Alle artikelen
DE STELLING VAN DEZE MAAND:
‘Het christendom heeft meer oorlog dan vrede gebracht’
‘Vanaf de kerstening van Europa zijn er oorlogen geweest: met de islam, tussen christenen onderling, met de indiaanse bevolking van Zuid-Amerika. ‘Als je alles bij elkaar optelt, wegen de periodes dat het christendom vrede bracht daar niet tegenop,’ schrijft A. van Dijk. Samen met 52 procent van de respondenten onderschrijft zij de stelling: ‘Het christendom heeft meer oorlog dan vrede gebracht.’
Ook Dick Rietveld somt een aantal christelijk geïnspireerde oorlogen op: de kruistochten, de strijd tegen de Katharen, de veroveringen van de Duitse Orde, de Spaanse Reconquista. ‘In naam van het kruis zijn velen vroegtijdig aan hun einde gekomen,’ concludeert hij. Robert Noorlander wijst nog op het geweld van de katholieke Spaanse dictator Franco en de Eerste Wereldoorlog, ‘toen alle elkaar bestrijdende militairen werden gezegend uit naam van dezelfde god’.
Volgens verschillende respondenten nodigen alle religies in beginsel uit tot geweld. ‘Religie wekt nu eenmaal altijd agressie op, zowel bij de critici als bij de verdedigers ervan,’ schrijft Jelle Visser. Volgens J.J. Wijhenke is godsdienst ‘altijd een bron van onenigheid en onverdraagzaamheid, alle goede gedachten ten spijt’.
Er bestaat verschil van mening over de vraag hoe menslievend de christelijke leer is. ‘God is geen liefde,’ stelt J.C. van der Laan. Daarentegen meent H.J. van Domburg dat ‘de boodschap van Liefde’ in het christendom om politieke redenen eeuwenlang is onderdrukt.
Onder de 41 procent van de respondenten die het niet eens is met de stelling, bevinden zich velen die het christelijk geloof niet verantwoordelijk houden voor het geweld van zijn aanhangers. ‘Het christendom is in essentie vredelievend. Het zijn mensen die oorlog voeren en die religie gebruiken als excuus om elkaar de hersens in te slaan,’ schrijft Charles Reinderhoff. ‘Anders bedenken mensen wel een andere reden om te knokken,’ vermoedt S.A. Zwaagstra.
Tot slot zijn enkelen ervan overtuigd dat het christendom wel degelijk een vredestichtende rol in de geschiedenis vervult. Volgens J.J. de Cooker heeft het geloof ‘beschaving en vrede’ gebracht. Ook Marianne Wiegman denkt ‘dat het christendom heel wat ellende heeft weten te voorkomen. Maar dat is nooit spectaculair genoeg om te worden opgetekend in de annalen.’
Eens 52 %
Oneens 41 %
Geen mening 7 %
Opmerkelijk:
‘Nauwelijks een groter kwaad dan een godsdienstfanaat.’
– E.A.A. Struik
Over dit thema heeft de redactie een speciale dossierpagina samengesteld. Ga naar historischnieuwsblad.nl/christendom voor onder meer een documentaire over de kruistochten en een artikel over Bonifatius.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
LEZERSFORUM: Christendom bracht meer oorlog dan vrede
DE STELLING VAN DEZE MAAND: ‘Het christendom heeft meer oorlog dan vrede gebracht’ ‘Vanaf de kerstening van Europa zijn er oorlogen geweest: met de islam, tussen christenen onderling, met de indiaanse bevolking van Zuid-Amerika. ‘Als je alles bij elkaar optelt, wegen de periodes dat het christendom vrede bracht daar niet tegenop,’ schrijft A. van Dijk....
Martin Bossenbroek over de Koude Oorlog
‘Heimwee naar de tijd van de Koude Oorlog vind ik begrijpelijk, maar bedenkelijk. Het is ahistorisch geredeneerd,’ zegt Martin Bossenbroek (1953), universitair hoofddocent politieke geschiedenis aan de Universiteit Utrecht. ‘Vergeleken met voortdurende terroristische dreigingen in het heden lijkt het een overzichtelijke periode. Je kunt zeggen: toen wist je dat de Russen uit het oosten konden...
