Home De 500 Rijksten van de Republiek – Kees Zandvliet

De 500 Rijksten van de Republiek – Kees Zandvliet

De 500 Rijksten van de Republiek – Kees Zandvliet

Bram van der Wilt

Beeldredacteur

Gepubliceerd op: 7 november 2018

Update 4 april 2023

Op de cover van De 500 Rijksten van de Republiek pronkt een groepsportret van de regenten van het Oude Mannen- en Vrouwengasthuis. Op dit schilderij van Jan Maurits Quinkhard dragen alle vier de heren een typisch achttiende-eeuwse pruik. Er kan geen misverstand over bestaan: dit boek beslaat meer dan alleen de fine fleur van de Gouden Eeuw.

De kern van De 500 Rijksten bestaat uit een indrukwekkende opsomming van rijkelui. Dat zijn de mensen met een vermogen van meer dan 200.000 gulden. Maar het boek biedt meer; het geeft vooral ook een overzicht van de cultuur van de elite uit de zeventiende en achttiende eeuw.

Kees Zandvliet, hoogleraar vroegmoderne geschiedenis van Amsterdam aan de Universiteit van Amsterdam, neemt de lezer mee naar de wereld van de absolute elite van de Republiek. Hij laat zien hoe de vermogende regenten hun rijkdom vergaarden, uitbreidden, en – in sommige gevallen – verloren. Hij maakt bovendien aannemelijk dat de vaak aangehaalde diversiteit die de Republiek kenmerkte ook in de bovenste lagen aanwezig was. Tegelijkertijd wordt duidelijk dat de rijkdom zeer ongelijk verdeeld was over het grondgebied van de Republiek, de toch al aanzienlijke dominantie van Holland werd steeds groter.

Volgens Zandvliet zelf wordt zijn boek overigens niet door vijfhonderd, maar door meer dan negenduizend personen bevolkt. Hoewel niet iedereen zijn eigen lemma heeft, komt tussen de bedrijven door bijna de voltallige bovenlaag van de Republiek aan bod. De elite begaf zich voortdurend in een eigen, zorgvuldig opgebouwd netwerk, waardoor ze elkaars bevoorrechte positie generatie op generatie in stand konden houden.

Kijkend naar het hele spectrum van rijkdom, valt een aantal dingen op. Hoewel de Republiek ­– met enige trots – wordt gezien als een staat waarin de burger de baas was, prijkt toch bovenaan de lijst met rijksten van zowel de zeventiende als de achttiende eeuw een Oranje-telg. De met afstand rijkste persoon van de zeventiende eeuw was stadhouder Willem III met een vermogen van maar liefst 33 miljoen gulden. Zijn latere opvolger stadhouder Willem V was de allerrijkste van de achttiende eeuw. Toch is hierin ook de stagnatie van de welvaart van de Republiek te zien. Willem V had nog maar de helft over van het fortuin van zijn rijke voorganger.

Dit koffietafel boek is een lust voor het oog, met naast de portretten van de besproken personen ook tal van afbeeldingen die hun elitaire cultuur verbeelden. Vele bekende zeventiende- en achttiende-eeuwse schilderijen en andere kunststukken zijn afgedrukt. Dat is niet verwonderlijk, want ze waren indertijd steevast in het bezit van een of andere koopman-bestuurder.

De 500 Rijksten van de Republiek
Rijkdom, geloof, macht en cultuur

Kees Zandvliet
480 p.
Walburgpers
€ 99,00
Bestel in onze webshop

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten