Alle artikelen
In Utrecht zijn markeringen in de bestrating aangebracht die verwijzen naar het Nederlandse slavernijverleden.
Het gaat om metalen pinnen van tien centimeter doorsnee waarop een zogeheten ‘spiegelretourschip’ is afgebeeld. Het is een initiatief van de werkgroep ‘Mapping Slavery’, een samenwerking van onder andere de Vrije Universiteit, Ninsee en Kosmopolis. Projectleider Nancy Jouwe legt uit: ‘Als beeld op de pinnen is gekozen voor het schip, omdat daarmee de connectie tussen Europa, Afrika, Azië en de Amerika’s wordt gelegd. Met deze schepen reisden meer dan een miljoen Europeanen naar de koloniën. Maar er werden ook koloniale “producten”, inclusief mensen, mee vervoerd.’
De markeringen doen denken aan de al langer bestaande Duitse ‘struikelstenen’, die verwijzen naar plaatsen waar Joden, Roma en Sinti zijn gedeporteerd. Deze stenen zijn inmiddels ook in Nederland te vinden. Het grote verschil met de van oorsprong Duitse struikelstenen is dat de markeringen in Utrecht niet verwijzen naar slachtoffers, maar ook naar daders, naar historische gebeurtenissen en naar objecten.
Zo wordt de kritiek omzeild die die de Duitse Stolpersteine trof in de jaren negentig. Voor Roma en Sinti, maar ook voor veel Joden, was het ontoelaatbaar dat voorbijgangers op de namen van de overledenen stapten. Jouwe: ‘De Stolpersteine in Duitsland zijn inderdaad een inspiratiebron geweest, maar onze aanpak is anders. In Mapping Slavery kiezen we voor een “multi-actor”-perspectief en niet voor namen van afzonderlijke personen.’ De organisatie wil werken aan ‘postkoloniale interventies’ in de publieke ruimte die de Nederlandse koloniale geschiedenis ‘kritisch adresseren’.
Op de markeringen staat een verwijzing naar de website mappingslavery.nl. Al klikkend komt de bezoeker uit bij herinneringsplekken. In bijna twintig steden is de slavernij al ‘in kaart gebracht’, van voormalige huizen van plantagehouders tot resten van Surinaams erfgoed.
Verder zijn er een educatief programma en een tweetalige gids over ‘Dutch New York Histories’ ontwikkeld. En er wordt gewerkt aan meer. Jouwe: ‘We brengen een vijfdelige podcastserie uit en begin 2019 komt er een landelijke gids uit met honderd locaties door heel Nederland die verwijzen naar het slavernijverleden.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Kleine slavernijmonumenten
In Utrecht zijn markeringen in de bestrating aangebracht die verwijzen naar het Nederlandse slavernijverleden. Het gaat om metalen pinnen van tien centimeter doorsnee waarop een zogeheten ‘spiegelretourschip’ is afgebeeld. Het is een initiatief van de werkgroep ‘Mapping Slavery’, een samenwerking van onder andere de Vrije Universiteit, Ninsee en Kosmopolis. Projectleider Nancy Jouwe legt...
Verzoening tussen China en Japan
China en Japan zoeken na 40 jaar weer toenadering. De Chinese president Xi Jinping ontving in oktober in Beijing de Japanse premier Shinzo Abe. De ontmoeting was historisch omdat het precies 40 jaar geleden was dat de Chinese communistische hervormer Deng Xiaoping naar Japan afreisde om te lobbyen voor Japanse investeringen en normalisatie van de...
Rusland schuift schuld massamoord af
In 1937 en 1938 executeerde de Russische geheime dienst in Sandarmokh meer dan 9000 mensen tijdens Jozef Stalins Grote Terreur. President Poetin probeert dat te verhullen. De Russische historicus Joeri Dimitrijev heeft dertig jaar gewerkt aan het opsporen van namen van de duizenden lichamen in een massagraf in Sandarmokh, in Noordwest-Rusland. Maar de...
