Alle artikelen
In politiek Den Haag zijn de betrokkenen er nog flink over aan het bakkeleien, maar duidelijk is dat het Nederlandse leger aan de vooravond staat van een van de grootste bezuinigingen in zijn bestaan. Het Nederlandse leger is een instituut op zich. Het heeft zijn eigen tradities, eigenaardigheden en een lange geschiedenis. Die gaat terug tot de vijftiende eeuw. Van een georganiseerd landleger was toen nog nauwelijks sprake, maar op zee verdedigden de Nederlanders al gezamenlijk hun belangen.
Een overzichtelijk en chronologisch overzicht van de lange geschiedenis van de krijgsmacht is te vinden op de website van het ministerie van Defensie (www.defensie.nl). Al in 1488 vaardigde keizer Maximiliaan van Oostenrijk een Ordonnantie van de Admiraliteit uit. De zeeverdediging van de Nederlanden kreeg een wettelijke basis en er werd een admiraal aangesteld om de marine te leiden.
De eerste officiële landmacht van de Republiek der Nederlanden was het ‘Staatse leger’. Het stond onder bevel van de Staten-Generaal, de vertegenwoordigers van de gewesten. Dat klinkt mooi democratisch, maar slagvaardig was dit zootje ongeregeld aanvankelijk niet. Pas toen prins Maurits vanaf 1585 het opperbevel kreeg, kwam er een professioneel en georganiseerd leger op de been.
Op de website van het ministerie is de geschiedenis van het Nederlandse leger uitgebreid gedocumenteerd in een heldere tijdlijn. Verschillende tijdvakken zijn onderverdeeld in hoofdstukken die afzonderlijke gebeurtenissen beschrijven. In een subafdeling is beeldmateriaal uit binnen- en buitenland beschikbaar. Een aanrader zijn de oude instructiefilmpjes, bijvoorbeeld over hoe een kanon geladen moest worden of wat de manschappen het best tegen het nieuwste Russische tankmodel konden uitrichten.
Defensie vertelt zijn eigen visie op de geschiedenis, wat de site wel weer curieus maakt. Bij de behandeling van de Tweede Wereldoorlog en de dekolonisatie van Indonesië wordt vooral duidelijk gemaakt welke orders het leger kreeg en dat men deze zo goed mogelijk probeerde uit te voeren. Kritiek op de eigen organisatie is er niet of nauwelijks.
Wie militaire geschiedenis liever beleeft door middel van origineel wapentuig moet zeker eens gaan kijken op de website van het Legermuseum in Delft (www.legermuseum.nl). Het museum heeft vrijwel de gehele collectie online staan. In de database is een enorme verzameling wapens, uniformen en voertuigen te vinden. Overal staan foto’s en beschrijvingen bij.
Erg leuk zijn ook de virtuele tentoonstellingen. Exposities die ooit in het museum te zien waren zijn hier nog te bekijken. Er is bijvoorbeeld een mooie tentoonstelling over Special Forces. Altijd al tot in detail willen weten wat er in het rugzakje van de communicatie-expert zit of wat een sluipschutter allemaal gebruikt? Hier ligt het allemaal voor u uitgestald.
De nadruk ligt op het Nederlandse leger, maar er is ook aandacht voor legergeschiedenis van andere landen. De makers grijpen bijvoorbeeld de mogelijkheid aan om naar aanleiding van een schoolplaat – Kozakken overvallen ziekentransport – een uitgebreid verhaal te vertellen over deze Russische keurtroepen, hun organisatie en natuurlijk hun bewapening. Ongetwijfeld prachtig wordt ook het onderdeel ‘Oorlog in blik’, waar historische filmfragmenten van het front te zien zijn. Helaas werkt dit nog niet.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Website – Een democratisch zootje ongeregeld
In politiek Den Haag zijn de betrokkenen er nog flink over aan het bakkeleien, maar duidelijk is dat het Nederlandse leger aan de vooravond staat van een van de grootste bezuinigingen in zijn bestaan. Het Nederlandse leger is een instituut op zich. Het heeft zijn eigen tradities, eigenaardigheden en een lange geschiedenis. Die gaat terug...
Film – Signalementen
Spike LeeWhen the Levees Broke Living Colour Entertainment, € 22,90 Dat het woord ‘natuurramp’ de werkelijkheid kan versluieren, bewijst de ruim vier uur durende documentaire When the Levees Broke. Regisseur Spike Lee schetst aan de hand van tientallen interviews een verbijsterend en ontluisterend beeld van de Katrina-ramp zes jaar geleden in New Orleans. Dat de...
