Alle artikelen
Willem Melching weet alles van de Duitse Atlantikwall en vertelt daar smaakvol over. ‘Aan zo’n statische verdedigingslinie heb je eigenlijk niks. Niemand gaat in de rij staan bij een fort om zich te laten afslachten.’
Langs 5000 kilometer kust, van de Noordkaap tot aan de Pyreneeën, bouwden de nazi’s een keten van bunkers, tankgrachten en mijnenvelden. Deze ongenaakbare Atlantikwall moest een geallieerde invasie voorkomen; nergens zouden de geallieerden veilig aan land moeten kunnen gaan. Een waan-idee, volgens Willem Melching, Duitslandkenner van de Universiteit van Amsterdam en reisleider. ‘Hitler had geen idee van de Marine of kustverdediging. Als kind heeft hij nooit de zee gezien. Die tekortkoming zie je terug in de aanleg van de Atlantikwall.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Monument voor het Derde Rijk
Melching vertelt over zijn interesse in de Duitse kustverdedigingslinie: ‘Ik ben altijd al gefascineerd door de Atlantikwall. Mijn geboortehuis stond in het Haagse Sperrgebiet en alle panden in de straat hadden wel iets te maken met de linie: ze waren deels gesloopt, er was iets tegenaan gebouwd, of ze stonden leeg. Later heb ik veel onderdelen van de Atlantikwall bezocht. Het is verbazend te zien hoeveel energie de nazi’s staken in dit monument voor het Derde Rijk. De les van de Eerste Wereldoorlog was dat je aan statische verdedigingslinies niks hebt; niemand gaat in de rij staan bij een fort om zich te laten afslachten. Militair-strategisch was de Atlantikwall van geen betekenis. Maar het is een fascinerend bouwwerk, neergezet in de beste traditie van de Bauhausarchitectuur.’
Mislukte invasie van 1942
‘Vooral langs de Franse kust is het heel interessant om te kijken naar de verdedigingswerken. We gaan met de reis onder meer naar de havenstad Dieppe, waar geallieerde legers op 19 augustus 1942 landden. Deze geallieerde aanval was bedoeld om de Duitse kustverdediging en de eigen kracht te testen.’ Het werd een grote mislukking: de 1000 Britse en 5000 Canadese soldaten die ’s ochtend vroeg werden ontscheept op het zandstrand van de Noord-Franse havenstad, liepen recht in het spervuur van Duitse mitrailleurs en mortieren. Toen ze om elf uur bevel kregen terug te trekken, bleven 1400 mannen dood achter en waren er bijna 2000 krijgsgevangenen. ‘Deze aanval was voor de nazi’s de aanleiding om sneller aan de slag te gaan met de aanleg van de verdedigingslinie. Ze verwachtten de invasie in de grote Franse havensteden, dus die zijn helemaal dichtgebouwd met verdedigingswerken en bunkers. Vooral als je het van zee af bekijkt, zie je hoe indrukwekkend de linie is.’
Bijzonder erfgoed van D-Day
‘De mooiste en indrukwekkendste verdedigingstorens staan op de Kanaaleilanden. Die bezoeken we ook tijdens onze reis. Dat is heel bijzonder, omdat andere reizen daar nooit heen gaan. Die torens zijn gebouwd om de Engelse vloot te beschieten, maar de Britten keken wel uit natuurlijk en namen een andere route. Zo zochten de geallieerden naar de zwakste plekken in de Atlantikwall. De Duitsers verwachtten een invasie in een havenstad, dus verdedigden ze die het beste. Maar de geallieerden waren ook niet gek, en landden op 6 juni 1944 tientallen kilometers verderop, op een leeg stuk strand. D-Day was begonnen, en het lukte de geallieerde soldaten daar door de verdediging heen te vechten. Dat vind ik zelf ook het interessante aan de reis; we gaan niet alleen de verdedigingswerken bekijken, maar we gaan ook naar de stranden waar de geallieerden landden. Ter plekke zullen Maarten van Rossem en ik vertellen waarom de invasie daar kon lukken.’
De Atlantikwall fascineert Willem Melching
Willem Melching weet alles van de Duitse Atlantikwall en vertelt daar smaakvol over. ‘Aan zo’n statische verdedigingslinie heb je eigenlijk niks. Niemand gaat in de rij staan bij een fort om zich te laten afslachten.’