Cultureel erfgoed verdeelt Cyprioten
In november vond de Nederlandse ‘kunstdetective’ Arthur Brand na een jarenlange zoektocht een verdwenen vroeg-Byzantijns mozaïek uit de zesde eeuw, en bracht dat terug naar Cyprus. In 1974, tijdens de Turkse inval van het eiland Cyprus, werd dit mozaïek van Sint-Markos gestolen uit de kerk van Panagia Kanarakia en verkocht op de zwarte markt....
Hausvater strafte zelf
Jonge, arme rondzwervende vrouwen kwamen tussen 1600 en 1800 in Frankfurt am Main veel vaker voor de rechtbank dan andere vrouwen. De verdeling van de misdaadcijfers in Frankfurt had te maken met de sociale controle in de stad, waarvan de Hausvater de spil was. Hij mocht huisgenoten – inclusief personeel – bestraffen, en op...
Pro-Frans, maar niet té
Nederlandse bioscopen dienden in de Eerste Wereldoorlog strikt neutraal te blijven. Maar in de praktijk waren er de nodige partijdige oorlogsfilms te zien. Vanwege de neutraliteitspolitiek had de Nederlandse regering verordonneerd: ‛Uitingen van partijdigheid in het openbaar, bij monde of geschrifte, behooren achterwege te blijven.’ Dat gold ook voor bioscopen. Het publiek moest vooral...
Frits van Oostrom over zijn held Leonard Bernstein
Hoogleraar letterkunde Frits van Oostrom won de Libris Geschiedenis Prijs 2018 met zijn boek Nobel streven. Hij roemt componist, dirigent en pianist Leonard Bernstein als een genie uit de vorige eeuw. Wanneer maakte u kennis met Leonard Bernstein? ‘Toen ik een middelbare scholier was. Mijn ouders hadden een grammofoonplaat met de miraculeuze muziek...
Beschermd tegen oplichters en uitbuiters
Hoge prijzen, slechte kwaliteit en regelrecht bedrog. In winkels werden klanten bedot waar ze bij stonden. Vanaf de achttiende eeuw begonnen ze hun krachten te bundelen. En met succes, zo constateert Annegreet van Bergen. Natuurlijk had ik weleens gehoord van iemand die iets op zijn kerfstok heeft, maar ik had er nog nooit een in...
‘Een Europees leger is een goede zaak’
Martin Sommer ‘Dat is een dom idee van mensen die zich laten meeslepen door hun pro-Europese sentimenten. En die niks begrijpen van het belang van nationale solidariteit voor defensie. Begin jaren vijftig opperde de Franse premier René Pleven al het idee van een Europese Defensie Gemeenschap. De Amerikanen hadden toen de handen vol in...
Gabrielle Petit – Sophie de Schaepdrijver
Wie heeft nog gehoord van Gabrielle Petit? Tot in de jaren zestig was ze een volksheldin, die volop werd herdacht. Ze was een Belgische spionne die in 1916 door de Duitse bezetters van haar vaderland werd geëxecuteerd. Sophie De Schaepdrijver, vermaard door haar standaardwerk De Groote Oorlog, schreef een biografie over haar, die in twee...
Hendrik de Man – Jan Willem Stutje
Na de Eerste Wereldoorlog overheerste bij veel socialisten een gevoel van malaise. De Russische Revolutie was ontaard in grootscheepse repressie en terreur van de zijde van de communisten, terwijl de sociaal-democratische partijen in West-Europa genoegen leken te nemen met materiële verbeteringen ten behoeve van de arbeiders. Het materialisme en rationalisme van Marx waren volgens sommigen...
De nieuwe zijderoutes – Peter Frankopan
Stomverbaasd was Peter Frankopan toen zijn in 2015 gepubliceerde boek De zijderoutes een bestseller werd. Het is een beschavingsgeschiedenis waarin handelsbelangen, de vraag naar graan en paarden, de zoektocht naar afzetmarkten en naar goedkope of gratis arbeidskrachten, en de ontwikkeling van een reeks handelsroutes centraal staan. Het idee dat de geschiedenis in belangrijke mate...
