Alle artikelen
Elizabeth I en Mary Stuart als vriendinnen
Het is een cliché, maar historische films zeggen meer over de tijd waarin ze gemaakt zijn dan over de geschiedenis. Helemaal niet erg en onvermijdelijk, want filmmakers zijn net als historici nu eenmaal kinderen van hun tijd. Films over Mary Stuart illustreren fraai de veranderende visies op het leven van de Schotse koningin. Dat er in de laatste halve eeuw minstens tien speelfilms en bijna evenzoveel tv-series over haar zijn gemaakt, dankt zij aan haar dramatische leven, dat in 1587 in Londen op een hakblok eindigde. De ondertekening van het executiebevel door haar nicht, de Engelse koningin Elizabeth I, is in de meeste historische producties de climax van een tragische bitch fight. Daarin is Mary meestal een gepassioneerde schoonheid, die zich door emoties en ambitie laat meeslepen, en Elizabeth een op het uiterlijk van haar nicht jaloerse, sluwe en kille vorst. Een complexe strijd om de Engelse troon teruggebracht tot ruziënde vrouwen: zo zagen mannelijke filmmakers het graag.
Andere tijden, andere visies. In Mary Queen of Scots zijn Mary en Elizabeth in het begin van de film bijna vriendinnen. Ze respecteren elkaar en de kinderloze Elizabeth wil best erkennen dat Mary haar rechtmatige troonopvolger is. Het zijn de mannen in hun omgeving die oorlog willen en de vrouwen tegen elkaar opzetten. Dat Mary en Elizabeth een lang onderhoud met elkaar hebben, is historische onzin – de vrouwen hebben elkaar nooit ontmoet –, maar wie dat voor lief neemt, ziet een prachtig gefotografeerd en geacteerd koninginnendrama.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Film: Mary Queen of Scots
Elizabeth I en Mary Stuart als vriendinnen Het is een cliché, maar historische films zeggen meer over de tijd waarin ze gemaakt zijn dan over de geschiedenis. Helemaal niet erg en onvermijdelijk, want filmmakers zijn net als historici nu eenmaal kinderen van hun tijd. Films over Mary Stuart illustreren fraai de veranderende visies op...
‘De walvis was een fabelachtig zeemonster’
Eeuwenlang trotseerden de Nederlanders de bittere kou op jacht naar walvissen. Aan de hand van authentieke bronnen beschrijven neerlandicus Hans Beelen en mediëvist Ingrid Biesheuvel in Walvissen groot en vet hoe de arctische walvisvaart in zijn werk ging. ‘De walvis werd aanvankelijk als een fabelachtig zeemonster voorgesteld.’ Hoe werden walvissen in het verleden voorgesteld?‘Een van...
Ieder zijn krant
Krantenuitgevers in de zeventiende-eeuwse Republiek onderscheidden zich door hun keuze van nieuws van hun vele concurrenten. Nederlandse nieuwsliefhebbers konden halverwege de zeventiende eeuw kiezen uit ongeveer een dozijn edities per week, uitgebracht in Haarlem, Amsterdam en andere steden. De berichten in de kranten overlapten deels, want de makers schroomden niet om elkaar over te...
Legertop hield vast aan het oude
Het Nederlandse leger stelde zich na de Koude Oorlog behoudend en afwachtend op. Met succes. Een paar maanden na de val van de Muur in 1989 besloot de Nederlandse defensietop dat de Koude Oorlog voorbij was. Daarom kreeg het leger een nieuwe hoofdtaak: crisisbeheersing en vredesoperaties. Voor de landmacht betekende dat een grote verandering, want...
Koningin op kaplaarzen
Op verschillende plaatsen in Nederland stijgt het water snel. De strijd tegen het water is een ‘culturele constructie’, die Nederland een identiteit gegeven heeft, betoogt Lotte Jensen.
Dode Zee-rollen
Het Museum of the Bible in Washington maakte bekend dat vijf van de daar getoonde Dode Zee-rollen nep zijn. Direct na de opening van het museum in 2017 rezen al twijfels over de authenticiteit. Om die weg te nemen stuurde het museum de rollen naar een Duits onderzoeksinstituut, waar het oordeel snel kon...
Duitse historici voelen zich bedreigd
Tijdens een congres hebben Duitse historici een resolutie aangenomen vóór tolerantie, democratie en een beschaafd publiek debat, en tegen populisme. Ze nemen zo stelling tegen de rechts-nationalistische partij Alternative für Deutschland (AfD). Waarom? ‘Heel veel Duitse historici voelen zich bedreigd door de opkomst van het populisme,’ zegt Krijn Thijs, historicus aan het Duitsland...
Minister Blok schoffeert Jan Brokken
Tijdens de Tweede Wereldoorlog redde de Nederlandse Jan Zwartendijk als consul in Litouwen het leven van duizenden Joden door ze visa voor Curaçao te verlenen. Dat staat beschreven in De rechtvaardigen, het laatste boek van Jan Brokken. Na de oorlog kreeg Zwartendijk van de Nederlandse regering geen lintje, maar een reprimande omdat hij zich niet...
Janny van der Heijden over haar heldin Elizabeth I van Engeland
Janny van der Heijden is presentatrice en culinair publiciste. Ze schreef onder meer Dineren aan de gracht bij een tentoonstelling in Museum Van Loon en werkt aan het boek Smaakpalet van de Lage Landen, over vier eeuwen eetcultuur. Ze heeft bewondering voor Elizabeth I van Engeland vanwege haar intellect en grote veerkracht. Wanneer maakte...
Column Annegreet van Bergen over Van Gend & Loos
Vijftien jaar geleden verdwenen de grijs-oranje auto’s van Van Gend & Loos uit het straatbeeld. Het ooit zo vermaarde transportbedrijf werd opgeslokt door een vervoergigant. Daarmee ging een vertrouwde naam verloren, merkt Annegreet van Bergen. In mijn boek Het goede leven vertelt Anneloes (1955) over kampeervakanties uit haar kindertijd. Zij woonde met haar ouders...
De Stelling
Martin Sommer: ‘In het Rijksmuseum wordt nog altijd de rijkbewerkte achterzijde of spiegel van de HMS Royal Charles tentoongesteld. Michiel de Ruyter maakte dit Britse oorlogsschip in 1667 buit tijdens zijn beroemde Tocht naar Chatham, tijdens de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog. Moeten we dat kunstwerk nu zo snel mogelijk terugsturen naar de Britten, of is het...
Rauter – Theo Gerritse
Een blinddoek wil hij niet om. Voor het vuurpeloton dat klaarstaat op de executieplaats in de duinen van Scheveningen gaat hij in de houding staan, hij roept: ‘Deutschland!’, en daarna: ‘Feuer!’ Onmiddellijk wordt er geschoten, ook al is van Nederlandse zijde daartoe geen bevel gegeven. Tot het laatst wil de Höherer SS- und Polizeiführer Hanns...
