Alle artikelen
De Japanse bevolking is decennialang voorgelogen over het kernwapenbeleid van Tokyo. Terwijl de officiële doctrine luidde dat Japan 100 procent ‘niet-nucleair’ was, liet de regering in het geheim toe dat Amerikaanse kernwapens werden vervoerd over Japans grondgebied.
Vier hoge ex-ambtenaren uit het Japanse ministerie van Buitenlandse Zaken willen dat ‘de geschiedenis niet langer wordt verdraaid’. Ze zeggen nu ronduit wat ze vroeger hebben ontkend: Japan heeft sinds 1960 geheime afspraken met de Verenigde Staten over het vervoer van hun kernwapens. De Verenigde Staten mogen kernwapens door Japanse wateren en het Japanse luchtruim vervoeren, en Amerikaanse schepen met kernwapens aan boord kunnen Japanse havens aandoen.
Deze afspraken druisen in tegen de Drie Niet-nucleaire Principes die het Japanse parlement in 1971 heeft aangenomen: Japan zal geen kernwapens maken, bezitten of het land binnenlaten. Van officiële zijde is het bestaan van het geheime verdrag met de Amerikanen dan ook stelselmatig ontkend. Ook wanneer journalisten het tegendeel suggereerden. ‘We vertelden helaas leugens,’ zegt de hoogbejaarde oud-diplomaat Bunroku Yoshino nu. Hij hoorde in de jaren zeventig tot de ingewijden.
Yoshino en zijn voormalige collega’s hebben onlangs onthuld hoe het staatsgeheim onder de hoogste ambtenaren werd doorgegeven, en hoe iedere nieuwe dienstdoende minister werd geïnformeerd. De oud-ambtenaren rechtvaardigen de politiek vanuit toenmalige economische belangen – de Japanse wederopbouw steunde op export naar de Verenigde Staten –, de Koude Oorlog-politiek en de nucleaire bewapening van Noord-Korea en China.
Japan wilde Amerikaanse nucleaire bescherming en kon dus niet weigeren. Anderzijds vreesde de regering dat de nucleaire gedoogpolitiek bij de bevolking tot protesten zou leiden. Want in Japan – het enige land ter wereld dat aanvallen met kernbommen te verduren heeft gehad – bestaat een breed gedragen afkeer van kernwapens.
Nu bij de laatste verkiezingen de ‘eeuwig’ regerende, oerconservatieve Liberale Partij ten val is gebracht, kijken de Japanners met spanning naar de nieuwe regering. Gaat zij het bestaan van het geheime verdrag toegeven? En gaat ze door met het gedogen van Amerikaanse kernwapens in Japans wateren?
De vier oud-ambtenaren hopen dat openheid van zaken positief bijdraagt aan het door Barack Obama gestelde doel om de wereld kernwapenvrij te maken. Voor zijn non-proliferatiebeleid kreeg de toenmalige premier Sato in 1974 de Nobelprijs voor de vrede. In zijn dankwoord in Oslo benadrukte Sato dat Japan kernwapenvrij zou blijven, verwijzend naar de Drie Niet-nucleaire Principes.
Obama is nu de tweede regeringsleider die voor de belofte van een kernwapenvrije wereld de hoogste vredesprijs in ontvangst zal nemen. En opnieuw blijven de daden voorlopig achter bij de grootse woorden. Voor de poorten van Hiroshima en Nagasaki speelt de Amerikaanse marine zijn nucleaire Stratego rustig verder.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Japan had geheim kernwapenverdrag met VS
De Japanse bevolking is decennialang voorgelogen over het kernwapenbeleid van Tokyo. Terwijl de officiële doctrine luidde dat Japan 100 procent ‘niet-nucleair’ was, liet de regering in het geheim toe dat Amerikaanse kernwapens werden vervoerd over Japans grondgebied. Vier hoge ex-ambtenaren uit het Japanse ministerie van Buitenlandse Zaken willen dat ‘de geschiedenis niet langer wordt verdraaid’....
Forum: ‘Hoezee voor de VOC-mentaliteit!’
Buitenlandse handel is belangrijker dan een politiek van schone handen. Dat is grofweg de conclusie van de 221 forumdeelnemers die zich bogen over de stelling: ‘Zolang de communisten er aan de macht zijn, moet Nederland geen handeldrijven met China.’ Slechts 7 procent is het daarmee eens. Maar liefst 89 procent verkiest de rol van koopman...
