Alle artikelen
Janny van der Heijden is presentatrice en culinair publiciste. Ze schreef onder meer Dineren aan de gracht bij een tentoonstelling in Museum Van Loon en werkt aan het boek Smaakpalet van de Lage Landen, over vier eeuwen eetcultuur. Ze heeft bewondering voor Elizabeth I van Engeland vanwege haar intellect en grote veerkracht.
Wanneer maakte u kennis met koningin Elizabeth I van Engeland?
‘Over het boeiende leven van Elizabeth (1533-1603) zijn door de jaren heen verschillende geromantiseerde films verschenen, en als middelbare scholiere ben ik door haar gefascineerd geraakt. Ik hou van sterke vrouwen over wie de meningen verdeeld zijn. Elizabeth was een grote; ze is een van de zeldzame vrouwen naar wie een tijdperk is genoemd.’
Wat spreekt u in haar aan?
‘Haar enorme veerkracht, grote intelligentie en sociale bewogenheid. Tegen de verwachting in besteeg ze als tweede dochter van Hendrik VIII en zijn tweede vrouw Anna Boleyn in 1558 de Engelse troon. Haar moeder werd onthoofd toen zij een peuter van twee was, op haar veertiende stierf haar vader. Het was een tumultueuze tijd, want Engeland was verdeeld tussen het katholicisme en het opkomend protestantisme. Elizabeth was als protestantse troonpretendent gevangengezet voordat ze naar het hof werd geroepen. Een vrouw op de troon was zeer ongewoon, maar in de 45 jaar dat ze regeerde heeft ze haar stempel op Engeland gedrukt.’
Bewonderingswaardig?
‘Absoluut. In een tijd waarin een vrouw was voorbestemd om moeder te worden, wees Elizabeth iedere huwelijkskandidaat af en hield de touwtjes stevig in eigen handen. Ze hield zich staande te midden van politiek tegenstanders, hofintriges en mannen als Thomas Seymour, die zelf de macht wilde en zich in haar tienerjaren aan haar vergreep.’
Ze bleef haar leven lang ongehuwd.
‘Misschien besloot ze al jong na deze #MeToo-achtige ervaring met Seymour dat ze nooit wilde trouwen. Elizabeths bijnaam was “Virgin Queen”; zelf zei ze dat ze geen plaats had voor een echtgenoot omdat ze getrouwd was met het Engelse volk. Wat mij in het bijzonder treft, is dat ze zich ook bekommerde om de gezondheid van de bevolking. Zo liet ze bijvoorbeeld richtlijnen opstellen waaraan een brood moest voldoen, of over het percentage hop in het bier. Met haar voedselwetgeving liep ze ver, ver vooruit.’
Wat at en dronk de koningin zelf?
‘De two pints of beer waarmee ze de dag begon zijn befaamd. Ze had een keukenstaf van 160 man die haar in haar eigen vertrekken maaltijden voorzette, die altijd werden voorgeproefd. Dol was ze op gesuikerd fruit. Haar gebit schijnt niet al te best te zijn geweest, sommige tanden waren zwart.’
Had Elizabeth ook tekortkomingen?
‘Er wordt haar wel verweten dat ze ijdel was, en eigengereid, maar als ze niet overtuigd was geweest van zichzelf, was ze nooit zover gekomen.’
Alies Pegtel is historicus en journalist.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Janny van der Heijden over haar historische held Elizabeth I
Janny van der Heijden is presentatrice en culinair publiciste. Ze schreef onder meer Dineren aan de gracht bij een tentoonstelling in Museum Van Loon en werkt aan het boek Smaakpalet van de Lage Landen, over vier eeuwen eetcultuur. Ze heeft bewondering voor Elizabeth I van Engeland vanwege haar intellect en grote veerkracht. Wanneer...
De succesvolle transitie van kolen naar gas
Het afgelopen jaar werd in Nederland het laagste gasverbruik in 50 jaar gemeten. In de jaren zestig schakelde Nederland nog in hoog tempo over van steenkool op aardgas.
