Misverstanden over de linkse kerk

Namen Nederlandse calvinisten de afgelopen decennia bewust een ‘linkse’ afslag? Of pasten ze zich vooral aan bij de tijdgeest? De bundel De linkse kerk, onder redactie van Syp Wynia, komt niet altijd met de juiste analyse.

Kan een verkeerde vraagstelling toch een interessant boek opleveren? Jazeker, deze bundel artikelen over de naoorlogse ontwikkelingen binnen het calvinistische volksdeel bewijst dat. In zijn inleiding vraagt Syp Wynia – de voormalige Elsevier-journalist ontwaart achter elke kamerplant een woke klimaatdrammer die het ganse land wil volplempen met windmolens en genderneutrale wc’s – zich af hoe het mogelijk was dat de oerconservatieve gereformeerden na 1945 steeds in links politiek vaarwater terechtkwamen. Uit deze vraagstelling blijkt dat Wynia het slachtoffer is van een dubbel misverstand.

Ten eerste verwart hij elke poging van christenen om aansluiting te vinden bij ontwikkelingen in de samenleving met het capituleren voor een ‘linkse’ – dus doodenge – ideologie. En ten tweede is het hem ontgaan dat de in de negentiende eeuw door Abraham Kuyper aaneengesmede neocalvinistische beweging een bij uitstek modern fenomeen was. Het was een democratiseringsbeweging, gericht op de emancipatie van een achtergestelde bevolkingsgroep, die gebruikmaakte van de modernste organisatievormen en communicatiemiddelen. De Anti-Revolutionaire Partij (ARP) was de eerste politieke partij van Nederland, en Kuyper werd door de maatschappelijke elite gezien als een gevaarlijke nieuwlichter. Het beeld van de oerconservatieve ARP dat Wynia ons voorschotelt is zwaar vertekend, want zelfs de gereformeerde leider Hendrik Colijn was een hypermoderne graaikapitalist die zijn mannenbroeders wilde opstoten in de vaart der volkeren.