Alle artikelen
In 1991 geleden werden de Britten opgeschrikt door de dood van de negenjarige Victoria Climbie, die op gruwelijke wijze was gedood door twee familieleden. Ze verdachten het goedlachse meisje uit Ivoorkust ervan dat ze door de duivel bezeten was. Het kwam als een verrassing dat het moderne Londen het decor kon zijn van zoiets oneigentijds als hekserij.
De zaak-Climbie duikt op aan het einde van Cursed Britain. Daarin schrijft Thomas Waters, een historicus die verbonden is aan Imperial College, dat het geloof in heksen lang na de afschaffing van de Witchcraft Act in 1736 nog steeds bestaat in het Verenigd Koninkrijk. Sterker: in 2017 waren er 1500 gevallen van hekserij.
De laatste officiële executie van een ‘heks’ op het eiland was eind zeventiende eeuw in Schotland. Maar het geloof in heksen bleef bestaan, zo leerde Waters bij het doornemen van duizenden kranten. In 1825 werd een oude man in Suffolk te water gelaten om te zien of hij bleef drijven. Waters komt ook met voorbeelden van witch-scratching uit die tijd: het laten bloeden van ‘bezeten’ personen.
Dat de Verlichting haar grenzen kent bleek in de jaren vijftig van de vorige eeuw, toen een vrijmetselaar het Wicca-geloof stichtte. Deze heidense beweging sloeg aan, want in Britse gevangenissen werken nog steeds Wicca-kapelanen. Sommige moderne gevallen zijn lachwekkend, maar het lachen vergaat je wanneer Waters de rituele moord op Climbie ter sprake brengt.
Patrick van IJzendoorn is correspondent voor de Volkskrant.
Cursed Britain: a History of Witchcraft and Black Magic in Modern Times
Thomas Waters
350 p. Yale University Press, € 24,65
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Thomas Waters – Cursed Britain
In 1991 geleden werden de Britten opgeschrikt door de dood van de negenjarige Victoria Climbie, die op gruwelijke wijze was gedood door twee familieleden. Ze verdachten het goedlachse meisje uit Ivoorkust ervan dat ze door de duivel bezeten was. Het kwam als een verrassing dat het moderne Londen het decor kon zijn van zoiets oneigentijds...
Vergeten wegbereider
De Nederlandse bouwondernemer Salomon ten Bokkel Huinink ontwierp begin jaren twintig een autosnelweg met gescheiden rijbanen. Met dit idee liep hij internationaal voorop. Maar na de Tweede Wereldoorlog raakte de snelwegpionier in vergetelheid. Zijn cv vertoonde een lelijke kras: Ten Bokkel was lid geweest van de NSB. Toen Samuel ten Bokkel Huinink eind 1919 een...
Tim Bouverie – Appeasement
Wat waren ze bang. Voor Adolf Hitler, welteverstaan. Al die diplomaten, ministers, aristocraten en goedwillenden waren op één ding uit: een confrontatie met nazi-Duitsland vermijden, uit angst een oorlog te ontketenen. De herinnering aan het lijden in de Eerste Wereldoorlog (‘Dit nooit meer!’) was nog te vers. Niet in de laatste plaats in Engeland, waar...
Frank Dikötter – Acht dictators uit de 20e eeuw
De twintigste eeuw lijkt het tijdperk waarin de democratie triomfeerde, maar het was ook een eeuw waarin grote delen van de wereldbevolking zuchtten onder dictators. De in Nederland geboren en in Hongkong docerende historicus Frank Dikötter heeft drie imponerende boeken geschreven over China onder Mao Zedong. In dit volgende boek laat hij zijn licht schijnen...
John Barton – De Bijbel
Anno 2020 zijn er nog altijd christenen die de Bijbel zien als één consistent boek, gedicteerd door God zelf, dat je dus letterlijk moet nemen. Tegelijkertijd zijn er ook militante atheïsten als Richard Dawkins en Paul Cliteur, die de Bijbel op een niet minder fundamentalistische wijze lezen en deze beschouwen als een handboek voor religieus...
Film – Beanpole
In Rusland is geen gebrek aan patriottische films over de Tweede Wereldoorlog. Zoals in alle landen gaan ze bijna altijd over mannen. Ze tonen heldhaftige soldaten, die onverschrokken de vijand te lijf gaan. Dat in de Tweede Wereldoorlog in de Sovjet-Unie 800.000 vrouwen in het leger zaten, komt in Russische films zelden aan bod. Dat...
Een tableaugeschiedenis van de kruistochten
Dan Jones schetst in zijn boek De Kruisvaarders een ‘tableaugeschiedenis’ van de kruistochten. De Engelse historicus beschrijft de heilige oorlogen door de ogen van uiteenlopende personages: van pausen tot Vikingen en van islamitische schrijvers tot vrouwen die het kruis opnamen. ‘Het rechtvaardigen van de gewelddadige kruistochten vergde een knap staaltje mentale acrobatiek.’ Waarom moest dit...
De familie Rothschild: profeten van het geld
In twee generaties werd de familie Rothschild de rijkste ter wereld. Dat riep heel wat vragen op en leidde tot wantrouwen, zeker omdat deze bankiers Joods waren. Al snel deden over hen antisemitische geruchten de ronde. Het verhaal begint in het getto van Frankfurt, de Judengasse, waar Mayer Amschel Rothschild met zijn vijf zonen Amschel,...
De terugkeer van een ‘zombiegeschiedbeeld’
Boeken en films hebben bijgedragen aan het mythische beeld van de Perzische invasie van Griekenland (480 v.Chr.) als een oorlog waarin een despoot met een Oosters leger de Griekse vrijheidswaarden bedreigt. In zijn nieuwe boek Xerxes in Griekenland gaat Jona Lendering deze mythe, een ‘zombiegeschiedbeeld’, te lijf. De Nederlandse historicus vertelt het verhaal van de...
De oorlog van horen zwijgen
Na de oorlog vertrekken de ouders van Mieke Eerkens naar Amerika. Nederland voelt niet meer als thuis, dus zoeken zij het geluk in Californië. Hier groeit Mieke op. Decennia later schrijft ze het boek All ships follow me, waarin zij het oorlogsverleden van haar ouders blootlegt. Het boek verschijnt nu in het Nederlands: De oorlog...
Hoe de Noor Fridtjof Nansen stateloze vluchtelingen hielp
Na de Eerste Wereldoorlog zwierven miljoenen vluchtelingen door Europa. Veel van hen hadden geen geldig paspoort. Daarom weigerden de meeste landen hen op te vangen. De Noor Fridtjof Nansen bedacht een oplossing voor deze statelozen. Iedereen kent de beelden van grote aantallen Syrische vluchtelingen die in de zomer van 2015 de oversteek waagden van Griekenland...
Neem de tijd en laat je passie zien
Marike Barendse is uitgeroepen tot beste geschiedenisleraar van 2019. Het Rijksmuseum, de NTR en het Nationaal Archief reikten die prijs dit jaar voor de zesde keer uit. De jury beoordeelde meer dan honderd aanmeldingen en Barendse, al twaalf jaar docent op het Vossius Gymnasium in Amsterdam, kwam als winnaar uit de bus. Haar geheim: ‘neem...
