Alle artikelen
Neerlandisatie
Tussen 1815 en 1830 was de huidige Benelux verenigd. Om de eenheid te bevorderen werd het Nederlands de officiële landstaal. Janneke Weijermars beschrijft de rol van professor Johannes Matthias Schrant in het proces van neerlandisatie in het artikel ‘Neerlandistiek als bindmiddel van de natie. Hoogleraar Schrant in Gent 1817-1830’ in het tijdschrift Negentiende Eeuw.
Schrants colleges in Gent werden nauwelijks bezocht vanwege de vooroordelen over Hollanders en de grote invloed van het Frans. De weinige studenten die wel kwamen opdagen hoorden later veelal bij de Vlaamse Beweging.
Negentiende Eeuw 2009/1. € 10,00
Politieke vernieuwing
Nele Beyens vergelijkt in haar proefschrift Overgangspolitiek de inrichting van de politiek vlak na de Tweede Wereldoorlog in Frankrijk en Nederland. Al in de jaren dertig bestond in beide landen onvrede over het politieke bestel. Na de bevrijding wilden elites in beide landen de politiek vernieuwen. In Frankrijk wist Charles de Gaulle de situatie naar zijn hand te zetten en voerde een nieuwe grondwet in. Nederland keerde met het kabinet-Schermerhorn nagenoeg terug naar de vooroorlogse politieke orde.
Nele Beyens, Overgangspolitiek. De strijd om de macht in Nederland en Frankrijk na de Tweede Wereldoorlog. 367 p. Wereldbibliotheek, € 22,50
Maastricht en Luik
In zijn proefschrift Maastricht en Luik bezet vergelijkt P.M.M.A. Bronzwaer de houding van de bevolking van beide steden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Maastricht was een katholiek bolwerk met gezagsgetrouwe inwoners. Luik daarentegen was eigenzinnig en had in de Eerste Wereldoorlog al ervaring opgedaan met het organiseren van verzet tegen een overheerser. De houding van de Maastrichtenaren zorgde ervoor dat de bevolking minder repressie te verduren had, maar de hulp aan Joodse onderduikers kwam er laat op gang. Daardoor vielen er meer slachtoffers dan in Luik.
P.M.M.A. Bronzwaer, Maastricht en Luik bezet. Een comparatief onderzoek naar vijf aspecten van de Duitse bezetting van Maastricht en Luik tijdens de Tweede Wereldoorlog. 413 p. Eigen beheer.
Willem Oltmans
Journalist Willem Oltmans was in de periode 1956-1962 een van de weinigen die zich openlijk verzetten tegen het Nieuw-Guinea-beleid. Wouter Meijer beschrijft in zijn artikel ‘Eenmansfractie Oltmans. Op de barricaden voor de overdracht van Nieuw-Guinea’ in Tijdschrift voor Geschiedenis dat Oltmans’ grillige persoonlijkheid ertoe leidde dat hij minder bereikte dan wellicht mogelijk zou zijn geweest. Oltmans had contact met het Witte Huis, de Nederlandse regering en prins Bernhard, en bouwde een vriendschap op met Soekarno.
2009/2. € 19,90
Gelderse identiteit
Aart Noordzij onderzoekt in zijn proefschrift Gelre. Dynastie, land en identiteit in de late middeleeuwen welk verband er bestond tussen de vorming van het hertogdom Gelre als politieke eenheid en de ontwikkeling van een Gelderse identiteit tussen 1100 en 1600. Volgens Noordzij ontstond die identiteit niet door centralisatie van bovenaf. Door samenwerking tussen lokale politieke elites kwam er een besef van eenheid. De identificatie met Gelre was gerelateerd aan de vele oorlogen die nodig waren om het zelfstandig voortbestaan van het hertogdom te waarborgen. Buiten Gelre hadden de inwoners het imago barbaars en oorlogszuchtig te zijn.
Aart Noordzij, Gelre. Dynastie, land en identiteit in de late middeleeuwen. 371 p. Verloren, € 39,00
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Kort nieuws
NeerlandisatieTussen 1815 en 1830 was de huidige Benelux verenigd. Om de eenheid te bevorderen werd het Nederlands de officiële landstaal. Janneke Weijermars beschrijft de rol van professor Johannes Matthias Schrant in het proces van neerlandisatie in het artikel ‘Neerlandistiek als bindmiddel van de natie. Hoogleraar Schrant in Gent 1817-1830’ in het tijdschrift Negentiende Eeuw. Schrants...
‘Een bevel moet worden uitgevoerd’
Hoe verweven moeten krijgsmacht en burgermaatschappij zijn? Over die vraag debatteerden Nederlandse militair deskundigen in de negentiende eeuw. Terwijl de legerleiding beducht was voor de bemoeienis van burgers bij de landsverdediging, was zij op diezelfde burgers aangewezen om een effectieve legermacht te kunnen opbouwen. In Burgerzin en soldatengeest beschrijft Ben Schoenmaker het debat op basis...
