Home De kolonieman – Angelie Sens

De kolonieman – Angelie Sens

Wie Het pauperparadijs van Suzanna Jansen heeft gelezen, denkt bij de ‘kolonies’ die de Maatschappij van Weldadigheid begin negentiende eeuw in Drenthe stichtte in de eerste plaats aan vernedering, stigmatisering en uitbuiting. Het idee dat ‘onmaatschappelijke elementen’ opgevoed moesten worden tot eerbare burgers zien we nu als uiterst paternalistisch, en ook toen al was er veel kritiek. De oerconservatieve literator Willem Bilderdijk vond het getuigen van duivelse ‘hoogmoed en egoïsmus’ dat mensen dachten dat zij konden ingrijpen in het goddelijk plan. God wilde immers ‘geen plannenmakers, maar wachters in de wijngaard’.

De kolonieman – Angelie Sens

Rob Hartmans

Historicus, journalist en vertaler

Gepubliceerd op: 11 november 2019

Update 6 januari 2025

Johannes van den Bosch, de oprichter van deze kolonies, was echter een gedreven plannenmaker, die niet wilde wachten tot het God behaagde om iets te doen aan het lot van de allerarmsten. Dat zijn aanpak nu niet meer wordt toegejuicht, maar toen bijzonder vooruitstrevend was, blijkt duidelijk uit de fraaie biografie die Angelie Sens van hem schreef.

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

‘Het is een heilige pligt van ieder, die daartoe geroepen is, het lot van den ongelukkigen neger te verbeteren, voor zoo verre dit zonder gevaar van de maatschappelijke orde […] geschieden kan.’ – Johannes van den Bosch over de slavernij in Suriname en op de Antillen.

Van den Bosch staat niet alleen bekend als de stichter van de Drentse pauperkolonies, maar probeerde ook in Suriname als hoogste bestuurder de slavernij aan te pakken en voerde als gouverneur-generaal van Nederlands-Indië het zogenoemde cultuurstelsel in. Ook bij deze kwesties moeten zijn maatregelen en opvattingen niet worden beoordeeld met eenentwintigste-eeuwse normen, maar dienen ze te worden gezien in het licht van die tijd. Dan zien we een man die weliswaar autoritair was, maar ook visionair en heel krachtdadig. En die er stilzwijgend van uitging dat hij superieur was aan paupers en ‘inlanders’, maar die tevens streed tegen onrecht.

De kolonieman. Johannes van den Bosch 1780-1844. Volksverheffer in naam van de koning
Angelie Sens 477 p. Balans, € 35,–
Bestel in onze webshop.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 12 - 2019

Nieuwste berichten

‘De telegrafie was een Europese “tool of empire”’
‘De telegrafie was een Europese “tool of empire”’
Artikel

‘De telegrafie was een Europese “tool of empire”’

Tot de uitvinding van de telegrafie in 1837 waren koeriers dagenlang onderweg om belangrijke boodschappen over te brengen. Maar dankzij de nieuwe techniek, die gebruikmaakte van elektrische signalen, was communicatie over lange afstanden plotseling een kwestie van minuten. Historicus Fons Borm raakte erdoor gefascineerd en schreef een boek over de eerste toepassing van telegrafie in...

Lees meer
AFD-bijeenkomst in 2013
AFD-bijeenkomst in 2013
Artikel

Achternicht van Himmler waarschuwt voor Alternative für Deutschland

Politicoloog Katrin Himmler waarschuwt voor de opkomst van extreem-rechtse partijen in Duitsland en Europa. Daarbij verwijst ze naar haar eigen familiegeschiedenis. ‘Nazi’s waren gewone mensen met gewone motieven: carrière, erkenning en zekerheid.’ Katrin Himmler is de hoofdgast op een goedbezochte bijeenkomt van de Mandeville Academy voor hoogbegaafde studenten met de titel Van SS‑uniform tot algoritme....

Lees meer
Guilaume Groen van Prinsterer
Guilaume Groen van Prinsterer
Artikel

Grondlegger van de christelijke politiek waarschuwde voor agressief nationalisme

De negentiende-eeuwse politicus en polemist Guillaume Groen van Prinsterer was de grondlegger van de protestants-christelijke politiek in Nederland. Hij wordt vaak gezien als conservatief, maar hij keerde zich tegen nationalistische machtspolitiek. Dat blijkt uit zijn confrontatie met het Pruisen van kanselier Bismarck. Groen had een afkeer van de moderne, liberale staat, die stoelde op de...

Lees meer
Drie gestrande potvissen bij Ter Heyde. Gravure door Jan Wierinx, 1577.
Drie gestrande potvissen bij Ter Heyde. Gravure door Jan Wierinx, 1577.
Artikel

Gestrande walvissen voorspelden groot onheil

Timmy, de aangespoelde bultrug die Duitsland wekenlang in zijn greep hield, is na een grootse reddingsactie alsnog overleden. Tegenwoordig wekken gestrande walvissen medeleven, maar tijdens de Tachtigjarige Oorlog joegen ze kustbewoners de stuipen op het lijf. De verschijning van een ‘zeemonster’ interpreteerden ze als goddelijke waarschuwing. Wetenschappers en geestelijken, schrijvers en kunstenaars: van heinde en...

Lees meer
Loginmenu afsluiten