Lees artikelen uit ons archief over historische wetenschappers, met verhalen over Copernicus, Charles Darwin en Christiaan Huygens.
Artikelen over wetenschap
De geschiedenis van ivf: een baby uit een buisje
De geboorte van de eerste ivf-baby veroorzaakte wereldwijd een sensatie. Maar er waren ook zorgen: konden via embryoselectie voortaan ‘superieure mensen’ worden gecreëerd? En bracht kunstmatige bevruchting het traditionele gezin niet in gevaar? Op 25 juli 1978 werd de Britse Louise Joy Brown geboren. Een blakende baby van 2,6 kilogram die met een keizersnede ter…
Galilei ontdekte rekenfouten in Griekse astronomie
Galileo Galilei blijkt niet altijd een fervent aanhanger van het heliocentrisme te zijn geweest. Net zoals de meeste van zijn tijdgenoten dacht ook Galilei aanvankelijk dat de zon om de aarde draaide en niet andersom. Een toevallige vondst maakt duidelijk waarom Galilei van gedachten veranderde. Historicus Ivan Malara was in de Nationale Centrale Bibliotheek van…
Deze middeleeuwse monnik schreef al over auto’s en vliegtuigen
De Britse monnik en geleerde Roger Bacon kwam in de dertiende eeuw al met inzichten die pas algemeen werden aanvaard in de loop van de Wetenschappelijke Revolutie. In een van zijn werken liep hij zelfs vooruit op de technologische werkelijkheid van de twintigste eeuw. De mensheid had uiteraard al een schare profeten voorbij zien komen…
Elektra stuwde Nederland op in de vaart der volkeren
De elektromotor is van cruciale betekenis geweest voor de industriële ontwikkeling in Nederland. De machine heeft een blijvende stempel gedrukt op een economie die zijn kracht vooral dankt aan het midden- en kleinbedrijf, en minder − zoals in de ons omringende landen − aan grote industriële ondernemingen. De industrialisatie in Nederland kwam gedurende de negentiende eeuw traag…
Deze voorloper van AI nam designers werk uit handen
In korte tijd heeft AI de ontwerperswereld veroverd. Programma’s als Midjourney en Firefly creëren nieuwe designs op basis van simpele opdrachten. Dit was honderd jaar geleden nog ondenkbaar. Of toch niet? De Nederlandse ontwerper Herman Hana presenteerde in 1916 een uitvinding die zijn tijd ver vooruit was. Het was een verbijsterende uitvinding, die Hana op…
Het mobieltje begon ooit als sciencefiction
‘De jongste vinding dezer eeuw. Draadloze telefonie,’ kopte de Wereldkroniek in de zomer van 1909. Zeer voorbarig, want het zou nog bijna een eeuw duren voordat mobiel bellen op grote schaal mogelijk werd. Maar dat zou nooit gelukt zijn zonder verbeeldingskracht. De belle époque was een tijd waarin de ene technologische doorbraak over de andere…
De geschiedenis van elektriciteit kent talloze missers
Al eeuwenlang zijn wetenschappers gefascineerd door magnetisme en elektriciteit. Naarmate ze de werking ervan beter gingen begrijpen, ontstonden talloze toepassingen, die het menselijk bestaan drastisch veranderden. De elektromagnetische tijdlijn begint met de Griekse filosoof Thales van Milete. Al in de zesde eeuw voor Christus moet Thales weet hebben gehad van de wonderlijke eigenschappen van zeilsteen:…
1-aprilgrappen hebben de toekomst soms correct voorspeld
Op 1 april houden veel media het publiek voor de gek met nepnieuws. Ze verzinnen bijvoorbeeld een gloednieuwe uitvinding. Soms lopen zulke 1-aprilgrappen miraculeus ver vooruit op de technologische werkelijkheid, zo blijkt achteraf. Op vrijdag 30 maart 1877 – de zondag daarop was het 1 april – deed de Amerikaanse krant The Sun verslag van…
Bedenker van de Wet van Buys Ballot
Christoph Buys Ballot zat achter de oprichting van het Nederlands Meteorologisch Instituut en tal van natuurwetenschappelijke onderzoeken.
‘Eisinga wilde zijn kennis doorgeven’
In haar boek over uitvinder en patriot Eise Eisinga haalt onderzoeker Sandra Langereis uit naar negentiende-eeuwse historici.
‘Vooruitgang is nooit vanzelf gekomen’
Emeritus hoogleraar Harry Lintsen verdiepte zich zijn hele carrière in techniekgeschiedenis. Een vakgebied dat historici lang verwaarloosden, maar dat aan belang won naarmate er meer oog kwam voor de keerzijden van de vooruitgang. ‘Als je kritisch gaat kijken naar wetenschap en technologie, dan beland je als vanzelf bij de geschiedenis.’
Omstreden ontdekking van de vitamines
De Nederlander Christiaan Eijkman kreeg in 1929 de Nobelprijs voor de ontdekking van de vitamines. Maar deze toekenning is niet onomstreden.