Alle artikelen
Rond 1800 was Athene een vervallen stad. Ontvolkt, verarmd en overheerst door de Ottomanen. Maar de gebouwen op de Akropolis hadden de tand des tijds doorstaan, al waren ze wel wat beschadigd. De Engelse Thomas Bruce, de zevende graaf van Elgin, liet gipsafdrukken maken van de prachtige beelden op het Parthenon. Maar zijn medewerkers hakten ook sculpturen uit – zogenaamd met toestemming van de autoriteiten. Deze Elgin marbles nam hij mee naar Engeland.
Uit geldgebrek moest Elgin de sculpturen aan de staat verkopen. Zo kwamen ze terecht in het British Museum. Dat verdedigde de aanschaf van de beelden met de argumenten dat ze er tenminste goed werden geconserveerd en dat ze anders toch door de Ottomanen zouden zijn doorverkocht. De jonge dichter Lord Byron pikte dat niet en schreef een woedende aanklacht over de aanslag op het Parthenon. Hij kreeg veel bijval.
Meer historische context bij het nieuws? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Duidelijk werd dat de bewondering voor de klassieke cultuur tot vernietiging ervan kon leiden. In de twintigste eeuw rakelde de Griekse Melina Merkouri, zangeres en minister van Cultuur, de roof van de Elgin marbles weer op. Deze kwestie komt aan bod in het boek van oudhistoricus Fik Meijer Schoonheid voor het oprapen. Daarin laat hij zien hoe sinds de Oudheid is gejaagd op klassieke kunst. Om te beginnen door de Romeinen zelf, die geen scrupules kenden. Als ze een volk hadden overwonnen, namen ze karrenvrachten kunst mee naar huis. Zo zijn veel Griekse voorwerpen in Italië terechtgekomen.
Toen vanaf de Renaissance de belangstelling voor de Oudheid herleefde, nam ook de roof van en de handel in klassieke kunst sterk toe. Napoleon liet oudheidkundige voorwerpen uit de Romeinse musea naar Parijs overbrengen. Tot algemene verontwaardiging; de Fransen moesten de voorwerpen na hun nederlaag dan ook teruggeven.
Ondertussen bleven de hele negentiende eeuw privéverzamelaars kunst uit de Oudheid mee naar huis nemen. De Elgin marbles zijn nog steeds in Groot-Brittannië. Het British Museum voerde lange tijd aan dat ze in Athene niet goed konden worden tentoongesteld, omdat de vervuilde lucht ze zou aantasten. Maar dat gaat niet meer op sinds in 2009 een nieuw museum op de Akropolis is herrezen. Het British Museum onderhandelt nu met de Grieken over de teruggave van de sculpturen.
De jacht op de Elgin marbles
Met de komst van sir Mark Jones als interimdirecteur van het British Museum lijkt een compromis over de Elgin marbles dichterbij. De beroemde beelden werden in de negentiende eeuw door de Engelsen verwijderd van het Parthenon in Athene en de Grieken eisen ze al jaren terug.
Tiananmenprotest is nog altijd doembeeld voor China
Volgens sinoloog Henk Schulte Nordholt aarzelt Xi Jinping niet om ongeregeldheden in China hard neer te slaan als hij dat nodig vindt. Het grootschalige protest op het Plein van de Hemelse Vrede in 1989 is nog altijd een doembeeld voor de president van China. ‘1989 was een bijna-doodervaring voor de Communistische Partij.’ In 1989 verzamelden...
‘Gladiatoren waren supersterren’
History Channel zendt een nieuwe docudrama over gladiatoren uit. Bettany Hughes legt uit dat het leven van een gladiator niet alleen maar ellendig was.
Tienermeisje in de greep van ‘anorexia mirabilis’
De katholieke kerk kende een traditie van meisjes die zich uithongerden voor Christus. Ze leden aan ‘anorexia mirabilis’, een vorm van zelfkastijding.
Overdracht BVD-dossiers is ‘positieve stap’
Het Nationaal Archief heeft 71.000 oude BVD-dossiers in ontvangst genomen. Het gaat om oude onderzoeken naar ‘staatsgevaarlijke’ mensen.
Populaire Netflix-serie promoot complottheorie
De populaire Netflix-serie Ancient Apocalypse stelt dat de ‘mainstream archeologie’ een verdwenen beschaving geheim wil houden.
Europees exceptionalisme
Philip Dröge maakt zich kwaad over een geschiedenistoespraak van FIFA-voorzitter Gianni Infantino. 'Een merkwaardige mix van woke en waanzin.'
Christelijk rechts verhindert sekseneutrale taalwijziging
Het LAKS wil dat docenten hun leerlingen voortaan niet meer aanspreken met 'jongens en meisjes'. In 1983 strandde een politieke poging om taal sekseneutraal te maken op religieus verzet.
WK voetbal bracht VS en Iran even dichter bij elkaar
et Iraanse voetbalelftal speelt deze zomer op het WK in de Verenigde Staten en zou in een van de ronden het gastland kunnen treffen. Die wedstijd zal beladen zijn, maar kan misschien de twee aartsvijanden wat dichter tot elkaar brengen. Dat is immers eerder gebeurd, op het WK van 1998. Recente voetbalhoogtepunten voor Nederland zijn...
De Spelen van 1980 werden geboycot
In 1980 besloot Amerika de Olympische Spelen in Moskou te boycotten vanwege de Sovjet-inval in Afghanistan in de Koude Oorlog. Ruim vijftig landen volgden het Amerikaanse voorbeeld en bleven ook thuis. ‘Ik vind het terecht dat ik gegaan ben’, zei marathonloper Gerard Nijboer in 1980 voor de camera van de NOS. ‘Toen ik bezig was...
Evangelisten teleurgesteld over uitblijven van de ‘rapture’. Wanneer werden ideeën over het einde der tijden populair?
Wanneer breekt het einde der tijden aan en velt God zijn laatste oordeel? Voor sommige christenen was en is het een obsessie. Door de eeuwen heen zochten ze naar tekenen dat het Duizendjarig Rijk zou aanbreken, met daarin een beslissende rol voor Israël. De Amerikaanse evangelist Hal Lindsey publiceerde in 1970 The Late Great Planet...
Schijnveiligheid
Onze vaste columnist Beatrice de Graaf over forten als symbool van militaire vergankelijkheid en futiliteit.
