Alle artikelen
Geen stad is vaker bezongen dan Parijs, maar het had weinig gescheeld of het Franse kroonjuweel had na de Tweede Wereldoorlog alleen nog betreurd kunnen worden. Het is te danken aan Dietrich von Choltitz, de Duitse opperbevelhebber in Parijs, dat de stad ongeschonden uit de oorlog kwam. De generaal negeerde Hitlers bevel in 1944 dat het Duitse leger voordat het capituleerde de stad in een ruïne moest veranderen. Oog om oog, tand om tand: Berlijn in vlammen, dan ook Parijs, vond Hitler. Naar de reden waarom Von Choltitz de stad niet opblies is het gissen.
Waarschijnlijk was hij bang dat de verwoesting van Parijs hem na de oorlog door de geallieerden zwaar zou worden aangerekend. Door de stad intact te laten, rekende hij op clementie na zijn overgave. Die kreeg hij ook, want twee jaar na de oorlog was hij weer vrij man. Voor het gemak waren de geallieerden vergeten dat Von Choltitz in 1942 verantwoordelijk was voor de uitroeiing van de Joden in Sebastopol op de Krim. De speelfilm Diplomatie van de Duitse filmveteraan Volker Schlöndorff, die met Die Blechtrommel in 1980 de Oscar voor beste buitenlandse film won, gaat niet over dit gruwelijke verleden van Von Choltitz, maar over zijn beslissing om Parijs niet te vernietigen.
In de intrigerende, op een Frans toneelstuk gebaseerde film krijgt de opperbevelhebber bezoek van de Zweedse diplomaat Raoul Nordling, die hem het plan om Parijs op te blazen uit zijn hoofd wil praten. Tussen de twee ontspint zich een verbaal duel op het scherpst van de snede. Von Choltitz wil Parijs met de grond gelijkmaken, al was het maar uit wraak voor de tienduizend ton geallieerde bommen op Hamburg (‘Parijs zal hetzelfde lot ondergaan’). Nordling probeert hem met een spervuur aan argumenten op andere gedachten te brengen: vernietiging van Parijs is een zinloze daad, omdat Duitsland de oorlog toch zal verliezen, Duitsland zal er na de oorlog voor gestraft worden enzovoort. Het maakt weinig indruk op de ijzige, vastberaden Von Choltitz, die uiteindelijk bekent dat hij Parijs wel moet vernietigen, omdat hij vreest voor zijn gezin als hij het niet doet. Hitler heeft namelijk in een desperate poging om het oorlogstij te keren bevolen dat niet alleen soldaten die bevelen weigeren worden doodgeschoten, maar ook dat hun gezinnen worden gestraft.
De bekentenis geeft de diplomaat een handvat: wat als hij Von Choltitz garandeert dat de geallieerden zijn gezin het land uit smokkelen? In Diplomatie kruipt Parijs door het oog van de naald dankzij briljant diplomatiek optreden. In de gedramatiseerde film, die in de kern de historische waarheid raakt, is diplomatie de voortzetting van oorlog met vreedzame middelen. Alles is geoorloofd – van bluf en intimidatie tot vleierij en leugens –, als het doel maar wordt bereikt. Het is mooi dat de film is opgedragen aan Richard Holbrooke, de overleden Amerikaanse diplomaat die in 1995 de oorlog in Bosnië wist te beëindigen.
Diplomatie
Volker Schlöndorff
Vanaf 24 april in de bioscoop
Dit artikel is exclusief voor abonnees
FILM: Diplomatie
Geen stad is vaker bezongen dan Parijs, maar het had weinig gescheeld of het Franse kroonjuweel had na de Tweede Wereldoorlog alleen nog betreurd kunnen worden. Het is te danken aan Dietrich von Choltitz, de Duitse opperbevelhebber in Parijs, dat de stad ongeschonden uit de oorlog kwam. De generaal negeerde Hitlers bevel in 1944 dat...
