het vierde en laatste deel, over de jaren als minister-president tot aan zijn dood,...
P.J. Oud en de dienstmaagd
De huishoudster Annetje Beets krijgt een geheime verhouding met de latere politicus P.J. Oud. Nadat ze zwanger is geworden, geeft de vader van de minnaar, de effectenhandelaar H.C. Oud, haar geld om het kind weg te laten halen. Ze neemt het geld aan, maar haar kind laat ze via een ingewikkelde wisseltruc geboren worden en...
Een langgerekt Spaans exces
De Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) is wel de ‘oorlog der dichters’ genoemd, vanwege zijn romantische uitstraling, die velen in Europa moreel betrokken en soms zelfs medeplichtig maakte. Van degenen die ter linker- of ter rechterzijde hun steun betuigden, waren velen blind en doof voor wat er werkelijk in Spanje aan de hand was: moord, doodslag, verraad...
Gezien
TENTOONSTELLING Feest in het Catharijneconvent door Marieke Prins Bonifatius werd bij Dokkum vermoord en is daarom beroemd, maar ook de Angelsaksische Willibrordus en Lebuïnus bekeerden in de achtste eeuw vanuit Utrecht de heidense Friezen. In de schatkamer van het Catharijneconvent zijn een rijk bewerkte ivoren kelk en een boek met zilver, ivoor en cameeën te...
Kinderen waren geen hinderen
De Nederlandse ouders in de Gouden Eeuw interesseerden zich niet erg voor hun kinderen: die waren maar tot last. Dit beeld is pertinent onjuist, zo toont de Groningse hoogleraar pedagogiek Jeroen Dekker aan in het onlangs verschenen Het verlangen naar opvoeden. Het eerste wat opvalt als je Het verlangen naar opvoeden doorbladert, is het grote...
Israël heeft recht op stukje Libanon
De archeoloog en historicus Meir Ben-Dov heeft in oude archieven het bewijs gevonden: Israëlische boeren zijn al honderd jaar eigenaar van 400 hectaren grond in Libanon. In zijn binnenkort te publiceren boek History of the village of Metula geeft hij een oplossing voor een slepend Israëlisch-Libanees grensconflict. In 1893 kocht de Franse bankierszoon van Joodse...
Rechtse populist in linkse tijden
In het heersende beeld van de jaren zestig blijven de rechtse kanten meestal onderbelicht. Zo wordt de opkomst en ondergang van boer Koekoek en zijn Boerenpartij als een op zichzelf staand fenomeen gezien, terwijl zijn politieke stijl later wel degelijk invloed had op de gevestigde politiek. Dit zegt Koen Vossen in zijn bijdrage over de...
Uitwassen bij VOC
Het is een eeuwenoud ritueel dat matrozen die voor de eerste keer per schip de evenaar over varen, stevig worden ontgroend. Bij dit zogeheten Neptunusfeest worden jonge zeevaarders door hun oudere kameraden geestelijk of lichamelijk uitgetest en geprovoceerd. In Crossing the line van Simon J. Bronner, dat in 2006 is uitgegeven als een etnologisch cahier...
Caribische geschiedenis in de lift
Per september 2006 is Gert Oostindie (1955) hoogleraar Caribische geschiedenis aan de Universiteit Leiden. Als directeur van het Koninklijke Instituut voor Taal-, Land,- en Volkenkunde (KITLV) kan hij nu vanuit twee functies een goede impuls geven aan de geschiedschrijving over het Caribisch gebied in Nederland. De Cariben stonden bij historici altijd in de...
Polen telt aantal doden in de Tweede Wereldoorlog
Het Poolse Instituut voor Herinnering kondigt 67 jaar na het begin van de Tweede Wereldoorlog een nieuw onderzoek aan naar het exacte aantal doden in de Tweede Wereldoorlog. Eind jaren veertig schatten de Poolse communistische autoriteiten dat zo’n 6 miljoen Poolse burgers slachtoffer waren geworden van het Duitse naziregime. Meer dan de helft van hen...
