Home Jonge intellectuelen trekken naar rechts

Jonge intellectuelen trekken naar rechts

Forum voor Democratie telt veel jonge, hoogopgeleide leden. Wat beweegt hen om zich aan te sluiten bij een radicaal-rechtse partij? Docent nieuwste geschiedenis Daniël Knegt (UvA) trekt een parallel met de jaren dertig, toen het fascisme aantrekkingskracht uitoefende op jonge denkers.

Jonge intellectuelen trekken naar rechts
Lidewij de Vos FvD kamerlid tijdens debat in de Tweede Kamer, 11 maart 2025. Credit ANP, Peter Hilz

Teun Willemse

Redacteur

Gepubliceerd op: 26 april 2022

Update 1 oktober 2026

Waarom is Forum aantrekkelijk voor jonge intellectuelen?
‘Er is in Nederland geen alternatief voor intellectuele jongeren met rechts-radicale ideeën. PVV-leider Geert Wilders bepaalt alles binnen zijn partij zelf en heeft een broertje dood aan intellectueel gedoe. Thierry Baudet beslist bij Forum ook alles zelf, maar wil wel graag mensen aan zich binden. Voor jongeren met gevaarlijke ideeën is hij een identificatiefiguur die belichaamt wat zij zelf willen zijn: succesvol en compromisloos.’

Wat is Fascisme?

Wat is Fascisme?

In de jaren dertig en veertig doen in heel Europa fascisten een greep naar de macht. Hun drijfveren verschillen sterk. Sommigen voelen zich aangetrokken tot geweld, anderen zijn ideologisch bewogen of zien carrièrekansen. Maar allemaal delen ze één overtuiging: hun eigen volk is superieur.

Bestel nu
Wat is Fascisme?

Kozen jonge intellectuelen in het verleden vaker voor radicaal-rechts?
‘In de jaren dertig sloten veel jongeren zich aan bij fascistische bewegingen, bijvoorbeeld in Frankrijk. Wel waren ideeën over omverwerping van de gevestigde orde destijds meer verdeeld over links en rechts. Als je jong en revolutionair was, kon je bij zowel de communisten als de fascisten terecht. In de jaren zestig verschoof het zwaartepunt naar links; extreem-rechts was zodanig in diskrediet gebracht dat het zijn aantrekkingskracht verloor. Inmiddels heeft juist rechts de systeemkritiek naar zich toe getrokken.’

Waarom radicaliseren jonge intellectuelen?
‘Onvrede over het eigen leven is een constante. In de jaren twintig en dertig projecteerden intellectuele aanhangers van het fascisme vaak hun zelfhaat en persoonlijke frustraties op de maatschappij. Mensen die lui waren of hun tijd verdeden met drank en drugs, legden de schuld bij de “decadente” maatschappij. Maar de jonge, intellectuele aanhang van Forum kunnen we niet alleen op psychologisch of individueel niveau verklaren. Die is ook inhoudelijk: de ideeën van de partij zijn aantrekkelijk voor bepaalde jonge denkers.’

Franse voorbeelden

Volgens Knegt baseert Baudet een deel van zijn ideeën op het gedachtegoed van Franse denkers. ‘Je hoeft geen ingewikkelde stappen te zetten om Baudet te linken aan fascistische ideeën, want die heeft hij bij de bron gezocht. Baudet heeft bijvoorbeeld veel bewondering voor Maurice Barrès, een Franse intellectueel uit de late negentiende eeuw. Barrès ontwikkelde een aantal ideeën die centraal kwamen te staan in het fascisme. Hij was bijvoorbeeld een wegbereider van het organisch nationalisme: het idee dat de natie een orgaan is dat ziek kan worden door vreemde invloeden.’

Maurice Barrès, 1916.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 5 - 2022

Nieuwste berichten

Filmopnames van A Bridge Too Far op de Ginkelse Heide.
Filmopnames van A Bridge Too Far op de Ginkelse Heide.
Artikel

Hoe de makers van ‘A Bridge Too Far’ kozen voor een brug verderop

Vijftig jaar geleden werd A Bridge Too Far opgenomen, het filmepos over operatie Market Garden in september 1944. Het filmcircus ging vrijwel geheel voorbij aan de stad waar de slag zich had afgespeeld: Arnhem. De film zal vrijwel geheel in de omgeving van Arnhem worden opgenomen, zo maakt producent Joseph Levine op 22 maart 1975...

Lees meer
Doktersbezoek door Jan Steen
Doktersbezoek door Jan Steen
Recensie

Van hormoonpleister naar eendenbek

Hoogleraar gezondheid en geesteswetenschappen Rina Knoeff gebruikt de geschiedenis om te waarschuwen tegen ‘medicalisering’ van de overgang. Maar haar argumentatie rammelt. Knoeff schrijft in Wisseljaren dat ze niets afdoet aan de ernst van de klachten die veel vrouwen in de overgang ervaren. Ze erkent ook dat er een verband bestaat met een dalende oestrogeenspiegel en...

Lees meer
Schilderij van de Bartholomeusnacht door Francois Dubois
Schilderij van de Bartholomeusnacht door Francois Dubois
Nieuws

Katholieken en protestanten werkten effectief samen in vroegmodern Frankrijk

Tijdens de Hugenotenoorlogen (1562-1598) bestreden de katholieken en protestanten elkaar te vuur en te zwaard. Toch waren er ook pogingen tot samenwerking tussen beide geloofsgroepen. Sherilyn Bouyer laat in haar recent verschenen proefschrift zien hoe een speciale rechtbank katholieken en protestanten bij elkaar bracht. Zowel katholieken als protestanten zagen in 1595, aan het einde van...

Lees meer
Still uit de film Coward
Still uit de film Coward
Recensie

Soldaten voelden zich vrij in vrouwenkleren

Oorlogsfilms zitten vaak vol gruwelijke gevechten en soldatenheroïek, maar Coward gaat over een minder bekende oorlogspraktijk. Het historische drama speelt zich af aan het Belgische front tijdens de Eerste Wereldoorlog, waar soldaten zich verkleden als vrouwen en optreden in revues voor hun medesoldaten. Gender- en seksuele normen waren er vrijer dan in de reguliere maatschappij....

Lees meer
Loginmenu afsluiten