Home STELLING: ‘De overheid moet een keynesiaans beleid gaan voeren’

STELLING: ‘De overheid moet een keynesiaans beleid gaan voeren’

  • Gepubliceerd op: 23 april 2013
  • Laatste update 07 apr 2020

 

Anton van Hooff:
‘Mijn antwoord is een driewerf ja! Wat aanvankelijk slechts een tijdelijke inzinking leek, blijkt nu een diepe recessie te zijn. De Europese norm voor het begrotingstekort van maximaal 3 procent is in deze context een rigide heilige koe, te vergelijken met de Gouden Standaard van Colijn. In de huidige situatie moet de overheid de economie juist aanjagen en de mensen hoop geven. 
Ik zie overal neerslachtigheid en onzekerheid om mij heen. Mensen zijn bang voor hun baan, of hebben deze al verloren en solliciteren eindeloos. Zo’n situatie verbeter je niet door nog dieper in de overheidsuitgaven te gaan snijden. Economie is in grote mate psychologie. In de jaren negentig waren mensen té optimistisch en werd er te veel geleend. Nu verkeren we in een situatie waarin mensen en bedrijven uit angst voor de toekomst juist geen geld meer durven uitgeven of investeren. 
De overheid moet de economie gaan stimuleren middels gericht innovatiebeleid. Onze economie is nu te eenzijdig op diensten gericht. De maakindustrie waarin Nederland ooit excelleerde – de machine- en scheepsbouw, de elektronica – zijn de afgelopen decennia sterk verwaarloosd. Terwijl het juist bedrijven als Stork en Philips waren, met hun “tastbare”, unieke en excellente producten, die – samen met de agrarische industrie – de basis vormden voor het naoorlogse economische succes van Nederland.’ 

Ruth Oldenziel: 
’Ik ben geen econoom. Maar als historicus kan ik wel vaststellen dat de theorieën van Keynes, die zo lang in het verdomhoekje zaten, nu opnieuw wereldwijd worden omarmd door economen in de wetenschappelijke wereld. En dat de leidende politici in Brussel er desondanks nog niet aan willen. Zij hangen nog altijd overwegend het neoliberalisme aan, dat vanaf de zeventig door een nieuwe generatie van “neoconservatieve’ economen, zoals Friedrich Hayek, Robert Lucas en Milton Friedman, werd gepropageerd. 
Toen volgde de politiek die ideologische ommekeer, met als bekendste voorbeelden natuurlijk Reagan en Thatcher. Dat zal nu wellicht uiteindelijk ook het geval zijn. In de Verenigde Staten heeft president Obama al enige tijd geleden een economisch stimuleringspakket doorgevoerd – al was dat om politieke redenen sterk afgezwakt. Maar het heeft effect gehad en de overheid heeft zijn geld terugverdiend, zo blijkt uit berekeningen. 
In Nederland is een dergelijke omslag van snijden naar investeren natuurlijk afhankelijk van Brussel. Je kunt de huidige situatie daarom lastig vergelijken met die van Colijn en zijn Gouden Standaard. Die nationale financieel-economische context bestaat vanwege onze Europese eenheidsmarkt en gedeelde munt niet langer. Maar dat de overheid uiteindelijk zal moeten gaan investeren in voor de toekomst cruciale sectoren als de niet-fossiele energievoorziening, lijkt mij evident.’

James Kennedy: 
’Het lijkt mij geen goed idee om in deze crisis als overheid te gaan desinvesteren. Maar of dat ook automatisch betekent dat er een keynesiaans beleid moet worden gevoerd? Het antwoord op die vraag hang in grote mate af van wat je precies onder “keynesiaans” verstaat. Er is nogal wat spraakverwarring rond deze term. Zo wordt Roosevelts New Deal, van de jaren dertig, vrij algemeen beschouwd als een succesvolle keynesiaanse ingreep in de economie.  
Maar moderne economen die, naar Keynes, betogen dat de overheid in tijden van crisis het begrotingstekort tijdelijk flink mag laten oplopen om zo werkgelegenheid te scheppen en de economie weer aan te jagen, vinden de New Deal helemaal niet zo keynesiaans. Daar waren de maatregelen veel te bescheiden voor. Zo was onder Roosevelt het Amerikaanse begrotingstekort gemiddeld zo’n 3 procent. En de werkloosheid daalde wel, maar bleef – met ongeveer 10 procent eind jaren dertig – hardnekkig. Zij loste pas gedurende de oorlogsjaren op. 
Daar komt bij dat het aanjagen van de economie via forse overheidsinvesteringen slechts nuttig is als je al over een productieve economie beschikt en de inflatie beperkt is. In dat geval kun je effectief investeren zonder de particuliere sector te hinderen. Bij een economie als die van Griekenland is dit niet het geval.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer