Alle artikelen
Als gastdocent op universiteiten verbaas ik me erover hoe weinig geschiedenisstudenten (en -docenten) weten over zoeken naar bronnen en documenten op internet. Van termen als ‘invisible’ of ‘deep web’ en ‘archiefvormers’ heeft men zelden gehoord. Terwijl dat essentiële onderdelen zijn van de ‘digitale heuristiek’.
Wat bijvoorbeeld een archiefvormer is valt te lezen in de Archiefterminologie voor Nederland en Vlaanderen op de Archiefwiki (http://archiefwiki.org/wiki/Archiefvormer). Deze site is ook een handig hulpmiddel bij geografisch zoeken naar beschikbare bronnen, met de landkaart Archieven en archieforganisaties in Nederland (http://archiefwiki.org/wiki/Categorie:Archieven).
Voor Nederland is de archiefvormers-subsite van Archieven.nl te gebruiken. Helaas is het Nationaal Archief (nog) geen participant op deze site. Het NA heeft wel weer een andere toegang op zijn collectie: de POP-gids (Personen op Papier) op www.gahetna.nl/collectie/index/nt00403.
De POP-gids is goed te gebruiken om bijzonder archiefmateriaal over personen te vinden in de gigantische collectie (tot circa 2000) van het Nationaal Archief. Binnen deze online onderzoeksgids kan men zoeken met specifieke trefwoorden of persoons- en beroepengroepen.
Friesland
Tresoar is het Fries Historisch en Letterkundig Centrum en ook het Rijksarchief van de provincie Friesland. Voor Tresoar-pashouders (€ 13,50 per jaar) is het nu mogelijk om vanuit huis digitale bronnen te consulteren op www.tresoar.nl. Het gaat om elektronische tijdschriften of online encyclopedieën, zoals het Nederlands Juristenblad, Keesings Historisch Archief en grote digitale collecties artikelen, bijvoorbeeld ScienceDirect (www.sciencedirect.com, ruim 11 miljoen artikelen) en SpringerLink (www.springerlink.com, circa 5 miljoen kranten, boeken en artikelen).
Ook zonder deze pas is op de Tresoar-website een scala aan bronnen te vinden. Kies bijvoorbeeld voor de optie ‘Voorouders’ en daarna ‘Strafrecht’. Hier staan de rolboeken (http://www2.tresoar.nl/rolboeken/) van de arrondissementsrechtbanken van Heerenveen (1833-1920), Leeuwarden (1838-1920) en Sneek (1838-1877). Of ga naar optie ‘Schatkamer’ en kies ‘Digicollectie’. Hier vindt u een hele serie digitale objecten (boeken, handschriften, historische luchtfoto’s, archiefstukken enzovoort) over allerlei onderwerpen.
Bibliografie
De onlangs geheel vernieuwde Digitale Bibliografie voor Nederlandse Geschiedenis (DBNG) www.dbng.nl is een online bibliografie over de Nederlandse geschiedenis van prehistorie tot heden. De databank bevat meer dan 200.000 titels. Nieuw is het aanbod van full-text-bestanden. Zo zijn de vijf belangrijkste historische tijdschriften uit de beginperiode van de Nederlandse geschiedwetenschap (1850-1950) te raadplegen, waaronder het Tijdschrift voor de Geschiedenis en Bijdragen voor Vaderlandsche Geschiedenis en Oudheidkunde.
Wubbo de Jong
Het fotoarchief van Zilveren Camera-winnaar Wubbo de Jong (1946-2002) is met 12.166 scans van negatiefbladen en 277.200 beelden opgenomen in de Archiefbank van het Stadsarchief Amsterdam (https://stadsarchief.amsterdam.nl/archieven/archiefbank/inventaris/30763.nl.html). Het is een van de vijftig archieven van Amsterdamse fotografen die worden beheerd door het Maria Austria Instituut (www.maria-austria-instituut.nl), dat bijvoorbeeld ook het KLM Fotohistorisch Archief onder zijn hoede heeft.
Er komen gelukkig steeds meer fotocollecties op het web. Zo zijn ruim 1000 foto’s van Nederlandse fotografen uit de collectie van het Nederlands Fotomuseum opgenomen in Het Geheugen van Nederland: www.geheugenvannederland.nl/?/nl/collecties/fotografen_van_nederland. Ze geven een genoeglijk beeld van de Nederlandse fotografie: van vroege amateurfoto’s uit de periode rond 1900 tot de hoogtepunten van de Nieuwe Fotografie. Doorzoekbaar op locatie (binnen- en buitenland), personen en trefwoorden.
AD-columniste Suna Floret is op zoek naar liefdesbrieven. Meer informatie is te vinden op de site Bewaarde Liefdesbrieven: www.bewaardeliefdesbrieven.nl.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
WEBSITE: Personen op Papier
Als gastdocent op universiteiten verbaas ik me erover hoe weinig geschiedenisstudenten (en -docenten) weten over zoeken naar bronnen en documenten op internet. Van termen als ‘invisible’ of ‘deep web’ en ‘archiefvormers’ heeft men zelden gehoord. Terwijl dat essentiële onderdelen zijn van de ‘digitale heuristiek’. Wat bijvoorbeeld een archiefvormer is valt te...