ONDERZOEK: Verband tussen klimaatverandering en maatschappelijk crises
In deze rubriek is altijd aandacht besteed aan specialistisch historisch onderzoek dat nieuw licht wierp op bepaalde onderwerpen. Meestal was dat onderzoek heel detaillistisch, maar over het algemeen bood het wel een nieuwe kijk op een onderdeel van het verleden. In deze laatste aflevering geen boek dat zich concentreert op de vierkante millimeter, maar...
Zeeheld Nelson had vreemdelingenlegioen van Franse huurlingen
Een Europees leger? Nee, daar hebben de Britten nooit veel in gezien. Samenwerken met de Franse cheese-eating surrender monkeys? Met die veredelde stierenvechters van de Armada? Nu is echter gebleken dat de grote admiraal Horatio Nelson minder moeite had met internationale samenwerking op militair gebied. Eén op de tien soldaten op de Britse schepen...
Noorden van Mali kent geen effectief staatsgezag
De kans op succes in Mali is klein, voorspelde Mirjam de Bruijn al in 2013. Volgens de hoogleraar contemporaine geschiedenis en antropologie van West- en Centraal-Afrika in Leiden speelde een militaire interventie de jihadisten in Mali juist in de kaart. De Bruijn in 2013: ‘Mali’s grenzen zijn in de koloniale tijd getrokken door de Fransen,...
DE STELLING: ‘Klagen over het afluisteren door de NSA is zinloos’
Anton van Hooff ‘Klagen lijkt me zeker niet zinloos. Kerry heeft immers zijn verontschuldigingen aangeboden en toegezegd dat een aantal afluisterposten ontmanteld zal worden. Het is alleen de vraag of het daarbij blijft. Ik heb altijd een déjà vu bij dit soort zaken. Het doet mij denken aan het impertinente gedrag dat de Romeinen zich...
COLUMN: Martin Sommer
Zoals u weet, wordt jaarlijks eind oktober de Libris Geschiedenis Prijs uitgereikt. Dit keer ging de eer naar Martin Bossenbroek met De Boerenoorlog, een meeslepend verhaal verteld aan de hand van drie hoofdfiguren: een Boer, een Brit en een Nederlander. Elk jaar is er gemonkel en gemopper over de winnaar. Ik kan het weten,...
COLUMN: Annejet van der Zijl – Heintje
‘Heintje is dood’ – het bericht zoemde door de stad. De stad waar hij zoveel jaar met verve zijn rol speelde als misschien wel de enige echte playboy die Nederland ooit heeft gehad. Want spelen kon Hein ten Harmsen van der Beek, zoals zijn volledige naam luidde, en een jongetje bleef hij zijn leven lang....
Column van Maarten van Rossem
Is het mogelijk het verleden tastbaar te maken, een soort tijdmachine te construeren, zonder in sciencefiction te vervallen? Denk daarbij aan Huizinga’s ‘historische sensatie’, waarbij de tussenliggende tijd wegvalt en heden en verleden heel even samenvallen. Kun je, als je over het Forum Romanum wandelt, in een flits dat Forum in zijn hoogtij-jaren zien? Heb...
BOEKEN: Collaborateurs in de Tweede Wereldoorlog
Zou er ooit een oorlog zijn geweest die naderhand fout zo scherp onderscheidde van goed als de Tweede Wereldoorlog? De Tachtigjarige Oorlog en de Franse bezetting lieten hun sporen na en verdeelden het land in vaderlanders en niet-vaderlanders. Maar dat een politieke misstap werd aangerekend tot in het zoveelste geslacht, en dat fout alleen...
BOEKEN: Signalementen
De Peloponnesische OorlogThucydides968 p. Athenaeum-Polak & Van Gennep, € 54,95 Vanwege zijn systematische en rationele aanpak geldt Thucydides als de grondlegger van de wetenschappelijke geschiedschrijving. Hij was legeraanvoerder in de Peloponnesische Oorlog in dienst van Athene. In 424 werd hij voor twintig jaar uit de stad verbannen, omdat hij er niet in was geslaagd het strategisch...
BOEKEN: Grynszpan en de Kristallnacht
Op 7 november 1938, om halftien ’s morgens, diende een 17-jarige Duitse jongen van 1,57 meter lang zich aan bij de Duitse ambassade in Parijs. Hij vroeg om een ontmoeting met een secretaris; hij had belangrijke documenten bij zich, die alleen overhandigd konden worden met een persoonlijke uitleg. Herschel Grynszpan werd naar de kamer van...
