Alle artikelen
Nu de aandacht voor de kwalijke kanten van het kolonialisme toeneemt, komen ook belangrijke vrouwen onder vuur te liggen, zoals Johanna Borski, Virginia Woolf en Aletta Jacobs. Wat lost het op als zij worden ‘gecanceld’?
In het onderzoek naar het slavernijverleden van De Nederlandsche Bank dook onlangs ook de naam van Johanna Borski op. Deze weduwe was in 1814 de grootste kapitaalverschaffer van de bank. Een deel van haar inkomen blijkt afkomstig uit slavernijgerelateerde activiteiten. Daarmee dreigt ze van een feministisch boegbeeld te veranderen in een ‘foute vrouw’. Net als Aletta Jacobs, die er eveneens koloniale opvattingen op na scheen te houden. In Engeland staat Virginia Woolf inmiddels ter discussie; zij had racistische opvattingen en zou haar gezicht een keer zwart hebben gemaakt. Overwogen wordt een beeld van haar te verwijderen.
Historica Els Kloek, auteur van onder meer 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis, ziet de trend met lede ogen aan. ‘Vrouwen staan niet los van de geschiedenis van racisme en kolonialisme. Stel je voor, het zijn geen heiligen. Ze hebben in alle mogelijke rollen deel uitgemaakt van de geschiedenis. Daar was lang weinig aandacht voor. Maar om nu een vergrootglas te richten op het mogelijk koloniale of racistische blazoen van vrouwen – ik denk niet dat we hun daarmee recht doen, laat staan dat we daarmee onze historische kennis en inzichten vergroten.’
Beroemde vrouwen beschuldigd van racisme
Nu de aandacht voor de kwalijke kanten van het kolonialisme toeneemt, komen ook belangrijke vrouwen onder vuur te liggen, zoals Johanna Borski, Virginia Woolf en Aletta Jacobs. Wat lost het op als zij worden ‘gecanceld’? In het onderzoek naar het slavernijverleden van De Nederlandsche Bank dook onlangs ook de naam van Johanna Borski op. Deze...
Economische sancties zijn niet effectief
Economische sancties tegen landen werken zelden. Dat komt door de eenzijdigheid van de maatregel, zo betoogt historicus Nicholas Mulder in zijn boek The Economic Weapon. Getroffen landen laten zich namelijk nooit alleen door economische overwegingen leiden, maar ook door politieke en ideologische opvattingen, die daar haaks op kunnen staan. Na de Eerste Wereldoorlog zocht de...
Europa reageerde verdeeld op de oliecrisis
Door de oorlog in Oekraïne dreigt een tekort aan gas. In 1973 had Nederland ook te maken met een energiecrisis toen Arabische landen de oliekraan dichtdraaiden. Deze landen wilden westerse landen straffen voor hun pro-Israëlische houding tijdens de zogeheten Oktoberoorlog. ‘Het embargo tegen Nederland leidde in eerste instantie tot paniek,’ vertelt emeritus hoogleraar geschiedenis Duco...
Nog steeds geen grenzen aan de groei
In 1972 sloeg de Club van Rome alarm: de aarde dreigde uitgeput te raken door de ongebreidelde groei. Geert Buelens reconstrueert wat er de afgelopen vijftig jaar met deze kennis is gedaan. Wie meent dat het gevoel van urgentie voor de milieuproblematiek pas de laatste jaren goed is doorgedrongen, zo vanaf de klimaattop van Parijs...
Excessen in Indië verzwegen
Decennialang probeerde de Nederlandse overheid oorlogsmisdaden in Indonesië te verhullen. Bloedbaden, martelingen en verkrachtingen verdwenen decennialang in de Haagse doofpot. Maurice Swirc laat zien hoe kritische geluiden ongehoord bleven. ‘Wir haben es nicht gewusst.’ Als Duitsers dat na de oorlog verklaarden over de misdaden van het naziregime, werd er in Nederland lacherig en met minachting...
Helse overtocht per slavenschip
Tot in de detail beschrijft Marcus Rediker de tocht van Afrikaanse slaven naar de Nieuwe Wereld, van hun verblijf in gevangenissen tot de oversteek per schip. Het is een ongenadig verhaal over een hel van angst, pijn en bloed.
Niemand was baas over een ander
The Dawn of Everything was vanwege de dwarse reputatie van David Graeber, een van de auteurs, voor verschijning al een bestseller. Het is een provocerend boek, dat de aanval inzet op de reguliere geschiedschrijving. De hele wereld kent inmiddels één type bestuur: dat van de natiestaat met een hiërarchisch georganiseerde leiding. Een onverdeeld succes is...
De tragische misrekening van de Joodse Raad
Bart van der Boom deed onderzoek naar De Joodse Raad. 'De Raad maakte een verkeerde inschatting van de voor- en nadelen van verzet.'
‘In het theater kwam ik dichter bij Erasmus’
In elk nummer vraagt Alies Pegtel een historicus naar zijn of haar historische sensatie. Naar het moment waarop, zoals Johan Huizinga het formuleerde, heden en verleden lijken samen te vallen. Een gevoel dat vaak onverwacht wordt opgewekt door een document, voorwerp, geluid, geur, locatie of inzicht. Deze maand historicus Sandra Langereis over Erasmus. ‘Hij schreef...
Een oude wond ging weer open
Een van de bijwerkingen van publiceren is dat je post krijgt. Vooral na het uitbrengen van een boek ontvang ik altijd veel mailtjes en brieven. Soms geven mensen complimenten, soms zijn ze kritisch. Geregeld laten eigenwijze mannen – het is altijd een bepaald type kerels – weten dat ze het zelf héél anders hadden aangepakt,...
Hoe rationeel is Poetin?
Ik wilde een column schrijven over de vraag wat rationaliteit is in de geschiedenis. Op sociale media werd de dagen ervoor (ik schrijf dit op 24 februari, de dag van de Russische invasie), driftig gespeculeerd of Poetin nog wel alle melkflessen in z’n karretje had staan. Dat hij nu volstrekt irrationeel bezig was. En dat...
1572: Keerpunt in de Opstand
In het voorjaar van 1572 leek de heerschappij van de Spanjaarden in de Lage Landen nog onbetwist. Maar na een reeks van nederlagen en overwinningen sloten steeds meer Nederlanders, van hoog tot laag, zich aan bij de Opstand. En dat gaf de doorslag.