Politiearchief onthult geheimen genocide Guatemala
In Guatemala worden verloren gewaande archieven van de beruchte Policía Nacional voor het eerst openbaar gemaakt. Tachtig miljoen documenten kunnen een beter inzicht bieden in de dood van zo’n 200.000 Guatemalteken tussen 1962 en 1996. Kakkerlakken, ratten en vleermuizen bewaakten de laatste jaren de formidabele stapel papier in Guatemala-Stad, eerst door de eigenaar verstopt voor...
Wilhelmina overwoog vlucht naar Canada
Nederlandse schepen lagen aan het begin van de Tweede Wereldoorlog in Engeland klaar om koningin Wilhelmina en haar regering in geval van een Duitse invasie te evacueren naar Canada. De regering, die kort tevoren uit Nederland was gevlucht, had geen vertrouwen in de Britse defensie. Dat blijkt uit Amerikaanse archiefstukken. Nadat koningin Wilhelmina in mei...
Oorlog en vrede centraal in Week van de Geschiedenis
De Week van de Geschiedenis 2009 staat in het teken van oorlog en vrede. Van 17 tot en met 25 oktober kunnen geschiedenisliefhebbers in heel Nederland tentoonstellingen, lezingen en evenementen bezoeken. Hoogtepunt is de Nacht van de Geschiedenis op 24 oktober in Amsterdam. Tijdens de Week van de Geschiedenis 2009 organiseren meer dan 500 musea,...
Film: ‘Hunger’ en ‘Fifty Dead Men Walking’
In de drie decennia na 1969 kwamen in Noord-Ierland bij de gevechten tussen loyalisten en republikeinen (IRA) ongeveer drieduizend mensen om het leven als gevolg van bomaanslagen, executies en gevechten. Onder hen waren bijna tweeduizend burgers. De strijd, door de Britse autoriteiten eufemistisch ‘the Troubles’ genoemd, heeft altijd tot de verbeelding van filmmakers gesproken. Dat...
Websites: www.aletta.nu en youtube.nl
4 Juni 1913. In Engeland zijn alle ogen gericht op de belangrijkste paardenrennen van het jaar: de Epsom Derby. De koninklijke familie, talloze lieden van adellijke afkomst en iedereen die verder ook maar iets in het Britse Rijk te vertellen heeft zijn aanwezig. Allen kijken gespannen naar de prestigieuze race, die sinds 1780 jaarlijks verreden...
Tentoonstelling: ‘Jan Marijnissen & de Meisjes van de fabriek
Eén foto in het bijzonder blijft je bij. Die toont vijf meisjes van een jaar of negen, tien die jutezakken naaien. Vijfentwintig per dag, meldt het bijschrift. Ze werken zoet door en hebben ronde kindergezichtjes. Zo te zien zijn het de jongste arbeidstertjes op deze tentoonstelling. De foto hangt op de expositie Jan Marijnissen &...
Interview met Niall Ferguson
Engeland had buiten de Eerste Wereldoorlog moeten blijven. Duitsland had dan weliswaar veel meer macht gekregen in Centraal-Europa, maar de oorlog had korter geduurd en de Tweede Wereldoorlog was er zelfs nooit gekomen. Dat is een van de controversiële stellingen in The Pity of War (1998) van de Britse historicus Niall Ferguson, waarvan recent een...
Forum: strijd voor vrouwenrechten
‘Vrouwen worden nog steeds als ongelijkwaardig aan mannen beschouwd en als hun onderhorigen behandeld.’ Dat schrijft mevrouw A.W. Koopmanschap-Van Langen naar aanleiding van de stelling: ‘De strijd voor vrouwenrechten is nog net zo belangrijk als in de tijd van Aletta Jacobs.’ De meningen hierover zijn verdeeld. Van de 288 forumdeelnemers is 48 procent het ermee...
De Stelling:
Anton van Hooff: ‘Toen ik in 1986 aan de andere zijde van de Muur stond, dacht ik dat ik het niet meer zou meemaken dat deze zou verdwijnen. Voor veel West-Europeanen hield Europa op bij de Muur: daarachter was enkel duisternis. Maar binnen enkele jaren viel hij. In de euforie over die gebeurtenis geloofde men...
Signalementen
Machiel Bosman De polsslag van de stad. De Amsterdamse stadskroniek van Jacob Bicker Raije (1731-1772) 253 p. Atheneum-Polak & Van Gennep, € 17,50Dit boek en het volgende zijn voor de zomer blijven liggen, maar verdienen het alsnog gesignaleerd te worden. De stadskroniek van de niet onbemiddelde ambtenaar Jacob Bicker Raije is een belangrijke bron voor...