TENTOONSTELLING: Willem II – kunstkoning
Voor de ingang van het Dordrechts Museum staat een heuse rij. Binnen is het dringen. De schaarse bankjes zijn bezet, bezoekers schuifelen voetje voor voetje lang de muren. De tentoonstelling trekt veel publiek, want voor het eerst is een groot deel van de imposante kunstcollectie van de ‘kunstkoning’ bijeengebracht. Koning Willem II is hot. ...
‘Loe de Jong was net een mens’
Ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van Loe de Jong op 24 april, sprak historicus Bas Kromhout op 16 april met televisiemaker Ad van Liempt en biograaf Boudewijn Smits over de schrijver van het standaardwerk Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog. Het gesprek vond plaats in het Verzetsmuseum in Amsterdam tijdens Helden &...
Het kabinet-Hitler I
Was wäre geschehen ist gerade die Kardinalfrage, aldus Nietzsche. Onder historici is Nietzsches stelling, die uitdaagt tot virtuele geschiedschrijving, omstreden. Een criticus, de Britse marxistische historicus Edward Hallet Carr, doet virtuele geschiedenis in zijn bekende boek What is history af als ‘mere parlour game’. De historicus kijkt nu eenmaal naar het verleden vanuit het heden en...
Nanda van der Zee (1951-2014)
Op 24 maart jl. is historicus Nanda van der Zee op 62-jarige leeftijd overleden. In 1997 publiceerde zij Om erger te voorkomen: de voorbereiding en uitvoering van de vernietiging van het Nederlandse jodendom tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hierin weet ze het hoge percentage omgekomen Nederlandse Joden aan de laffe houding van de elite en koningin...
LEZERSFORUM: ‘Duitsland is verantwoordelijk voor het uitbreken van WOI’
Vijfenzestig procent van de respondenten is het niet eens met de stelling dat het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog geheel te wijten valt aan Duitsland. ‘De Fransen loerden op wraak,’ refereert J. Post naar de Frans-Duitse Oorlog van 1871. Ook E. Blonk vindt het ‘te gemakkelijk om de gehele schuld in de schoenen van Duitsland...
Laura Starink over het schrijven van een familiegeschiedenis
Laura Starink, slaviste en journaliste, schreef het boek Duitse wortels. Mijn familie, de oorlog en Silezië. Op 12 april spreekt Starink tijdens de Dag van de familiegeschiedenis. Haar moeder Elinor verbleef van 1944 tot 1950 in Zwitserland vanwege een tbc-kuur, haar tante Lotte werkte na de capitulatie gedwongen in Auschwitz en haar opa was leraar...
Grote Geschiedenis Quiz 2014
SpelregelsWederom organiseren Historisch Nieuwsblad, de Volkskrant en het televisieprogramma Andere Tijden de Grote Geschiedenis Quiz. De voorronde van de quiz vindt u in dit nummer, en in de Volkskrant van zaterdag 29 maart. Drie deelnemers aan de voorronde gaan door naar de finale. Zij nemen het daar op tegen vier teams van prominente Nederlanders, onder...
Cecil Rhodes werd rijk van Afrikaanse diamanten
In Botswana is de op een na grootste diamant ooit gevonden. In de negentiende eeuw wist de Engelsman Cecil Rhodes zich uitbundig te verrijken door de Afrikaanse diamantindustrie.
De schatrijke filantroop
Als oprichter van Standard Oil werd John D. Rockefeller de rijkste man aller tijden. Zijn gehaaide manier van zakendoen kwam hem op veel kritiek te staan. Tegelijkertijd gebruikte hij zijn fortuin voor een baanbrekende vernieuwing van de filantropie. John Davison Rockefeller werd vaak omschreven als zwijgzaam, sober, koud en afstandelijk, en tegelijk uitermate vasthoudend, principieel...
De Dertigjarige Oorlog (1618-1648)
De Dertigjarige Oorlog begon met een aanslag: protestantse edelen gooiden drie katholieke hoogwaardigheidsbekleders uit het raam van de burcht in Praag.
De eerste bankencrisis
Na het failliet van Silicon Valley Bank houden de financiële markten hun adem in. In het voorjaar van 1924 dreigde de Rotterdamsche Bankvereeniging aan wanbeleid ten onder te gaan.
