Alle artikelen

Daar kwam nog bij dat in 1905 Japan Rusland had vernederd tijdens de Russisch-Japanse Oorlog. Met name de zeeslag bij Tsushima maakte indruk. De angst bestond dat Japan verdere imperiale ambities zou koesteren, en dat Australië daarvan het slachtoffer zou kunnen worden. Een staaltje machtsvertoon van de Amerikaanse verre buur zou hopelijk Japan afschrikken.

De angst voor Japan was echter niet alleen geopolitiek. Toen de zes aparte kolonies in het huidige Australië samen de federale Commonwealth of Australia vormden, werd al snel de Immigration Restriction Act aangenomen. Deze wet moest migratie door niet-Europeanen beperken. Potentiële migranten waren verplicht een dictee van vijftig woorden te schrijven in een Europese taal. De taal voor het dictee kon ter plekke door de dienstdoende ambtenaar worden bepaald: zo werd het een koud kunstje om onmogelijke eisen te stellen. Dit was het startschot van het White Australia policy op federaal niveau. De man die verantwoordelijk was voor deze wet, was niemand minder dan Alfred Deakin.

In een verklaring aan de Engelse journalist Richard Jebb stelde Deakin dat Australië de Great White Fleet met open armen zou ontvangen, ‘vanwege ons wantrouwen in de gele rassen in de noordelijke Grote Oceaan en onze erkenning van de vriendschapsband die ontstaan is tussen alle witte rassen die de dreiging van het Gele Gevaar voor de blanke beschaving, opvattingen en politiek ondertekenen.’  Voor Deakin was de Great White Fleet dus niet alleen wit vanwege de kleur van de scheepsrompen, maar ook vanwege de broederband tussen de Angelsaksische Amerikanen en de Australiërs.

Op 20 augustus 1908 arriveerde de Amerikaanse vloot voor de kust van Sydney. Meer dan een half miljoen inwoners van de stad kwam opdagen om de matrozen te onthalen, en dat op een inwonersaantal van zo’n 6000 zielen. Behalve in de Australische havens van Sydney en Melbourne legde de vloot ook aan in Auckland, Nieuw-Zeeland. Daar verwelkomde premier Joseph Ward de Amerikanen als ‘vrienden en bloedverwanten van het Angelsaksische ras’. De Wellington Post schreef dat de VS, als ‘voorvechters van de witte opmars in de Grote Oceaan’, de idealen van Australië en Nieuw-Zeeland beter vertolkten dan Groot-Britannië. Dit beeld werd gedeeld door Roosevelt. Die vertelde aan een journalist van de New York Times dat de wereldreis van de vloot deels als doel had ‘Engeland – ik zal niet zeggen dat het een ‘afvallig’ moederland is – te laten zien dat die koloniën voor blanken zijn’.

Ondanks het Australische welkom voor de Amerikanen wogen de geopolitieke belangen van de VS zwaarder. Er volgde ook een bezoek aan Japan, dat uiterst vriendelijk verliep. Japan en de VS kwamen tot het Root-Takahira Agreement. Dit was eigenlijk niets meer dan een erkenning van de status quo in Azië. De Japanse koloniën in Korea en Mantsjoerije werden erkend en het Amerikaanse op de Filipijnen en Hawaï ook. Waar Deakin liever een uitbreiding van de Monroe-doctrine zag die ook Australië zou beschermen, kozen de Amerikanen toch voor een diplomatieke overeenkomst. Oorlog met Japan, waarin ook Australië gevaar liep, zou pas uitbreken in 1941, na de aanval op Pearl Harbor.