Alle artikelen
Ruth Oldenziel:
‘In de negentiende eeuw gingen orthodoxe protestanten een alliantie aan met feministen om het hoerenlopen te ontmoedigen. Daarbij richtten deze activisten zich op de hoerenlopers zelf: ze spraken hen aan op hun persoonlijke verantwoordelijkheid. Dat was nieuw, omdat voorheen het idee domineerde dat mannen nu eenmaal van nature seksuele driften hebben. En dat prostitutie een noodzakelijk kwaad was, omdat de mannelijke driften alleen zo kunnen worden gekanaliseerd.
Maar dat veranderde in de negentiende eeuw. Het beeld van het vrouwenlichaam als Tempel van God kwam in zwang, en het ethische principe van de soevereiniteit van het menselijk lichaam won aan overtuigingskracht. Tegelijkertijd won het protestantse geloof in persoonlijke verantwoordelijkheid, en de morele plicht tot zelfbeheersing die daaruit voortvloeit aan invloed.
Aan de huidige plannen van de PvdA om prostitutie nog verder te reguleren of mogelijk zelfs te verbieden ligt echter een heel andere moraal ten grondslag. Weliswaar staat ook hier de eigen verantwoordelijkheid van de hoerenloper centraal, maar het is niet het hoerenlopen als zodanig dat hier wordt bekritiseerd. Wel het feit dat prostituees vaak onder dwang werken. Daarmee is het een arbeidsrechtelijke kwestie geworden, waarbij de verstoring van de vrije markt wordt gehekeld. En niet, zoals bij de Middernachtzending het geval was, het hoerenlopen op zichzelf.’
Anton van Hooff:
‘De Middernachtzending was een typisch negentiende-eeuws fenomeen. Het was een onderdeel van de victoriaanse zedelijkheidsbeweging. Maar prediking lost niets op. En een wettelijk verbod op hoerenlopen al helemaal niet. Daarmee criminaliseer je de gehele prostitutie, waardoor jeook minder zicht krijgt op de uitwassen, zoals vrouwenhandel, die wel hard moeten worden aangepakt.
Prostitutie wordt wel “het oudste beroep van de wereld” genoemd, en daar is veel voor te zeggen. Je zult het nooit kunnen uitroeien, ook al zou je het willen. In de klassieke Oudheid werd prostitutie dan ook als een natuurlijk fenomeen beschouwd, waar men heel praktisch mee omging. En hoewel prostituees zeker een maatschappelijk stigma hadden – zo moesten ze in het Romeinse Rijk speciale, herkenbare kleding dragen –, werd het beroep in alle openheid uitgevoerd.
In Pompeï vinden we op de buitenmuren van sommige huizen graffiti met de prijzen voor de seksuele diensten die binnen werden aangeboden. Ook de gedragsregels staan op sommige plekken vermeld, of aanprijzingen van een klant die ergens “fijn met de waardin heeft geneukt”. De komst van het christendom heeft aan de prostitutie als geaccepteerd fenomeen geen einde gemaakt. Zo was het – in elk geval niet lang geleden – niet ongewoon onder Grieks-orthodoxen dat vader zijn zoon na de geloofsconfirmatie naar een vertrouwd bordeel bracht.’
James Kennedy:
‘Ik ben het ermee eens dat prostitutiebezoek tegengegaan moet worden. Maar niet via burgerwachten. Dit is een taak van politie en justitie. De eigenlijke Middernachtzending was ook niet effectief; daarvoor trad die te incidenteel op. Wel heeft ze een belangrijke rol gespeeld om een maatschappelijk probleem onder de aandacht te brengen. En daarmee indirect bijgedragen aan het uiteindelijke bordeelverbod van 1911.
Maar daarmee werd prostitutie op zichzelf niet verboden, alleen “het uitbuiten van vrouwelijke onzedelijkheid” – zoals de activiteiten van pooiers. Zo ontstond een grijs gebied waarin Amsterdam kon uitgroeien tot internationaal centrum van prostitutie en vrouwenhandel. Dat laatste aspect heeft Paars geheel over het hoofd gezien toen het een eind maakte aan het bordeelverbod, omdat men de sekssector beter wilde kunnen reguleren en omdat men Amsterdam wilde ontlasten.
In Nederland is men er altijd van uitgegaan dat prostitutie over het algemeen op vrijwillige basis plaatsvindt. Maar onderzoeken wijzen op het tegendeel. In een land als Zweden, waar de staat van oudsher restrictiever optreedt en het feminisme sterker is, heeft men daarom alle prostitueebezoek verboden. Daar beschouwt men, anders dan hier, prostitutie op zichzelf als een ernstige aantasting van de rechten van de vrouw en als gevaar voor de samenleving als geheel.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
STELLING: ‘De prostitutie kan beter worden aangepakt met een nieuwe Middernachtzending’
Ruth Oldenziel: ‘In de negentiende eeuw gingen orthodoxe protestanten een alliantie aan met feministen om het hoerenlopen te ontmoedigen. Daarbij richtten deze activisten zich op de hoerenlopers zelf: ze spraken hen aan op hun persoonlijke verantwoordelijkheid. Dat was nieuw, omdat voorheen het idee domineerde dat mannen nu eenmaal van nature seksuele driften hebben....
