Alle artikelen
Nederlanders leefden in 1956 sterk mee met de Hongaren, die zich probeerden te ontdoen van het communistisch juk. Toen Sovjettroepen een einde maakten aan de zogeheten Hongaarse Opstand reageerden Nederlanders woedend. In de grote steden braken rellen uit. De CPN, dagblad De Waarheid en andere communistische symbolen moesten het ontgelden. Tegelijk waren Nederlanders bereid vluchtelingen uit Hongarije op te nemen. Zo’n 3000 van hen vonden hier een nieuw vaderland. Vluchteling Éva Zsuzsanna Tuboly en historicus Gerrit Valk beschreven hoe het veertien van hen verging in ‘Een fier en frank volk!’ 65 jaar Hongaarse vluchtelingen in Nederland.
U vluchtte als vijfjarige samen met uw vader, moeder en zusje naar Nederland. Wat herinnert u zich van de ontvangst?
Tuboly: ‘We kwamen ’s avonds laat aan op het station in Utrecht. Het perron stond vol mensen die ons welkom heetten en ons cadeautjes gaven, zoals chocola en zeepjes. We sliepen op veldbedden in de Jaarbeurs, waar Sinterklaas zich ook nog vertoonde. Vervolgens verbleven we een paar weken in een opvangcentrum in Limburg. Daarna kwam de burgemeester van Krommenie ons zelf met zijn auto ophalen. We hadden daar een huis toegewezen gekregen dat al helemaal was ingericht. Een erehaag van kinderen stond ons op te wachten.’
Wisten uw ouders hun weg te vinden?
Tuboly: ‘Jazeker. We kregen veel hulp en ze deden hun best te assimileren. Ze leerden de taal – al bleven ze altijd met een accent spreken, wat ze vervelend vonden. Mijn vader ging meteen aan het werk in de bouw, later opende hij een schoenmakerij. Zelf ging ik naar de kleuterschool. Ik herinner me nog dat ik de eerste weken verward op een stoeltje zat, maar ik leerde al vlot Nederlands. In het begin tolkte ik voor mijn ouders. De eerste tijd kregen we nog alleenstaande jonge Hongaarse vluchtelingen over de vloer, die bij ons vertrouwdheid zochten. Maar mijn ouders richtten zich al snel meer op Nederlanders. Ze kregen Nederlandse vrienden. Het was duidelijk dat we nooit meer terug zouden gaan. Vanaf 1967 hadden we een Nederlands paspoort en konden we op vakantie naar Hongarije, zodat we onze familie weer konden zien.’
‘Het perron stond vol mensen die ons welkom heetten en ons cadeautjes gaven’
Hoe keken Nederlanders tegen de Hongaren aan?
Valk: ‘Die werden als helden gezien. Ze hadden veel krediet. Toen de Russen de Hongaarse Opstand neersloegen, ging er een schok door de samenleving. Mensen kwamen bij elkaar in kerken, gingen demonstreren en in de grote steden ontstonden rellen, bijvoorbeeld bij het kantoor van de CPN en verzamelpunten van De Waarheid. De emoties waren nog heftiger dan nu met Oekraïne. De Tweede Wereldoorlog was nog niet lang voorbij. Nederland vergeleek de Russische inval met de bezetting. En door de Koude Oorlog was de sfeer uitgesproken anticommunistisch.’
Nederland reageerde zelfs emotioneler dan omliggende landen. Hoe kwam dat?
Valk: ‘Door partij te kiezen voor de Hongaren kon het zich nogmaals verzetten tegen een bezetter, maar dan met minder risico. Frankrijk en Engeland werden ook nog in beslag genomen door de Suez-crisis; zij waren in conflict met Egypte.’
Tuboly: ‘Nederland had al binding met Hongarije. Na de Eerste Wereldoorlog waren hier duizenden Hongaarse kinderen opgevangen om aan te sterken. Dat had ook een band geschapen.’
Hoe is de integratie van Hongaren verlopen?
Valk: ‘Die is geslaagd. Er zijn 600 Hongaren teruggegaan, vooral alleenstaanden die niet konden aarden. Maar de rest is opgegaan in de bevolking. Er zijn nooit aparte Hongaarse wijken ontstaan, dat was bewust beleid. De arbeidsmarkt was gunstig; ze konden meteen aan de slag, en ze trouwden met Nederlanders. Het waren modelmigranten.’
Éva Zsuzsanna Tuboly studeerde sociologie en rechten. Ze werkte 32 jaar bij de gemeente Haarlem als beleidsmedewerker. Historicus Gerrit Valk was Tweede Kamerlid voor de PvdA, wethouder in Bergen en voorzitter van het Veteraneninstituut. Hij schreef boeken over onder meer voormalige SS’ers in Nederlands-Indië en de geschiedenis van het betaald voetbal in Nederland.
