Alle artikelen
Jonathan Israel betoogt dat de Amerikaanse vrijheidsstrijd niet alleen een nationaal epos was, maar gezien moeten worden als een intellectuele revolutie die de westerse wereld in vuur en vlam zette.
De Amerikanen hadden het aangedurfd de denkbeelden van de Radicale Verlichting in praktijk te brengen. Ze hadden hun democratische republiek gevestigd op fundamentele principes als mensenrechten, gelijkheid en vrijheid, ook al werden die niet meteen bereikbaar voor slaven, indianen en andere marginale groepen. Dat gewaagde experiment verbijsterde en verdeelde de rest van de wereld, die nog geregeerd werd door monarchen, aristocraten en kerken. Israel laat zien hoe Amerikaanse opstandelingen zoals Thomas Jefferson en Thomas Paine als een soort achttiende-eeuwse voorlopers van Che Guevara door Europa trokken om bondgenoten te winnen en omwentelingen te steunen. Hij schetst hoe hun denkbeelden intellectuelen en revolutionaire bewegingen inspireerden in Frankrijk, Ierland, Griekenland en tal van andere landen. Ook de patriotten in de Nederlandse Republiek keken met ontzag en hoop naar het Amerikaanse voorbeeld – al was de waardering niet geheel wederzijds en keerde ambassadeur John Adams diep teleurgesteld terug. Het boek eindigt somber. Het revolutionaire vuur doofde in Europa voorgoed na een laatste opleving in 1848. En tegen die tijd hadden de Amerikanen hun blik alweer naar binnen bericht op het eigen nationalisme, exceptionalisme en isolationisme. De Amerikaanse republiek, die zelf diep verdeeld raakte over de slavernij, was geen universeel model meer.
Jaap Verheul is historicus en docent aan de Universiteit Utrecht.
The Expanding Blaze: How the American Revolution Ignited the World, 1775-1848
Jonathan Israel
768 p. Princeton University Press, € 34,-
Dit artikel is exclusief voor abonnees
The Expanding Blaze – Jonathan Israel
Jonathan Israel betoogt dat de Amerikaanse vrijheidsstrijd niet alleen een nationaal epos was, maar gezien moeten worden als een intellectuele revolutie die de westerse wereld in vuur en vlam zette. De Amerikanen hadden het aangedurfd de denkbeelden van de Radicale Verlichting in praktijk te brengen. Ze hadden hun democratische republiek gevestigd op fundamentele...
Nobel streven. Het onwaarschijnlijke maar waargebeurde verhaal van ridder Jan van Brederode – Frits van Oostrom
De harde biografische gegevens van personen die in de Middeleeuwen een belangrijke rol hebben gespeeld passen vaak moeiteloos op één A4’tje. Toen Frits van Oostrom in 1996 een boek publiceerde over Jacob van Maerlant, de belangrijkste Nederlandse auteur van de Middeleeuwen, beschikte hij naast diens teksten slechts over zeer summiere gegevens. Vandaar dat hij het...
NSB’ers in Nieuw-Guinea
In mei 1947 vertrekt een schip met 119 Nederlandse collaborateurs naar Nieuw-Guinea. Het is de bedoeling dat ze daar zullen werken aan hun rehabilitatie. Maar het ‘stelletje gajes’ stuit op grote weerstand. Op het eerste gezicht is het net een cruise. Op foto’s staan mannen in hun blote bast, die aan boord van het schip...
Misverstanden over de dekolonisatie van Nieuw-Guinea
Bij een strijd tussen rivaliserende stammen in Papoea-Nieuw-Guinea zijn veel doden gevallen. In de jaren vijftig wierp Nederland zich op als hoeder van de de Papoea's op westelijk Nieuw-Guinea.
‘Het bolsjewisme was een religieuze sekte’
Het bolsjewisme, dat tijdens de Russische Revolutie aan de macht kwam, wist nooit door te dringen tot de privésfeer. In dat opzicht was het niet totalitair genoeg om langer dan één generatie te blijven bestaan. Dat betoogt Berkeley-hoogleraar Russische geschiedenis Yuri Slezkine in zijn nieuwe boek Het Huis van de Regering. Centraal in dit boek...
Bastaard van Oranje – Adri P. van Vliet
Weinig mensen zullen Justinus van Nassau kennen, terwijl hij toch een van de boeiendste figuren uit de tijd van de Opstand is. Hij was betrokken bij alle gebeurtenissen van formaat tijdens de strijd tegen Spanje. Adri van Vliet had zich geen betere hoofdpersoon kunnen wensen. Ook al is er weinig bronnenmateriaal over de...
Herdenking slavernij: ‘Mensen moeten zich bewust worden van het slavernijverleden’
De slavernij speelt een belangrijke rol in de geschiedenis van Suriname én Nederland. Cynthia McLeod vindt het belangrijk dat Nederlanders zich bewust worden van het bestaan van deze duistere periode in de geschiedenis. Ze is voorstander van een herdenking van de slavernij. ‘Het slavernijverleden is een belangrijk onderdeel van de Nederlandse en de Surinaamse geschiedenis. Tot...
Geschiedenis van wijnbouw in Nederland
Het aantal Nederlandse wijnproducenten stijgt snel. In de Middeleeuwen hadden de Lage Landen al wijngaarden, maar van heel groot belang waren ze niet.
‘Zo gelukkig waren de jaren vijftig niet’
Het beeld dat jaren vijftig van de afgelopen eeuw een erg gelukkige periode was, is een onterecht construct van achteraf. Zo meent Annegreet van Bergen, economisch journalist en schrijfster van de bestseller ‘Gouden jaren’. Zij houdt op het Geschiedenis Festival op 7 oktober een lezing over dit thema. ‘We vergeten dat we gelukkiger geworden zijn...
De Atlantische pelgrim – Jaap Verheul
Niet alleen de afgelopen decennia waren het vaak buitenlandse historici die met een spraakmakende visie op de geschiedenis van Nederland kwamen – denk aan Simon Schama, James Kennedy en Jonathan Israel –, ook in de negentiende eeuw deed dit verschijnsel zich al voor. In 1856 was het de Amerikaan John Lothrop Motley (1814-1877)...
‘In een wereld vol mannetjesputters kan Merkel de verbindende factor zijn’
In 1999 stak Angela Merkel haar nek uit door tijdens een zwartgeldaffaire afstand te nemen van Helmut Kohl, de erevoorzitter van het CDU. De dappere actie betaalde zich uit: enkele maanden later werd Merkel verkozen tot partijvoorzitter. Michèle de Waard, economisch journalist, schreef ‘een politieke biografie’ over Angela Merkel. Ze beschrijft hoe Merkel heeft kunnen...
De VOC doodde duizenden Chinezen
Op 9 oktober 1740 barstte in Batavia een golf van geweld los tegen de Chinese inwoners van de stad. Zeelieden van de VOC vermoordden binnen enkele dagen tussen de 5000 en 10.000 Chinezen. Ze werden nooit gestraft. De Europese kooplieden die vanaf de zestiende eeuw de Indonesische archipel binnenzeilden waren niet de eerste ‘buitenlanders’ die...