Interview: Marco Mostert
De eerste duizend jaar lag het gebied dat later Nederland zou worden in een uithoek van Europa, in de marge van de beschaving. Of beter gezegd: van twee beschavingen, namelijk de zuidelijke beschaving van de Romeinen en hun opvolgers, en de noordelijke beschaving van de Duitse laagvlakte, Scandinavië en Engeland. ‘De scheiding liep ergens in...
De Stelling: ‘Drees zou pensioenleeftijd naar 67 verhogen’
Anton van Hooff:‘De omstandigheden zijn natuurlijk ingrijpend veranderd sinds de tijd van Drees. Je moet je daarom afvragen: spreken we over Drees in zijn eigen tijd, met de socialistische idealen van toen, of over iemand die nu 123 jaar oud zou zijn geweest en meegegroeid is met alle maatschappelijke ontwikkelingen? De Drees van rond 1950...
Maarten van Rossem
Al enige tijd woedt in Washington een debat over de voortzetting van de interventie in Afghanistan. Sinds zijn ambtsaanvaarding heeft Obama, zoals tijdens zijn verkiezingscampagne beloofd, ruim 20.000 man extra naar Afghanistan gestuurd. Hij heeft bovendien een nieuwe commandant benoemd, Stanley H. McChrystal, die met de in Irak toegepaste surge-strategie de taliban effectiever moet bestrijden....
Jolande Withuis
Nu helden weer in de belangstelling staan, wilde de redactie van de Week van de Geschiedenis-¬krant weleens weten hoe er direct na de oorlog naar verzetshelden werd gekeken. Het interview waarin Marjan Schwegman en mij die vraag werd voorgelegd stimuleerde me tot enig speurwerk. Intikken van ‘Nederland’, ‘biografieën’ en ‘verzet’ levert bij de bibliotheek van...
Franz Josef Strauß (1915-1988)
De carrière van de Beierse politicus Franz Josef Strauß loopt parallel met de hoogte- en dieptepunten in de eerste veertig jaar van de Bondsrepubliek. De combinatie van groot politiek talent en manische onberekenbaarheid maakt hem tot een van de intrigerendste naoorlogse politici in Duitsland. Als politicus was Franz Josef Strauß direct betrokken bij de (atomaire)...
De Summer of Love in vrijstaat Fiume
De Italiaanse dichter Gabriele D’Annunzio stichtte in 1919 een vrijstaat voor revolutionairen, kunstenaars en vrijbuiters in de havenstad Fiume. Veel van D’Annunzio’s ideeën werden overgenomen door de fascisten. Toch leek Fiume met zijn vrije seks, sociale gelijkheid en drugsgebruik weinig op het Italië van Mussolini. Direct na de Eerste Wereldoorlog was Italië een enerverende poel...
Wie maakte Den Haag tot stad van het recht?
Het voert te ver om de positie van Den Haag als juridisch centrum terug te voeren op het werk van één man. Maar de verdiensten van Nobelprijswinnaar Tobias Asser zijn groot. In een tijd dat Nederland vooral bezig was met zichzelf streed hij onvermoeibaar voor een internationale rechtsorde. Samen met de van oorsprong Oostenrijkse Alfred...
De Derde Weg
Wie zich niet achter het Westen schaarde, was een communistenvriend. De Koude Oorlog-retoriek en het zwart-witdenken van de jaren vijftig lieten weinig ruimte voor een vredelievender geluid. Toch probeerden aanhangers van de Derde Weg dat te laten horen. In zijn ‘Kronkels’ voor Het Parool was Simon Carmiggelt meestal een milde melancholicus. Juist het kleine, het...
Was Domela Nieuwenhuis een populist?
Het socialisme uit de jaren 1880 van ‘Us Ferlosser’ Domela Nieuwenhuis richtte zich tegen de zakkenvullers op het pluche, maakte gebruik van scherpe tegenstellingen tussen ‘wij’ en ‘zij’, en werd geleid door een charismatische figuur. Is er een parallel te trekken met het moderne populisme, en valt Domela Nieuwenhuis te vergelijken met Fortuyn of Wilders?
Richard Holmes, ‘De tijd van verwondering.’
Richard Holmes is de godfather van de moderne biografie, dat wil zeggen van biografieën die met brille geschreven zijn en die tegelijkertijd de toets van de wetenschap kunnen doorstaan. Holmes schreef biografieën van Shelley en Coleridge, maar wereldberoemd werd hij met zijn boek Footsteps (1985). In dit baanbrekende reisverhaal annex levensbeschrijving van Robert Louis Stevenson...
