Alle artikelen
Onderduikverleden
Direct schetst zij een tweedeling die daarmee verband houdt. ‘Als het om de Tweede Wereldoorlog gaat, heb je grofweg twee soorten gezinnen. Of er wordt thuis heel veel over de oorlog gepraat, of het wordt verdrongen.’ Weyels gezin is duidelijk onder die tweede groep te scharen. Zijn vader was een blije man. Over zijn onderduikverleden werd niet gepraat. Zijn beroep als huisarts gaf hem de mogelijkheid om zijn gedachten over de oorlog kwijt te kunnen door anderen te helpen met hun problemen. Ondertussen stond zijn dagboek in de grote boekenkast, zonder dat Ivo Weyel er ooit in had gekeken. Weyels vader heeft nooit aangegeven wat hij wilde dat er met het dagboek zou gebeuren. De publicatie van zijn boek bracht voor Weyel daarom schuldgevoelens met zich mee. ‘Dat is een wijdverbreid fenomeen,’ zegt Schelfhout. ‘Het wordt ook wel de conspiracy of silence genoemd. De ouders praten niet over hun oorlogstrauma’s en het doorbreken van deze stilte leidt bij de kinderen tot een schuldgevoel. Toch is het heel goed als zo’n in wezen destructief patroon wordt doorbroken. Tentoonstellingen organiseren en boeken schrijven zijn goede manieren om ermee out in the open te gaan.’ Wat trof Weyel het meest in zijn vaders dagboek? Buiten de eruditie die er vanaf straalt was dat vooral zijn voorspelling over hoe het leven met kinderen zou zijn. ‘Mijn vader schreef op zijn negentiende al dat het zijn oorlog was, dat hij zijn kinderen er niet mee wilde lastigvallen. Het fascineert me dat hij dit echt heeft nageleefd.’Eigen identiteit
Schelfhout brengt tijdens het gesprek herhaaldelijk kenmerken aan het licht die bij veel kinderen van getraumatiseerde ouders terug te vinden zijn, ook bij Weyel. Kinderen van oorlogsslachtoffers ontzien hun ouders en zijn erg loyaal aan hen. Weyel herkent dat en voegt toe: ‘Als hij meer had verteld, hadden we het makkelijker voor hem kunnen maken.’ Daarnaast hechten kinderen van de tweede generatie zich vaak zo sterk aan hun ouders dat hun eigen identiteitsontwikkeling vertraging oploopt. Weyel geeft aan dat dat bij hem ook het geval was. ‘Mijn eigen identiteit kreeg gek genoeg pas de ruimte toen mijn beide ouders overleden waren. Op een vreemde manier was dit bevrijdend voor mij. Puber ben ik nooit echt geweest, ik heb me niet afgezet tegen mijn ouders. Nu pas kom ik aan mijn eigen identiteit toe.’ Bannerafbeelding: Koningin Wilhelmina zet weer voor het eerst voet op Nederlandse bodem in Eede (13 maart 1945).Dit artikel is exclusief voor abonnees
‘Als hij meer had verteld, hadden we het makkelijker voor hem kunnen maken’
Dat kinderen last kunnen hebben van oorlogstrauma’s van hun ouders, ondervond journalist Ivo Weyel aan den lijve. Aan de hand van het oorlogsdagboek van zijn vader schreef hij Oorlogszoon. Over dit boek sprak hij tijdens Helden en Schurken op 20 februari met psycholoog Inez Schelfhout van Stichting Centrum ’45, dat mensen met psychotraumatische klachten behandelt....
Jakarta, de grootste stad ter wereld, kent een bloedige geschiedenis
In 1619 stichtte gouverneur-generaal Jan Pieterszoon Coen Batavia. Daarmee had Nederland een eigen enclave op Java. Maar dankzij het hardnekkige verzet van prins Jayawikarta was die er bijna niet gekomen. ‘Mag ik hier verder?’ vraag ik aan drie mannen die bij een eetkarretje in een nauwe steeg in Jakarta nasi met gehaktballen aan het nuttigen...
