Alle artikelen
Jan-Werner Müller heeft enkele jaren geleden een veel vertaald en goed boek over populisme geschreven. In zijn nieuwste werk gaat hij terug in de ideeëngeschiedenis van het liberalisme om argumenten te vinden tegen het populisme. Allereerst komt hij met een handzame definitie. Populisme is een stroming die pretendeert de ware volkswil te kennen. Daarom beschouwen populisten andere politici en zeker de elites als oplichters.
Müller wijst erop dat deze redenering per definitie antipluralistisch is en daarom een bedreiging vormt voor de democratie. Meegaan met populistische redeneringen is daarom niet het goede antwoord. Müller is kritisch over Ruttes onbeholpen weerwoord op Wilders en Baudet. Van het neoliberalisme en de ontmanteling van de sociaal-democratie door politici als Blair en Schröder in de jaren negentig moet hij ook niets hebben. Het goede antwoord op het populisme is, volgens Müller, teruggaan naar de kernwaarden van het liberalisme.
Daarvoor gaat hij te rade bij Judith Shklar (1928-1992). In het klassieke essay The Liberalism of Fear (1989) stelde zij dat de staat zijn burgers moet vrijwaren van existentiële angst. Als Jodin uit Riga die voor Stalin en Hitler moest vluchten, was deze constatering deel van haar biografie. Müller sluit zich hierbij aan. Het liberalisme – in de zin van een vrij en democratisch politiek systeem – is meer dan zelfontplooiing. Het moet bovenal de grondrechten van de burgers beschermen. Dit boek is een aanrader voor iedereen die zich vanuit de geschiedenis op de huidige politieke crisis wil bezinnen.
Furcht und Freiheit. Für einen anderen Liberalismus
Jan-Werner Müller, 171 p. Suhrkamp, € 16,-
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Furcht und Freiheit
Jan-Werner Müller heeft enkele jaren geleden een veel vertaald en goed boek over populisme geschreven. In zijn nieuwste werk gaat hij terug in de ideeëngeschiedenis van het liberalisme om argumenten te vinden tegen het populisme.
Europeanen – Orlando Figes
Veel mensen denken bij de negentiende eeuw nog altijd aan de even knusse als slome tafereeltjes die Anton Pieck schilderde, of aan statische foto’s – gevolg van de lange sluitertijden – van stille binnensteden of het slaperige platteland, waar alles heel traag ging. In werkelijkheid was het een ongekend dynamische eeuw, waarin de wereld volledig...
Gek, schurk of genie?
Het Frankrijk na de Franse Revolutie liet voor Markies de Rays te wensen over. Daarom stichtte hij zijn eigen, utopische kolonie: La Nouvelle France. Het moest een prachtige, welvarende en vredige samenleving worden, ergens op een eiland nabij Papoea-Nieuw-Guinea. Daar kwam niets van terecht: in plaats van goud, vruchtbare grond en rijkdom kampten de utopisten...
Zhenotdel – de vrouwenafdeling van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie
Met de Sovjet-Unie was veel mis – maar niet als het ging om vrouwenrechten. Zo had de Communistische Partij vanaf de begindagen een speciale vrouwenafdeling, de Zhenotdel. Vriend en vijand roemde de positie van de Sovjetvrouw. De praktijk was echter vaak weerbarstig, en ook de Zhenotdel was geen lang leven beschoren. Op 23 februari 1917...
De vergeten geleerde
De Duitse neuroanatoom Franz Joseph Gall bestudeerde schedels. Uit knobbels en bobbels kon hij kwaliteiten en vaardigheden van zijn patiënten afleiden. In de negentiende eeuw was hij bijzonder populair. Tegenwoordig staat deze kunst van het schedelkijken, frenologie, op de lijst van pseudowetenschappen. Wie was deze man, en waarom degradeerde hij van beroemd geleerde tot vergeten...
‘Historici, laat van je horen’
In zijn openingsrede tijdens het Geschiedenis Festival op 5 oktober jongstleden deed schrijver Geert Mak een oproep aan historici. In deze tijden van alternatieve feiten en identiteitspolitiek moeten historici zich meer laten horen. Luister de oproep van Geert Mak terug: Werkt het audiobestand niet? Luister dan via deze link. Nieuw boek – Vervolg op In...
Balthasar Gerards was een martelaar voor het katholieke geloof
De terechtgestelde moordenaar van Willem van Oranje was in katholieke ogen een martelaar voor het geloof. Vrome bewonderaars stalen zijn schedel en brachten die naar Keulen om als relikwie te worden vereerd. Toch weigerde het Vaticaan hem heilig te verklaren.
Julianus de Afvallige
Vanaf het begin van de vierde eeuw aanbaden alle Romeinse keizers de christelijke God. Op één na: Julianus. Wat voor man was deze afvallige? Bescheiden en zachtaardig, zoals hij zelf meende? Of juist onnoemelijk wreed, zoals zijn christelijke tegenstanders verkondigden? Begin juni 362 vertrok keizer Julianus met zijn leger uit Constantinopel richting Antiochië, op de...
De Jaren van het Lood
Vijftig jaar geleden begon in Italië een golf van aanslagen. Terroristen van zowel links als rechts voerden acties uit die honderden mensen het leven kostten en meer dan duizend van hen verwondden. Tegenwoordig is het rustiger. De Italiaanse staat heeft met succes een tegenoffensief ingezet. In de middag van 12 december 1969, om 16.37 uur,...
Het democratische experiment van Solon
Door nieuwe richtlijnen voor schuldhulpverlening komt het kwijtschelden van schulden steeds vaker voor. In de zesde eeuw voor Christus liet de Atheense politicus Solon alle schulden vervallen.
Vuurwapenbezit aan banden gelegd
Na een nieuwe schietpartij in de Verenigde Staten barst de discussie over de regulering van vuurwapenbezit weer los. Door een maas in de wet was vuurwapenbezit in Nederland eind negentiende eeuw vrij. Maar toen de angst voor een communistische omwenteling opspeelde, greep minister van Justitie Theo Heemskerk in. Zijn Vuurwapenwet legde burgers vanaf 1919 strengere beperkingen op.
Geluksvogel Anthony Fokker
Nederland was te klein en te benauwd voor luchtvaartpionier Anthony Fokker. Daarom was hij vanaf 1923 vooral actief in de Verenigde Staten. Hij leefde er tussen de rich and famous en werd wereldberoemd. Een onwaarschijnlijke levensloop voor een jongen die op school niet wilde deugen. Het succesverhaal van Anthony Fokker als vliegtuigbouwer begon in augustus...