TENTOONSTELLING:Chauvinisme met nuances
Het vernieuwde gebouw van het Stedelijk Museum Alkmaar, dat onlangs in gebruik is genomen, oogt ambtelijk en functioneel. Meer een plek waar rijbewijzen worden verstrekt dan waar de rijke historie van een van Hollands mooiste steden wordt getoond. De expositieruimte is een betonnen kelder. Maar wat daar te zien is, maakt alles goed. ...
IN BEELD: De val van een despoot
Standbeelden zijn symbolen van macht en blijvendheid. Hoe narcistischer een dictator, des te groter het standbeeld. Ze zijn voor de eeuwigheid opgericht, maar blijken verbazingwekkend snel te kunnen verdwijnen. Hoe de groten der aarden van hun voetstuk tuimelen. Als iconen van standvastigheid en macht kijken in brons gevatte heersers uit over het volk. Het liefst...
LEZERSFORUM: ‘Willem de Zwijger was een opportunist’
Willem van Oranje wordt de Vader des Vaderlands genoemd, maar is hij ook de grootste Nederlandse held uit de geschiedenis? Ja, zegt 25 procent van de forumdeelnemers. Nee, vind 59 procent. ‘Willem was een kundig politicus, een slimme pragmaticus, een intelligente opportunist. Soit. Maar een held? Nee, dank u,’ zo...
INTERVIEW: ‘Spionage was Chapmans redding’
‘Eddie Chapman was een calculerende opportunist,’ zegt Times-journalist Ben Macintyre, ‘maar hij heeft ook enorme risico’s genomen voor zijn land.’ In het boek Agent Zigzag beschrijft Macintyre hoe de geboren boef Chapman (1914-1997) tijdens de Tweede Wereldoorlog de Engelsen aan belangrijke informatie hielp, terwijl de Duitsers geloofden dat hij aan hun kant stond. Macintyre heeft...
ONDERZOEK: Karels verbeterslag
Aan het eind van de achtste eeuw lanceerde Karel de Grote een grootscheeps hervormingsprogramma dat tot doel had zowel het bestuurlijke als het religieuze peil van het Frankische Rijk te verhogen. Tussen de wereldlijke en kerkelijke organisatie werd in de vroege Middeleeuwen nauwelijks onderscheid gemaakt. Beide waren volgens Karel dringend toe aan correctio (correctie) en...
Algerije hoopt op excuses
Algerije maakt zich op voor een staatsbezoek van de Franse president François Hollande. Zal er vijftig jaar na de bloedige onafhankelijkheidsoorlog eindelijk een begin worden gemaakt met verzoening? Voor miljoenen Algerijnen betekent ‘Evian’ iets anders dan mineraalwater. In dit Alpenstadje werd een halve eeuw geleden, op 18 maart 1962, het verdrag...
Ook Fransen zien af van museum
Er lijkt een vloek te rusten op de oprichting van musea voor nationale geschiedenis. Nadat eerder de Nederlandse plannen van tafel waren gegaan, heeft de Franse president François Hollande eind vorige maand besloten een soortgelijk project af te blazen. Zijn socialistische partijgenoot en minister van Cultuur Aurélie Filipetti noemt niet alleen...
LESSEN: ‘Doe-burgers gaan terug naar de basis’
‘Doe-burgers’ worden ze genoemd: Nederlanders die met een kleine club gelijkgestemden onderling hun kinderopvang of groene-energieopwekking organiseren. Sommigen van hen richten nu ook lokale zorgcoöperaties op, die voor hun leden zorg in de wijk realiseren. ‘Deze burgerinitiatieven betekenen een terugkeer naar de basis van het Nederlandse ziekenfondsstelsel,’ zegt Karel Peter Companje, docent geschiedenis zorgverzekeringen...
DE STELLING: ‘De Republikeinse ideeën zijn meer geschikt voor de vorige eeuw’
Anton van Hooff: ‘Dat is een uitspraak van Obama tijdens zijn recente campagne. Maar ik geloof zelf niet dat de ideeën van de Republikeinen beter passen bij de twintigste eeuw. Ook tijdens de vorige eeuw is herhaaldelijk gebleken dat in tijden van crisis juist een interveniërende overheid gewenst is. Dan denk ik bijvoorbeeld...
Welkom, helden!
Uit afkeer van nationalisme is er in Nederland de laatste jaren sprake van ‘inquisitiegeschiedenis’: het idee dat er voortdurend moet worden afgerekend met het verleden. Maar achter deze teleurstelling over het verleden schuilt de hunkering naar voorbeelden waaraan je je kunt optrekken. En daarvan heeft onze vaderlandse geschiedenis er genoeg. Premier Willem Drees kennen we...
De propaganda van Willem van Oranje
Willem van Oranje is in de eeuwen na zijn dood uitgegroeid tot de belichaming van de Nederlandse held. Tijdens zijn leven was Oranjes heldenstatus echter zeker niet onbetwist, ondanks actieve pogingen de beeldvorming rondom zijn persoon te beïnvloeden. Huilende vrouwen, vloekende mannen die rondrenden met ontblote zwaarden – in Delft brak op 10 juli 1584...
