Alle artikelen
Onlangs was ik in Oxford, en zoals altijd werd ik gegrepen door de schoonheid van de universiteit en haar gebouwen. Ik vraag me af hoe ze dat doen: enerzijds suggereren dat de tijd stilstaat en er ruimte voor reflectie is, anderzijds investeren in baanbrekende innovaties en inzetten op competitie en ambitie.
Terwijl ik daarover mijmerde, vertelde collega Rik Peels (die ook op de conferentie in Oxford was) me een prachtig verhaal. In New College, waar hij ooit zat, dreigden de eikenhouten balken van de eetzaal het te begeven vanwege keverrot. De benodigde nieuwe balken moesten echter lang en groot zijn en waren nergens te krijgen. Iedereen werd op pad gestuurd om mee te zoeken naar hoge eikenbomen. Uiteindelijk meldde zich een oude rentmeester van de landerijen van het College. Hij wist raad: 500 jaar geleden had het College eiken laten planten, omdat het had voorzien dat die balken ooit moeilijk verkrijgbaar zouden zijn. Van vader op zoon hadden de rentmeesters doorgegeven dat die eiken alleen mochten worden geveld als het College erom vroeg. Nu was het zover. Enkele eiken werden geveld, en een paar nieuwe werden aangeplant. De eetzaal in New College kon weer een paar eeuwen mee. Was dat niet een deel van het antwoord? Hoe overleven de colleges: niet door alleen maar te vernieuwen en ook niet door alles bij het oude te laten, maar door voortdurend in gesprek te blijven, zelfs over generaties en eeuwen heen.
Waarom lukt dat in Nederland zo vaak niet? Waarom kunnen universiteiten niet net als in Oxford of Cambridge de façades en de suggestie van tijdloosheid laten bestaan, en de nieuwe aanbouw daar wat organischer inpassen? Waarom moet het historisch instituut in Utrecht om de paar jaar verkassen? Wat had Johan Huizinga van het Johan Huizinga-gebouw in Leiden gevonden? Datzelfde geldt in overdrachtelijke zin. We hoeven toch niet elke keer als er een nieuwe turn in history is alle ‘oude’ thema’s te laten vallen en alle aio’s, postdocs en ud’s het postkoloniale bos in te sturen (of wat er maar hip is)? Ook dat doen ze in Oxbridge beter. Want: wie had gedacht dat een biografie over Maarten Luther een doorslaggevend succes zou zijn? Prof. Lyndal Roper slaagde erin, met een volstrekt nieuwe kijk op Luthers leven. Wie had gedacht dat klassieke thema’s als de napoleontische oorlogen, de geschiedenis van kapitalisme, de Eerste Wereldoorlog of het Britse Empire zowel tot historische doorbraken kunnen leiden als een groot leespubliek kunnen trekken? Chris Clark, Patricia Clavin en Susan Pedersen doen het.
Oude tradities en thema’s nieuw leven inblazen. Met een lange adem over de eeuwen heen met voorgaande historici in gesprek blijven. Waarom werkt dat zo goed? Omdat het duurzaam is. Je geeft jonge de aanplant de tijd om tot wasdom te komen. En je houdt het jachtige, vergeetachtige heden een spiegel voor. Is dat niet het geheim van academisch vernieuwende én inspirerende geschiedwetenschap? Daar varen zowel de wetenschappers zelf als hun publiek beter bij.
Beatrice de Graaf is hoogleraar, gespecialiseerd in de geschiedenis van veiligheid, internationale betrekkingen en (contra-)terrorisme.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Een lange adem
Onlangs was ik in Oxford, en zoals altijd werd ik gegrepen door de schoonheid van de universiteit en haar gebouwen. Ik vraag me af hoe ze dat doen: enerzijds suggereren dat de tijd stilstaat en er ruimte voor reflectie is, anderzijds investeren in baanbrekende innovaties en inzetten op competitie en ambitie. Terwijl ik daarover mijmerde,...
De grote versuikering
Uit onderzoek blijkt dat Nederlanders twee keer zoveel suiker binnenkrijgen als ze zelf denken. Philip Dröge vraagt zich af hoe een Nederlander uit de Gouden Eeuw ons voedsel zou beoordelen.
Viglius van Aytta: Vader van de Nederlanden
De Habsburgers smeedden de Nederlanden stap voor stap om tot een bestuurlijke eenheid. De grote man achter de hervormingen was de Fries Viglius van Aytta. Deze diplomaat steunde de Habsburgers onvoorwaardelijk en speelde een belangrijke rol bij de centralisering van de Lage Landen. De periode voor de Opstand heeft altijd minder aandacht gekregen dan de...
Onthullende krabbels van SS-topman Rauter
Welk karakter hadden Juliana en Bernhard? Grafologen beweerden iemands psyche te kunnen doorgronden via zijn handschrift.
Nederlandse hulp aan Biafra
De nationale inzamelingsactie Giro555 haalde 184 miljoen euro op voor noodhulp aan Oekraïne. Op 10 juni publiceerden de hulporganisaties een eindrapport over hoe dat geld is besteed. In 1968 kwam er een massale hulpactie op gang voor de hongersnood in Biafra.
Het eerste Blijf van m’n Lijf-huis zette vrouwenmishandeling op de politieke agenda
Voor mishandelde vrouwen en hun kinderen bestond in Nederland nauwelijks opvang. Tot feministes in de jaren zeventig en tachtig Blijf van m’n Lijf-huizen oprichtten. Vrouwenmishandeling belandde daardoor op de maatschappelijke agenda. Duidelijk werd dat de artsen, politie en politiek altijd hadden weggekeken. Op dinsdag 9 oktober 1974 stond op de binnenlandpagina van Het Vrije Volk...
Feitenvrij vissen
Liep de visstand rond 1900 terug? En zo ja, kwam dat dan door het zogeheten kuilvissen? Vissers en wetenschappers konden het er niet over eens worden.
Belarus: erfgenaam van de Sovjet-Unie
President Aleksandr Loekasjenko heeft de schijnverkiezingen in Belarus gewonnen. De politieke situatie tekent de woelige geschiedenis van het land, dat geen heldere identiteit heeft.
Ramptoeristen op de pier na zinken SS Berlin
Dertig kilometer boven Ameland staat een schip in brand dat dreigt te zinken. In 1907 zonk de SS Berlin vlak voor Hoek van Holland; 128 opvarenden kwamen om.
Geschiedenis met een wow-factor
Axel Stam, beter bekend op Instagram als The Dutch Historian, voorziet zijn volgers meerdere keren per week van bijzondere verhalen uit de Nederlandse geschiedenis. De amateurhistoricus, die in het dagelijks leven laboratoriummanager is, vindt dat een leuke, maar ook belangrijke bezigheid. ‘Geschiedenis verklaart het heden en brengt nuance.’ Vanaf januari 2020 probeert Axel via zijn...
Gevangenen vechten mee
Zelensky wil gevangenen vrijlaten om tegen de Russen te vechten. In de Oudheid kozen heersers er soms al voor om gevangenen vrijheid te beloven in ruil voor deelname aan een oorlog.
Afhankelijkheid van Russisch gas begon in Koude Oorlog
Het Russische staatsgasbedrijf Gazprom leed in 2023 een recordverlies van 6,2 miljard euro. Vanwege de oorlog in Oekraïne proberen Europese landen minder afhankelijk te zijn van Russisch gas.
