Home ‘Zo gelukkig waren de jaren vijftig niet’

‘Zo gelukkig waren de jaren vijftig niet’

  • Gepubliceerd op: 29 september 2017
  • Laatste update 02 mei 2023
  • Auteur:
    Bram van der Wilt
  • 4 minuten leestijd
‘Zo gelukkig waren de jaren vijftig niet’

Het beeld dat jaren vijftig van de afgelopen eeuw een erg gelukkige periode was, is een onterecht construct van achteraf. Zo meent Annegreet van Bergen, economisch journalist en schrijfster van de bestseller ‘Gouden jaren’. Zij houdt op het Geschiedenis Festival op 7 oktober een lezing over dit thema. ‘We vergeten dat we gelukkiger geworden zijn met allemaal voorzieningen die we nu als vanzelfsprekend beschouwen.’

Waar gaat u het over hebben in uw lezing op het Geschiedenis Festival?
‘Ik haak in mijn lezing aan bij het thema van de Maand van de Geschiedenis, “geluk”. Veel mensen hebben het idee dat in de jaren vijftig geluk zogezegd “nog heel gewoon” was. Dat is volgens mij een grote misvatting. Zo gelukkig waren de jaren vijftig niet. Daar heb ik goede argumenten voor. Het idee van de gelukkige jaren vijftig ga ik onderuit halen.’

Vergeet bijvoorbeeld niet de watersnoodramp in 1953 waarbij tweeduizend mensen zijn omgekomen

Wat is in uw optiek zo bijzonder aan het geluk van de jaren vijftig?
‘Mensen van mijn leeftijd en ouder praten nu veel over vroeger. Zo rond het zestigste levensjaar heeft men vaak de neiging om sentimenteel terug te kijken naar de kinderjaren. De babyboomers kijken nu dus terug naar hun jeugd in de jaren vijftig. Kinderen hebben nou eenmaal vaak een zorgeloos leven, zij delen niet in de zorgen van hun ouders. Vergeet bijvoorbeeld niet de watersnoodramp in 1953 waarbij tweeduizend mensen zijn omgekomen. Nederland heeft toen een enorme ramp meegemaakt, iets wat je je nu niet meer kunt voorstellen. Dankzij de deltawerken en ruimte voor de rivier, iets wat enorm veel geld heeft gekost, hoeven wij ons nu niet meer druk te maken om de “strijd tegen het water”.’

‘Ook ga ik het hebben over de Koude Oorlog. Daarvan kunnen we nu ginnegappend vaststellen dat het goed is afgelopen, maar destijds was men doodsbang. Ik denk niet dat mensen ongelukkig waren, veel dingen wist je niet beter.’
https://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/6976/wie-had-schuld-aan-de-koude-oorlog.html

Twintig jaar geleden was het beeld van de jaren vijftig nog vreselijk

Door een verdraaid jeugdsentiment hebben wij een onterecht beeld van de jaren vijftig als een gelukkige periode.
‘Juist. Twintig jaar geleden was het beeld van de jaren vijftig nog vreselijk. Toen zag men het nog als een bekrompen tijd, en dat was het ook. Vrouwen moesten bijvoorbeeld na hun huwelijk stoppen met werken. Dan waren ze ook handelingsonbekwaam. Ze waren tweederangsburgers, zo leuk was dat niet.
Volgens mij heeft elke periode zijn schaduwkanten. In de jaren zeventig begonnen we bijvoorbeeld de negatieve kant van de economische groei te merken. Geluk van de jaren vijftig is een construct van achteraf, gebaseerd op kinderlijke onbekommerdheid.’

We zijn gelukkiger geworden met allerlei voorzieningen die nu vanzelfsprekend zijn

Dus er is toch niet zo veel reden om terug te verlangen naar vroegere tijden?
‘Sterker nog, als we er rationeel over nadenken kiezen we ervoor om in de huidige tijd te leven. We zijn gelukkiger geworden met allerlei voorzieningen. Je hoeft tegenwoordig maar de thermostaat op te draaien om het behaaglijk warm te krijgen. Vroeger moest mijn moeder ’s ochtends in de kou uit bed om de kolenkachel die ‘s nachts op een laag pitje had gestaan op te rakelen en er kolen bij te doen. Dan was het alleen in de woonkamer warm, iedereen kleedde zich aan bij de kachel. Eén keer in de week ging je in bad. Als ik mag kiezen vind ik het toch wel lekker om iedere dag even onder de douche te gaan. De luxe went. Toen wij voor het eerst centrale verwarming kregen, wisten we niet wat ons overkwam. Tegenwoordig zijn alle Nederlandse badkamers verwarmd, we weten niet meer beter.’

‘Maar denk ook aan universele gezondheidszorg, nog iets wat vanzelfsprekend is geworden. Ik moet altijd lachen om mensen die een zogenaamd “oer-dieet” volgen. Dat doet me denken aan een strip van Neanderthalers die zich afvragen hoe het kan dat ze niet ouder dan dertig worden, terwijl ze toch alles biologisch eten en alleen maar schone lucht ademen.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer