Alle artikelen
Gek werden ze van hem, de Britten. Ze bezaten het grootste koloniale rijk uit de geschiedenis en bestuurden dat, in hun eigen ogen, op uiterst humane en beschaafde wijze. Tot er een vreemd, mager, halfnaakt mannetje opdook dat weigerde geweld te gebruiken, maar wel in staat was enorme volksmenigten op de been te brengen die het Britse bestuur tartten.
In de ogen van Winston Churchill was Mohandas Gandhi (1869-1948) – die door zijn volgelingen Mahatma (‘grote ziel’) werd genoemd – ‘een kwaadaardige, subversieve fanaat’, en ‘een misselijkmakende fakir van het bekende oosterse soort’, die het gewoonweg verdomde te erkennen dat de Britten in alle opzichten superieur waren.
Vijf jaar geleden publiceerde de Indiase historicus Ramachandra Guha het eerste deel van zijn lijvige biografie van Gandhi, over diens leven tot 1915. In dat jaar keerde hij uit Zuid-Afrika, waar hij 22 jaar had gewoond, terug naar India. In die andere Britse kolonie had hij veel geleerd, onder andere dat religieus pluralisme de basis kan vormen voor een vreedzame samenleving, en dat geweldloos verzet succesvol kan zijn.
Dit tweede deel begint als Gandhi in Bombay weer voet op Indiase bodem zet en een rol begint te spelen in de in 1885 opgerichte Congrespartij, waarvan hij al spoedig de spiritueel leider wordt. Tegen het Britse bewind werpt hij het wapen van de burgerlijke ongehoorzaamheid in de strijd en ondertussen ontwikkelt hij zijn eigen filosofie: satyagraha, dat zoiets als ‘de kracht van de waarheid’ betekent. Kenmerken hiervan zijn onder meer respect voor alle religies, eerlijkheid, gelijkwaardigheid, kuisheid en een ascetisch leven. Dat laatste werd ook ingezet als politiek wapen: Gandhi organiseerde een boycot van Brits textiel en riep mensen op hun eigen garen te spinnen en hun eigen kleding te weven.
Hoewel Gandhi de Britten uiteraard niet in zijn eentje uit India heeft verdreven, is zijn rol moeilijk te overschatten. Guha schildert Gandhi niet af als een heilige – zijn relatie met zijn vijftig jaar jongere achternichtje roept nogal wat vragen op – en besteedt de nodige aandacht aan zijn toenmalige critici. Maar hij slaagt er wel in een overtuigend portret te schetsen van deze grote kleine man.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Gandhi – Ramachandra Guha
Gek werden ze van hem, de Britten. Ze bezaten het grootste koloniale rijk uit de geschiedenis en bestuurden dat, in hun eigen ogen, op uiterst humane en beschaafde wijze. Tot er een vreemd, mager, halfnaakt mannetje opdook dat weigerde geweld te gebruiken, maar wel in staat was enorme volksmenigten op de been te brengen die...
Film: Ganz: How I lost my Beetle
De Volkswagen kever was toch een idee van Adolf Hitler, waarna Ferdinand Porsche de succesvolle ‘volksauto’ ontwierp? Zo hadden we het altijd begrepen, maar de documentaire Ganz: How I Lost My Beetle vertelt een ander verhaal. Niet Porsche, maar de Joodse ingenieur Josef Ganz bedacht het concept van Duitslands populairste auto: het ruggengraatchassis, de motor...
‘De veerkracht van de samenleving speelde een grote rol in de Hongerwinter’
Het gangbare beeld van de Hongerwinter als periode waarin het ‘ieder voor zich’ was, is niet correct. Historicus Ingrid de Zwarte laat dat zien in haar academisch proefschrift, dat als Nederlandse publieksversie in boekvorm is gepubliceerd. ‘In alle steden in het westen, maar zelfs ook in het noordoosten van het land, waren mensen betrokken om de crisis...
Willen de ware maoïsten opstaan?