Film: Waar zouden we zijn zonder het Polygoon?
Arme geïnteresseerde in historische programma’s en documentaires op televisie: hij heeft drie levens nodig om alles te kunnen zien op alle (digitale) zenders en themakanalen. Waar ooit schaarste was, heerst nu overvloed. Wie het aanbod overziet, kan zich niet voorstellen dat een paar decennia geleden werd gevreesd voor een teloorgang van de historische interesse. Geschiedenis...
Boeken – Signalementen
Emiel Lamberts Het gevecht met Leviathan. Een verhaal over de politieke ordening in Europa 1815-1965 428 p. Bert Bakker, € 29,95 Emiel Lamberts is emeritus hoogleraar nieuwste geschiedenis aan de Katholieke Universiteit Leuven. We kennen hem in Nederland omdat hij samen met Hans Blom het handboek Geschiedenis van de Nederlanden redigeerde. In Het gevecht met...
Profeet van de kleine gelovigen
Op 3 juli 1924 schreef de legendarische journalist Kurt Tucholsky over de zelfbenoemde profeet en antroposoof Rudolf Steiner: ‘De Jezus Christus van de kleine man is in Parijs geweest en heeft een voordracht gehouden.’ Naar aanleiding van Steiners 150ste geboortejaar publiceerde Hermann Zander een kritische visie op leven en werken van Steiner. Naar mijn smaak...
Zelfingenomen Franse intellectueel
Bij wie hen ooit gezien heeft staan ze eeuwig op het netvlies gebrand: Henryk Gawkoski, de machinist die opnieuw een stoomlocomotief het zijspoor van station Treblinka op rijdt; Abraham Bomba, die in een kapperszaak in Tel Aviv met tranen in zijn ogen laat zien hoe hij het haar afknipte van de naakte vrouwen die op...
Duitse soldaten eten een ijsje
Er gaat een onweerstaanbare aantrekkingskracht uit van Het Grote 40-45 Boek. Het is de wat knullige titel, de opgewekte kleurenfoto die het omslag siert, maar het is vooral het formaat. Met zo’n 25 x 30 cm, 368 pagina’s en ongeveer 550 foto’s pakt Het Grote 40-45 Boek flink uit. De samenstellers René Kok en Erik...
Doe-het-zelfdemocratie
Toen ik het fraaie boek van Anton van Hooff over ‘de eerste democratie’ – het antieke Athene van de vijfde en vierde eeuw voor Christus dus – in handen kreeg, was ik net begonnen in een ander werk: The Origins of Political Order. From Prehuman Times to the French Revolution van Francis Fukuyama. Zoals de...
Migratieboek met een boodschap
Dit is binnen korte tijd het tweede boek over migratie en integratie dat zichzelf aanprijst als ‘nuchter’. Nadat in 2010 de Amerika-specialist Frans Verhagen Hoezo mislukt? De nuchtere feiten over integratie in Nederland uitbracht, presenteren thans de historici Leo Lucassen en Jan Lucassen hun Winnaars en verliezers. Een nuchtere balans van vijfhonderd jaar immigratie. Die...
Niet meer bang zijn om adem te halen
Hoewel de Verenigde Staten zich graag afficheren als veilige haven voor immigranten en als ‘smeltkroes’, waar iedereen binnen een mum van tijd een ‘echte Amerikaan’ wordt, is de werkelijkheid anders. Zo’n 6 miljoen zwarte Amerikanen ontvluchtten een eeuw geleden het racistische zuiden van de VS. En ook voor degenen in het Amerikaanse noorden en westen...
Jolande Withuis
‘Zouden communisten ook naar de hemel gaan?/ Ik weet het niet; ik vrees van wel./ Als dat zo is, begint dus onze hel/ Daar in de hemel weer van voren af aan.’ Dit gedichtje werd midden jaren vijftig geschreven door Parool-journalist Simon Carmiggelt (1913-1987). In een andere poëtische uiting noemde hij intellectuelen die de ‘Derde...
Onderwijsvernieuwer Kees Boeke
Vanuit de principiële overtuiging geen schoolgeld te willen betalen startte anarchist en pacifist Kees Boeke in de jaren twintig van de vorige eeuw zijn eigen school. De Werkplaats Kindergemeenschap, begonnen in de huiskamer, groeide uit tot een centrum van onderwijsvernieuwing, waar Juliana haar drie dochters naar school liet gaan. Dat Kees Boeke en zijn vrouw...
