Alle artikelen
De Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) was veel groter dan werd aangenomen. Robert Parthesius kwam tot die conclusie door in zijn proefschrift Dutch Ships in Tropical Waters de intra-Aziatische handel in kaart te brengen.
Tot nu toe bestudeerden historici voornamelijk de zogenoemde Retourroute: van Amsterdam naar Azië en weer terug. Tussen 1595 en 1660 maakten 1368 schepen deze tocht. Parthesius telde in dezelfde periode nog eens 11.507 reizen binnen Aziatische wateren. Beide routes kwamen samen in Batavia, waar een gecentraliseerde administratie het overzicht hield. Het verschepen van kostbare waren vanuit Europa bleek nauwelijks winstgevend: Aziatische handelaren waren nauwelijks geïnteresseerd in Europese goederen. De VOC financierde haar activiteiten daarom met regionale handel in lokale producten.
Flexibiliteit was het devies waar de intra-Aziatische handel groot mee werd, aldus Parthesius. Traditioneel werd de handel gehinderd door het regenseizoen. De vaart lag dan stil, ook die van de Portugese en Engelse concurrenten. De VOC ontwikkelde echter een systeem van vaarroutes waardoor schepen gedurende het hele jaar ingezet konden worden.
De diversiteit van de vloot was groot door de bouw van schepen van verschillend formaat. Zo kon de Compagnie snel inspelen op fluctuaties in vraag en aanbod. Schepen werden bovendien hergebruikt als ze voor hun oorspronkelijke functie niet meer geschikt waren.
Ter illustratie: het schip Avondster voer in 1655 van Europa naar Batavia, vanwaar het in december met de westerse moessonwind richting de Molukken vertrok. In maart 1656 keerde het met de oosterse moessonwind terug naar Batavia. In juli van hetzelfde jaar was het seizoen geschikt voor een reis naar Japan, en in november voor de terugreis. Omdat de Avondster niet kon terugkeren naar Europa, werd ze vervolgens ingezet voor patrouille langs de Javaanse kust. Uiteindelijk kwam het schip voor een militaire expeditie terecht in India.
Robert Parthesius
Dutch Ships in Tropical Waters. The Development of the Dutch East India Company (VOC) Shipping Networks in Asia 1595-1660
217 p. Amsterdam University Press, € 30,00
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Bloeiende handel in Azië
De Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) was veel groter dan werd aangenomen. Robert Parthesius kwam tot die conclusie door in zijn proefschrift Dutch Ships in Tropical Waters de intra-Aziatische handel in kaart te brengen. Tot nu toe bestudeerden historici voornamelijk de zogenoemde Retourroute: van Amsterdam naar Azië en weer terug. Tussen 1595 en 1660 maakten 1368...
Immigranten in Athene
In de Klassieke Oudheid waren metoiken (immigranten) geïntegreerd in de Atheense gemeenschap, stelt Sara Wijma in haar proefschrift Joining the Athenian Community. Metoiken namen deel aan religieuze festivals en waren daarom lid van de polis. Toch hadden ze daarbinnen een aparte status. Dat is af te lezen aan hun specifieke rol in offerrituelen en processies....
Muntunies kunnen tegen een stootje
Door de financiële problemen in Griekenland en andere mediterrane landen liep het vertrouwen in de euro deuken op. Sceptici voorspelden in 2010 het einde van de Europese eenheidsmunt en beweerden dat muntunies in het verleden nooit een lang leven beschoren was. Marcel van der Beek, conservator bij het Geldmuseum in Utrecht, nuanceert dit. ‘Je mag...
‘Willem van Oranje overleefde dankzij pragmatisme’
‘In mijn jeugd was Willem van Oranje onbereikbaar groot en belangrijk,’ zegt Olaf Mörke (1952), auteur van Wilhelm von Oranien (1533–1584). Fürst und ‘Vater’ der Republik, waarvan binnenkort een Nederlandse vertaling verschijnt. Mörke groeide op in de Duitse deelstaat Hessen, vlak bij Dillenburg, waar ooit het slot van Willem van Oranje stond. ‘Er kwamen altijd...
Jolande Withuis
Begin jaren zeventig ontvluchtte ik mijn studie sociologie. Ik had mijn kandidaats, dat toen aan de UvA tegelijk een kandidaats was in de culturele antropologie, gehaald. Maar in de sociologie overheerste het marxisme, antropologie draaide om imperialisme en revolutie in de derde wereld, en in mijn bijvakken politicologie en geschiedenis werd de geschiedenis van de...
Maarten van Rossem
Terwijl ik bezig was met de omtrekkende bewegingen die moesten leiden tot een column voor Historisch Nieuwsblad, snelde het nieuws over de aardbeving in Chili mijn computer binnen: liefst 8,8 op de schaal van Richter. De New York Times legde helder uit dat de beving was veroorzaakt doordat de Pacifische Nazca-plaat in het verbluffende tempo...
Signalementen film
Ditteke MensinkFarewell Vanaf 15 april in de bioscoop Gerard Nijssen krijgt de laatste jaren bergen lof toegezwaaid. Terecht, want voor het televisieprogramma Andere Tijden vindt de beeldresearcher telkens uniek beeldmateriaal. En nu is er de found footage-film Farewell, die geregisseerd is door Ditteke Mensink, maar er zonder Nijssen niet zou zijn geweest. Hij kwam namelijk...
Signalementen boeken
Hadrianus. De rusteloze keizer Anthony Everitt 398 p. Ambo, € 29,95Dit boek verschijnt ter gelegenheid van de Week van de Klassieken, die plaatsvindt van 14 tot en met 25 april. Everitt schreef eerder succesvolle biografieën van keizer Augustus en Cicero. Hadrianus (76-138) heerste over het Romeinse Rijk toen het op zijn hoogtepunt was. Everitt schetst...
In beeld: links geweld
Bomaanslagen, brandstichting, sabotage en vernieling. Vooral in de jaren zeventig en tachtig floreert het gewelddadige activisme uit linkse hoek. Stadsguerrillo’s, antifascisten en radicale dierenactivisten gebruiken in toenemende mate geweld om hun ideologie kracht bij te zetten. Iemand om zeep helpen is in onze ideologie volkomen vanzelfsprekend.’ Vrij Nederland tekent het citaat op uit de mond...
Lastercampagne tegen ‘zwarte plaag’
Een ‘zwarte schande’ noemden de Duitsers het stationeren van zwarte Franse soldaten in 1919 in het Rijnland. Dat werd bezet om Duitsland te dwingen het Verdrag van Versailles na te leven. Door de Duitsers werd dit op zich al als een vernedering ervaren, laat staan dat Frankrijk hiervoor kleurlingen gebruikte. Dick van Galen Last schrijft...
Ridders en senators
In de roerige derde eeuw kregen in het Romeinse Rijk de equites (‘ridders’) meer macht, ten koste van de senatores (‘politici’). Volgens Inge Mennen was dat een geleidelijk proces en vloeiden de hervormingen van keizer Diocletianus (284-305) – zoals de splitsing tussen de militaire en civiele sector – eruit voort. Door dreigingen van buitenaf militariseerde...
Niemand loopt warm voor 150 jaar Italië
Hoe herdenk je de totstandkoming van de nationale eenheid, als twee van de drie regeringspartijen dat eigenlijk helemaal niet zo’n goed idee vinden? Met dat probleem zit het door oud-president Carlo Azeglio Ciampi voorgezeten comité van toezicht op de festiviteiten rond de 150ste verjaardag van de Italiaanse eenheidsstaat. De datum, 17 maart 2011, komt snel...