Een groep studenten aan de prestigieuze Peking Universiteit in Beijing organiseerde in december een politieke manifestatie ter ere van Mao. Ze werden prompt gearresteerd. In februari kwamen de studenten met een video waarin ze gedwongen zelfkritiek toonden – precies zoals dat gebeurde tijdens de Culturele Revolutie. De studenten hadden zich, volgens de video, laten inspireren...
Maarten van Rossem: ‘Het zelfbeeld van de Britten is gebaseerd op valse nostalgie’
Maarten van Rossem blikt terug op Churchill en ziet hoe sentimentele gevoelens doorsijpelen in het hedendaagse Groot-Brittannië: ‘De Brexit is gebaseerd op een verlangen naar vroeger.’ Hoe groot is de invloed van Churchill daadwerkelijk geweest op het verloop van de wereldgeschiedenis? ‘Daar moet je heel terughoudend in zijn. Als Churchill in 1940 geen minister-president geworden...
De vele gezichten van Johan Maurits
Het Mauritshuis ontving de afgelopen jaren steeds meer kritiek op het mogelijk dubieuze verleden van naamgever Johan Maurits van Nassau-Siegen, in de zeventiende eeuw gouverneur van toenmalig Nederlands-Brazilië. Een besluit om een buste van Johan Maurits van de foyer naar het depot te verplaatsen leidde begin 2018 alleen nog maar tot meer ophef. Hoewel de...
Ongepaste ’territoriale claim’
Antonio Tajani, de Italiaanse voorzitter van het Europese Parlement, heeft een historische blunder begaan. Tajani sprak in februari tijdens een herdenkingsbijeenkomst in Basovizza, op de grens van Italië en Slovenië. Hier vermoordden tijdens de Tweede Wereldoorlog Joegoslavische communisten een groot aantal vermeende fascisten, onder wie vooral ook veel onschuldige Italianen. Tajani beëindigde zijn...
‘Je kunt riddertoernooien zien als een vroege vorm van teambuilding’
In het kader van de huldigingsreis van Filips II werden in de Nederlanden in 1549-1550 maar liefst veertien riddertoernooien georganiseerd, verspreid over diverse steden. Mediëvist Mario Damen toont tijdens de Collegedag Middeleeuwse hofcultuur, maandag 3 juni in Leiden, aan dat deze toernooien onderdeel uitmaakten van een brede ridderlijke cultuur. Bovendien dienden deze toernooien ter bevordering...
‘Herodotus geeft een enorm veelzijdige toegang tot de antieke wereld’
Vijf jaar lang heeft classicus Wolther Kassies gewerkt aan een integrale vertaling van de Historiën van Herodotus, die ook wel de ‘vader van de geschiedschrijving’ wordt genoemd. Het hoofdthema van dit veelomvattende werk uit de vijfde eeuw v.Chr. bestaat uit de conflicten tussen Grieken en niet-Grieken. Herodotus heeft ons volgens Kassies nog veel meer te...
Jan Zwartendijk zei tegen zijn kinderen: ‘Ik moet het gewoon doen’
Verzetsheld Jan Zwartendijk krijgt vandaag postuum de belangrijkste dapperheidsonderscheiding buiten de strijd. Volgens schrijver Jan Brokken vond Zwartendijk zichzelf geen held.
Taalkwestie beïnvloedt kolonialisme-debat België
In februari publiceerden experts van de VN een zeer kritisch rapport over de Belgische omgang met het koloniale verleden. Zij adviseerden de regering dan ook om daarover officiële excuses aan te bieden. Historicus Frank Gerits (Universiteit Utrecht) doet onderzoek naar propaganda voor Belgisch-Congo in onder andere de Verenigde Staten. Als Vlaming in Nederland kan...
Oprichting NAVO: gratis onder Amerika’s paraplu
Bij de NAVO-top was de oorlog in Oekraïne een hoofdthema. Al 75 jaar heeft Europa de neiging om gratis te profiteren van de bescherming van de Amerikanen – tot grote ergernis van presidenten.