Erehaag voor gevluchte Hongaren
Nederlanders leefden in 1956 sterk mee met de Hongaren, die zich probeerden te ontdoen van het communistisch juk. Toen Sovjettroepen een einde maakten aan de zogeheten Hongaarse Opstand reageerden Nederlanders woedend. In de grote steden braken rellen uit. De CPN, dagblad De Waarheid en andere communistische symbolen moesten het ontgelden. Tegelijk waren Nederlanders bereid vluchtelingen...
VS en Rusland verpestten samen kans op vrede
De Amerikaanse president Bill Clinton wilde een overgangsorganisatie oprichten voor Oost-Europese landen die aansluiting zochten bij de NAVO. Door fouten aan zowel Amerikaanse als Russische zijde is dat compromis mislukt. Dit schrijft de Amerikaanse historicus Mary Sarotte in haar boek Not One Inch. Na de val van de Muur en de gewenste Duitse eenwording begrepen...
Jonge intellectuelen trekken naar rechts
Forum voor Democratie telt veel jonge, hoogopgeleide leden. Wat beweegt hen om zich aan te sluiten bij een radicaal-rechtse partij? Docent nieuwste geschiedenis Daniël Knegt (UvA) trekt een parallel met de jaren dertig, toen het fascisme aantrekkingskracht uitoefende op jonge denkers. Waarom is Forum aantrekkelijk voor jonge intellectuelen? ‘Er is in Nederland geen alternatief voor...
‘Verraad van Anne Frank’ moest toneelstuk worden
Een van de initiatiefnemers van het omstreden ‘cold case-onderzoek’ naar het verraad van Anne Frank wilde er een theatervoorstelling over maken. De werktitel luidde Het dilemma van Otto Frank. Uitgangspunt was de veronderstelling dat Frank de verrader van zijn onderduikadres had beschermd omdat deze Joods was. In januari verscheen het boek Het verraad van Anne...
‘In Pompeï vielen de puzzelstukjes in elkaar’
In elk nummer vraagt Alies Pegtel een historicus naar zijn of haar historische sensatie. Naar het moment waarop, zoals Johan Huizinga het formuleerde, heden en verleden lijken samen te vallen. Een gevoel dat vaak onverwacht wordt opgewekt door een document, voorwerp, geluid, geur, locatie of inzicht. Deze maand archeoloog Saskia Stevens. ‘Ook in Pompeï moest...
‘Poetin heeft niets geleerd’
De Britse historicus Richard Overy typeert in zijn nieuwste boek Blood en Ruins de Tweede Wereldoorlog als een imperiale oorlog. Duitsland, Italië en Japan wilden net zulke grote wereldrijken vergaren als Groot-Brittannië en Frankrijk. Het gevolg: dood en destructie op ongekende schaal. Waarom noemt u de Tweede Wereldoorlog de ‘Grote Imperiale Oorlog’ en waarom begon...
Geen courtage voor prins Bernhard
Daar zat ik dan, een jaar of twintig geleden, in een ruimte die rook naar een oude gymzaal. Twee archivarissen dartelden om mij heen, dankbaar dat iemand de verre tocht had ondernomen. ‘Veel mensen krijgen we niet op bezoek,’ zei de ene. Zijn stem echode tegen de modderkleurig geverfde muren. Vier dagen bracht ik door...
De worsteling met het heden
Hoe schrijf je de geschiedenis van het heden, in het bijzonder de geschiedenis van een oorlog die nog volop aan de gang is? Elke dag dat de Russische agressie in Oekraïne voortduurt, veranderen ook de ervaringen, en daarmee de verwachtingen. Moet je wachten tot het stof is neergedaald voordat je hier als historicus iets over...
Antisemitisme was nooit weg
Jodenhaat neemt weer toe onder moslims, rechts-extremisten en de internationale beweging BDS. Toch durft Peter Schäfer zich er niet stellig over uit te spreken in zijn overzichtsboek over antisemitisme. Antisemitisme is een veelkoppig monster, een hydra, oordeelt de Duitse academicus Peter Schäfer in Een korte geschiedenis van het antisemitisme. Sla je een kop eraf, dan...
Nationale geest blijkt vluchtig
In de negentiende eeuw kon een hoogleraar vaderlandse geschiedenis de natie nog belerend toespreken vanaf de kansel. Maar die gezagsverhouding bestaat allang niet meer, zo laat Remieg Aerts zien in zijn nieuwe bundel opstellen. Bekijk dit boek in de webshop. In het verleden geloofden velen dat de nationale geest zich vrij makkelijk liet vangen. Slechts...
Europa bloeide in de Middeleeuwen
Dan Jones schreef een levendig relaas, waarin hij de vele ontwikkelingen in Europa in een wereldwijd perspectief plaatst.
Descartes kon hier rustig werken
Een groot deel van zijn leven woonde de Franse filosoof René Descartes in Nederland. Hier werd hij tenminste niet gestoord, zo beweerde hij. Maar het vernieuwende wetenschappelijke en technologische klimaat speelde ook een rol. Bekijk dit boek in de webshop. René Descartes (1596-1650) geldt nog altijd als een van de grondleggers van de moderne wijsbegeerte....