COLUMN: Annejet van der Zijl
Hoera, een historisch boek op nummer 1 van de bestsellerlijsten! Met zijn De vergelding, (onlangs nog in dit blad voorgepubliceerd) verslaat collega Jan Brokken alle tinten grijs, alle vrouwendetectives en alle dieetboeken. Terecht, want hij maakt al jaren mooie boeken, die veel te lang onopgemerkt zijn gebleven. En nu beleeft hij op 63-jarige leeftijd alsnog...
COLUMN: Martin Sommer
Nog een paar nachtjes slapen en dan barst de heisa rondom de troonopvolging los. De eerste gedenkboeken, biografieën en niemendalletjes liggen al bij de boekhandel. Kunt u zich voorstellen dat de belangstelling voor het koningshuis nog niet zo heel lang geleden beperkt was tot complotdenkers à la Wim Klinkenberg en chroniqueurs als J.G. Kikkert,...
COLUMN: Maarten van Rossem
Slechts 10 procent van de Nederlanders gaat een of meer malen per week ter kerke. Om dit percentage niet al te dramatisch te laten klinken, kan vermeld worden dat 4 procent twee tot drie keer per maand naar de kerk gaat. Hoe dan ook mag geconcludeerd worden dat het overgrote deel van de bevolking...
BOEKEN: Altijd een rel met Mina in de buurt
Ook al was Mina Kruseman een verwoed schrijfster, actrice en zangeres, ze is toch vooral bekend gebleven als rumoeropwekkend feministe. Misstanden die ze aan de orde stelde reduceerde ze altijd tot persoonlijke kwesties, ‘waardoor ze verzand raakte in zinloze vetes en onbeduidende schermutselingen’. Dat concludeert Annet Mooij in haar zojuist verschenen biografie Branie. Het...
BOEKEN: Het was kloteweer in augustus
Volgend jaar zullen er ongetwijfeld veel boeken verschijnen die de aandacht vestigen op het feit dat het dan honderd jaar geleden is dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak. De Duitse journalist en kunsthandelaar Florian Illies heeft deze vloedgolf voor willen zijn, en kwam daarom met een boek over het laatste vredesjaar. Helemaal origineel is dat natuurlijk...
BOEKEN: Bruisend, hedonistisch en avontuurlijk
Met de trein naar Londen? Ideaal is het niet met de trammelant rond de Fyra, de wachttijd in Brussel en de dure kaartjes. Maar alle ongemakken zijn vergeten wanneer je de trein op St. Pancras verlaat. Daar waant de reiziger zich door de grandeur even in Victoriaans Londen. Dat het 145 jaar oude station...
BOEKEN: Misverstanden, stijfkoppigheid, betweterige goede bedoelingen
Er is iets eigenaardigs met ons koloniaal verleden. Dat, zoals in buurland België, een boek over het voormalige koloniale rijk een bestseller wordt, is bij ons moeilijk voor te stellen. Een verklaring daarvoor is nog niet eens zo makkelijk te geven. Het eerste wat opvalt bij vergelijking is dat we kennelijk geen inktzwart koloniaal...
IJzeren Gordijn van Anne Applebaum
Je hoort tegenwoordig weinig meer over ze, maar in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw sloegen ze met veel kracht op de trom: de zogenoemde revisionistische historici. Die dikwijls linkse geschiedschrijvers probeerden het beeld te nuanceren dat de Koude Oorlog en het IJzeren Gordijn een onvermijdelijk gevolg waren van de principiële verschillen...
BOEKEN: Signalementen
Zwarte canon. Over de schaduwzijde van de geschiedenisChris van der Heijden176 p. Atlas Contact, € 12,50 Dit boek verscheen ter gelegenheid van de Boekenweek, die als thema ‘Gouden Tijden, Zwarte Bladzijden’ had. Van der Heijden is bekend van Grijs verleden, waarin Loe de Jong het zwarte schaap was. In zijn nieuwe werk is Frits van...
FILM: Signalementen
Kon-Tiki Joachim Ronning, Espen Sandberg Vanaf 4 april in de bioscoop Geen avonturier gaat in onze tijd van huis zonder satelliettelefoon. Dat was in 1947, toen Thor Heyerdahl wilde aantonen dat je op een vlot van Peru naar de eilandengroep Polynesië kunt drijven, niet het geval. Het maakte de tocht, die...
FILM: Meedrijven met de tijdgeest
Hoe moeten we de jaren zestig beoordelen? Wie het aan babyboomers vraagt, hoeft niet lang te wachten voor de heldenverhalen losbarsten. Wat een tijd! Vrijheid! De revolutie stond op uitbreken. De wereld werd seksueel bevrijd. Autoriteiten sidderden van angst. Een nieuwe wereld was in aantocht. De 72-jarige filmmaker Bernardo Bertolucci zei het begin dit...