Gert Oostindie: ‘Verklaren is iets anders dan vergoelijken’
Is hij een vooringenomen witte man? Of een vertegenwoordiger van de ‘weg met ons’-mentaliteit? Hoogleraar Gert Oostindie is mikpunt van kritiek als mede-initiator van een groot onderzoek naar het Nederlandse militaire optreden in Indonesië tussen 1945 en 1950. Hij laat zich er niet door van de wijs brengen. ‘Je als activist profileren werkt averechts.’ ...
‘Boijmans Van Beuningen wil openheid geven over discutabel verleden’
Een nieuwe tentoonstelling in Museum Boijmans Van Beuningen zet de geschiedenis van het museum tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog centraal. Tijdens een aansluitend symposium, dat plaatsvond op 9 november, spraken verschillende kenners over het museum in deze periode en met name over de rol die museumdirecteur Dirk Hannema speelde. Hij leidde het museum tot...
‘Het idee dat ik kolonialisme goedpraat is absurd’
Historicus Gert Oostindie krijgt kritiek als mede-initiator van een groot onderzoek naar het Nederlandse militaire optreden in Indonesië tussen 1945 en 1950. Onder anderen antropoloog Gloria Wekker meent dat de onderzoekers aansturen op vergoelijking van oorlogsmisdaden. In Historisch Nieuwsblad noemt Oostindie de kritiek verbijsterend en absurd. Mede op aandringen van Oostindie heeft het rijk vorig...
‘Stedman had groot respect voor wat eigenlijk zijn vijand was’
John Gabriel Stedman werd beroemd om zijn Surinameboek met de karakteristieke en gruwelijke prenten van gekastijde slaven. Toch weten we maar weinig van de excentrieke man achter die prenten. Historicus Roelof van Gelder, die geïntrigeerd raakte door Stedmans bewogen leven en de uitzonderlijke manier waarop hij omging met slaven, schreef daarom een biografie over de...
Talent voor vriendschap
Desiderius Erasmus reisde heel Europa door. Hij logeerde bij vermaarde wetenschappers, denkers en uitgevers, met wie hij ook uitvoerig correspondeerde. Petty Bange portretteert de beroemde humanist als man van zijn tijd. ‘Erasmus is een interessante man, maar ook een beetje raadselachtig. Dat zie je aan de portretten van hem, hij heeft een ongrijpbare glimlach.’ Petty...
‘Ik wilde weten hoe het was, out there’
Michael Palin, bekend van Monty Python en van reisprogramma’s voor de Britse tv, vertelt in zijn boek Erebus over de avontuurlijke reizen van een negentiende-eeuws zeilschip. In gesprek met Historisch Nieuwsblad legt hij uit waarom hij dit boek heeft geschreven: ‘De hoofdpersonen, James Clark Ross en John Franklin, voeren naar gebieden waar nog nooit iemand...
De 500 Rijksten van de Republiek – Kees Zandvliet
Op de cover van De 500 Rijksten van de Republiek pronkt een groepsportret van de regenten van het Oude Mannen- en Vrouwengasthuis. Op dit schilderij van Jan Maurits Quinkhard dragen alle vier de heren een typisch achttiende-eeuwse pruik. Er kan geen misverstand over bestaan: dit boek beslaat meer dan alleen de fine fleur van de...
Regels en rituelen in de Tweede Kamer
De Tweede Kamer kiest vandaag een nieuwe voorzitter. In de tweede helft van de twintigste eeuw groeide de Kamervoorzitter uit tot een gevestigd instituut, zowel binnen als buiten de Kamer.
De Atlantikwall fascineert Willem Melching
Willem Melching weet alles van de Duitse Atlantikwall en vertelt daar smaakvol over. ‘Aan zo’n statische verdedigingslinie heb je eigenlijk niks. Niemand gaat in de rij staan bij een fort om zich te laten afslachten.’
‘Europese integratie begon in 1815’
De Europese integratie begon met de internationale samenwerking na de val van Napoleon. Dat concludeert hoogleraar Geschiedenis van de Internationale Betrekkingen Beatrice de Graaf in haar nieuwe boek, Tegen de terreur. Hierin beschrijft ze hoe tussen 1815 en 1818 de Europese grootmachten voor het eerst intensief samenwerkten om de vrede op het continent te waarborgen....
