Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.

Drie slachtoffers van de ramp met de Titanic kwamen uit Nederland. Een van hen was de Rotterdammer George Reuchlin, directeur van de Holland-Amerika Lijn. In Reuchlins reis beschrijft journalist Cathalijne Boland aan de hand van Reuchlins leven de opkomst van de stoomvaartmaatschappijen en de grote immigratiestromen in de negentiende en begin twintigste eeuw. ‘In Rusland en Oostenrijk-Hongarije zagen de overheden met lede ogen aan hoe burgers in groten getale de overtocht maakten.’

Waarom emigreerden veel Europeanen naar Amerika?

‘De voornaamste oorzaak was armoede. Wie in zijn eigen land niet meer zijn brood kon verdienen, hoopte op een beter leven in Amerika. Het betrof niet de allerarmsten, want die konden het ticket naar Amerika niet betalen. Een belangrijke bijkomende factor was antisemitisme. In vrijwel heel Europa heerste een antisemitisch sentiment, en met name in Rusland had dit grote gevolgen voor Joden. Zo mochten zij in Rusland verschillende beroepen niet uitoefenen en hadden ze een langere dienstplicht.’

Meer interviews lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Welke rol speelden de stoomvaartmaatschappijen? 

‘Ze hadden een uitgebreid netwerk van reisagenten die de wens om te emigreren aanwakkerden. Ze maakten reclame om landverhuizers te werven en zorgden er al lobbyend voor dat de Amerikaanse grenzen openbleven. De stoomvaartmaatschappijen werkten ook met zogenoemde “prepaidkaartjes”: doordat de lonen in Amerika hoger waren dan in Europa, konden immigranten daarmee vrij snel de overtocht van hun Europese families betalen.’

Concurreerden deze maatschappijen met elkaar?

‘In de beginjaren van de stoomvaart was de concurrentie zo hevig dat alle maatschappijen eronder leden. Uiteindelijk werd er een kartel gevormd en werd de markt vooraf verdeeld. Hierdoor konden maatschappijen een redelijke prijs vragen en elkaar drijvende houden. Dit leidde ook tot meer comfort op de stoomschepen; als één schip luxer werd, konden de andere maatschappijen niet achterblijven. In de eerste schepen zaten de landverhuizers hutjemutje op het tussendek, terwijl op de Titanic de meesten een eigen hut hadden.’

Wat vonden overheden van de landverhuizingen? 

‘In Rusland en Oostenrijk-Hongarije zagen ze met lede ogen aan hoe burgers in groten getale de overtocht maakten. De landen verloren daardoor cruciale arbeidskrachten en manschappen voor in het leger. Amerika was ook niet altijd even gastvrij. Zo is er lang gesteggeld over een toelatingstest waarmee immigranten hun geletterdheid moesten aantonen. Het was de Amerikanen niet om analfabetisme te doen, maar om het feit dat de immigranten uit Oost- en Zuid-Europa kwamen. Ze zagen die landverhuizers als exotische arme sloebers, die ze liever kwijt dan rijk waren.’

Reuchlins reis. De Holland-Amerika Lijn en de landverhuizers
Cathalijne Boland
472 p. Alfabet Uitgevers, € 24,99
Bestel bij Libris

4 vragen aan Cathalijne Boland
4 vragen aan Cathalijne Boland
Interview

4 vragen aan Cathalijne Boland

Drie slachtoffers van de ramp met de Titanic kwamen uit Nederland. Een van hen was de Rotterdammer George Reuchlin, directeur van de Holland-Amerika Lijn. In Reuchlins reis beschrijft journalist Cathalijne Boland aan de hand van Reuchlins leven de opkomst van de stoomvaartmaatschappijen en de grote immigratiestromen in de negentiende en begin twintigste eeuw. ‘In Rusland en...

Lees meer
Groot weldoener van Amsterdam
Groot weldoener van Amsterdam
Recensie

Groot weldoener van Amsterdam

Amsterdam blijft volgens gemeenteonderzoek de aantrekkelijkste plek in Nederland om te wonen. Koopman en filantroop Piet van Eeghen gebruikte zijn fortuin om de stad te verfraaien.

Lees meer
Architectuur in dienst van de nazi’s
Architectuur in dienst van de nazi’s
Recensie

Architectuur in dienst van de nazi’s

Voor de nazi’s was alles ondergeschikt aan hun ideologie, dus ook de architectuur. Zo blijkt uit een prachtig uitgegeven boek.

Lees meer
Gelovigen moesten zelf nadenken
Gelovigen moesten zelf nadenken
Recensie

Gelovigen moesten zelf nadenken

De zestiende-eeuwse geleerde Dirk Volcertsz Coornhert publiceerde bewust niet in het Latijn, maar in de volkstaal. Hij vond dat iedereen zijn werk moest kunnen lezen en niet alleen een kleine elite. Dat paste ook bij zijn opvatting dat ieder mens dankzij een ‘goddelijke vonk’ zelf een keuze kon maken tussen goed en kwaad. Nederlandse denkers...

Lees meer
Nuchtere blik op het slavernijverleden
Nuchtere blik op het slavernijverleden
Recensie

Nuchtere blik op het slavernijverleden

Zanzibari gaan anders om met hun slavernijverleden dan de Nederlanders. Zij zien die niet zozeer als een ‘open wond’, maar als een ‘ingedroogd litteken’.

Lees meer
Scherpe observaties uit de goelag
Scherpe observaties uit de goelag
Recensie

Scherpe observaties uit de goelag

Hoe overleef je de goelag? Door niet meer na te denken. De Poolse filosofe Barbara Skarga bracht tien helse jaren door in dit ‘koninkrijk van de schijn’.

Lees meer
Philip Dröge
Philip Dröge
Column

We vinden geen ruk meer uit

Volgens Philip Dröge lijkt het alsof we in een tijd leven vol technologische ontwikkelingen, maar worden er in maar bar weinig nieuwe uitvindingen gedaan.

Lees meer
Nederlandse hulp aan Oekraïne
Nederlandse hulp aan Oekraïne
Nieuws

Nederlandse hulp aan Oekraïne

Nederlandse doopsgezinden steunden Oekraïners tijdens de hongersnood aan het begin van de twintigste eeuw, maar spekten zo ook de kas van Stalin.

Lees meer
Beatrice de Graaf
Beatrice de Graaf
Column

Vergeet het Congres van Wenen

Beatrice de Graaf ergert zich in haar column aan de manier waarop het Congres van Wenen wordt gebruikt in discussies over Rusland.

Lees meer
De vloek van het scheepswrak
De vloek van het scheepswrak
Interview

De vloek van het scheepswrak

Toen duikers in 2014 een zeventiende-eeuwse jurk in het Palmhoutwrak bij Texel vonden, konden ze hun geluk niet op. Maar inmiddels is de magie van de jurk veranderd in een vloek.

Lees meer
NAVO en Rusland
NAVO en Rusland
Artikel

Geen inch oostwaarts – Wat heeft de NAVO beloofd aan het Kremlin?

Poetin schermt graag met een verbroken belofte om de NAVO niet uit te breiden naar het oosten. Heeft hij een punt?

Lees meer
Ook in Zuid-Afrika klinkt roep om excuses
Ook in Zuid-Afrika klinkt roep om excuses
Artikel

Ook in Zuid-Afrika klinkt roep om excuses

Zuid-Afrikaanse betogers vroegen aandacht voor het slavernijverleden tijdens het staatsbezoek van Willem-Alexander en Máxima.

Lees meer
Loginmenu afsluiten