Interview met Max Hastings over de Vietnamoorlog
Heeft de Vietnam-oorlog zin gehad? Nee, is de pijnlijke conclusie van de Britse journalist en historicus Max Hastings. De militaire missie was gedoemd te mislukken. ‘De Amerikanen hadden geen benul van de plaatselijke cultuur. Zij vroegen zich af waarom ze zo gehaat waren, en de Vietnamezen waarom ze een land wilden helpen waar ze niets...
Het cultuurstelsel: dwang, geweld en bedrog
Tot spijt van de Nederlandse bestuurders bracht Indië niet zoveel op als ze hoopten. Daarom introduceerde gouverneur-generaal Johannes van den Bosch in 1830 een nieuw, efficiënt belastingsysteem. Dit ‘cultuurstelsel’ was financieel een succes, maar de inheemse bevolking betaalde daarvoor een hoge prijs.
Beetke van Rasquert
In de zestiende eeuw hadden vrouwen weinig te vertellen. Toch wist de Groningse weduwe Beetke van Rasquert een sterke positie op te bouwen. Ze leidde met succes een veenontginningsbedrijf en breidde de familiebezittingen voortvarend uit. Betica, Beatrix, Beteke of ‘Beetke’ Aylkema van Rasquert wist vermoedelijk al jong dat ze geen doorsneemeisje was. Ze was enig...
Hoe het koepokkenvaccin talloze kinderlevens redde
Steeds minder kinderen zijn ingeënt tegen polio, mazelen, kinkhoest of de bof. In de negentiende eeuw lukte het dankzij grootschalige vaccinatie van kinderen de pokken uit te roeien.
Hoe Nederland en België elkaar na de Eerste Wereldoorlog in de haren vlogen
Na de Eerste Wereldoorlog eiste het verwoeste België als compensatie delen van Nederland op. Maar dat voelde er niets voor om Zuid-Limburg en Zeeuws-Vlaanderen af te staan. In Versailles, aan tafel bij de grote geallieerde mogendheden, kwam het tot heftige aanvaringen tussen de twee buren. Op 13 februari 1919 bezocht het Luiks mannenkoor ‘La Legia’...
De wonderlijke carrière van Juan Perón
De extreem-rechtse Javier Milei is beëdigd als president van Argentinië. In de jaren veertig greep een andere populistische Argentijn er de macht: Juan Perón.
Geheime opslag voor kernwapens
In het diepste geheim bouwden Polen en Russen vanaf 1966 drie militaire bases met opslagplaatsen voor kernkoppen en een schietlocatie. Die geven nu hun geheimen prijs, dankzij archeologische technieken. In het westen van Polen verschenen in drie jaar tijd complexen waarvandaan de Russen atoomwapens zouden kunnen vuren naar het westen, als de Koude Oorlog zou...
Darwinisme voor een beter China
De eerste Chinese vertaling van Darwins De oorsprong der soorten week flink af van het oorspronkelijke boek. Het ging slecht met China en het volk moest vooruit. Dat vonden veel Chinezen in de tweede helft van de negentiende eeuw. Een oplossing vonden ze in de evolutietheorie van Charles Darwin – zij het in...
‘Holocaust-revisionisme’
Kroaten leren weinig over de Tweede Wereldoorlog. Volgens Yale University en de Europese Unie van Progressief Judaïsme verloopt de verwerking van de Tweede Wereldoorlog in Kroatië moeizaam. ‘Er zijn nauwelijks herstelbetalingen uitgekeerd voor de Joodse gemeenschap,’ schrijven ze in een gezamenlijk rapport. ‘Er bestaan geen Holocaust-musea en er is geen consensus over het...
Exit uit India
Ook het Britse vertrek uit India verliep zonder strategie. In The New Yorker van 17 januari trok filosoof Pankaj Mishra parallellen tussen het vertrek van Groot-Brittannië uit de EU in 2019 en uit India in 1947. Hij concludeert dat het ‘egotistische en destructieve gedrag van de Britse elite’ niet nieuw is, maar ‘zeventig...