‘Europese integratie begon in 1815’
De Europese integratie begon met de internationale samenwerking na de val van Napoleon. Dat concludeert hoogleraar Geschiedenis van de Internationale Betrekkingen Beatrice de Graaf in haar nieuwe boek, Tegen de terreur. Hierin beschrijft ze hoe tussen 1815 en 1818 de Europese grootmachten voor het eerst intensief samenwerkten om de vrede op het continent te waarborgen....
Duitsland na de Eerste Wereldoorlog
Na vier helse jaren capituleerden de Duitsers op 11 november 1918 – een moment waar de hele wereld naar had uitgekeken. Maar wat gebeurde er met de Duitsers en Duitsland na de Eerste Wereldoorlog? Wat schreven militairen, verpleegsters en burgers een dag na de wapenstilstand in hun dagboeken? ‘Fine day, but cold and dull,’ noteerde...
De Dolkstootlegende
De laatste maanden van 1918 verkeerde Duitsland in chaos. Militair was het ingestort en er dreigde een revolutie. De generaals gaven de Joden en de socialisten de schuld van de Duitse nederlaag. Die hadden het dappere land de fatale dolkstoot toegebracht. Een theorie die Adolf Hitler later goed van pas kwam. Generaals zijn net mensen....
Fransen vonden hun koloniën te duur
In de jaren vijftig groeiden in Frankrijk de twijfels over de kolonisatie. Waarom werd er zoveel geld in Afrika gepompt als het Franse platteland nog nauwelijks ontwikkeld was? Critici keken jaloers naar Nederland, dat volgens hen in voorspoed leefde nu het niet meer hoefde mee te betalen aan de ontwikkeling van Indië. De Nederlandse ambassadeur...
Hoe Oldenbarnevelt bijna een burgeroorlog veroorzaakte
Tijdens de wapenstilstand met Spanje ontstond een hoogoplopend conflict in de gereformeerde kerk. Landsadvocaat Johan van Oldenbarnevelt probeerde de partijen met elkaar te verzoenen, maar dat maakte de situatie juist erger. De Republiek balanceerde op de rand van een burgeroorlog. In januari 1610 greep de Alkmaarse schutterij de macht in de stad. De schutters...
Hoe twee jonge vrouwen vrijwillig kampbewaakster in Auschwitz werden
Historicus Paul van de Water is overleden. Voor Historisch Nieuwsblad tekende hij dit bijzondere verhaal op.
Het verslag van Hendrick Hamel
Dertien jaar zat Gorinchemmer Hendrick Hamel vast in zeventiende-eeuws Korea. Na een gedurfde ontsnapping vertelde hij zijn landgenoten over het leven daar. Zijn verslag – nu 350 jaar oud – was lang de enige bron over het geïsoleerde land in Oost-Azië. De Sperwer was lek. Het gat in de romp van het VOC-schip was zo...
DDT-gebruik van de jaren veertig heeft nog steeds rampzalige gevolgen
In de jaren veertig verklaarden de Verenigde Staten insecten de oorlog. Helemaal uitgeroeid moesten ze, die nutteloze beesten. Daarom werd er kwistig met DDT gesproeid. Tot bioloog Rachel Carson aantoonde dat het land een ramp over zich had afgeroepen. Het was oorlog in de Verenigde Staten. Talloze vliegtuigen ronkten laag boven het land, uitgestrekte gebieden...
Voorpublicatie: Troelstra’s vergissing – Rob Hartmans
Begin november 1918 leek de Russische Revolutie over te slaan naar Duitsland. Op 11 november riep SDAP-leider Pieter Jelles Troelstra arbeiders op ook in Nederland de macht te grijpen. Maar was de situatie in ons land echt zo revolutionair? ‘Toen ik in de stad kwam, meende ik iets bizonders te zullen zien aan de...
Stokoud hoofdpijndossier
De kwestie rond de dividendbelasting heeft een flinke deuk geslagen in het imago van premier Mark Rutte. Het beeld is ontstaan dat hij de belasting wilde afschaffen om tegemoet te komen aan zijn vroegere werkgever, Unilever. Door deze maatregel zou een probleem worden opgelost waar het levensmiddelenconcern al vanaf zijn prille begin mee kampt. Hoe...
Byzantijnse ruïnes verpest
Bulgaarse overheden hebben eeuwenoude ruïnes laten omtoveren tot een soort Disney-kastelen. Van de originele Poort van Trajanus en de Byzantijnse forten in het natuurgebied Jajlata is weinig meer bewaard gebleven dan enkele funderingen. Maar de afgelopen jaren zijn daar – met moderne materialen – weer complete muren, torens en boogpartijen bovenop gebouwd. Nu de ‘restauraties’...
