FILM: Heimat. Eine Deutsche Chronik
Tv-dramaseries over gewone stervelingen in het verleden zijn nu een vertrouwde manier om kijkers in aanraking met de geschiedenis te brengen. Toen Edgar Reitz begin jaren tachtig met Heimat begon, was dat anders. Geschiedenis op tv ging meestal over grote historische gebeurtenissen, niet over de mensen die ze ondergingen. Met Heimat –...
FILM: TV-Serie over Elizabeth I
House of Cards, Borgen en al die andere politieke series zijn amusant, maar voor echt doortrapte politieke achterbaksheid, dolkstoten in de rug en vilein verraad moeten we toch in Engeland zijn. Bijvoorbeeld bij de Tudors, die van 1485 tot 1603 het land regeerden. De controversiële Britse monarchiehistoricus David Starkey zit nooit verlegen...
Donner Party
Tot het collectieve geheugen van de Amerikanen behoort het ijzingwekkende verhaal over de ‘Donner Party’. In 1846 trok een groep van 87 pioniers met huifkarren westwaarts. Na een barre tocht raakten ze ingesloten door de sneeuw in de Sierra Nevada. Onderling gold al snel het recht van de sterkste. Het is eind 1845. In de...
COLUMN: Annegreet van Bergen over het kopieerapparaat
Wie een tekst wilde vermenigvuldigen was jarenlang aangewezen op de stencilmachine, die vlekkerige papieren afleverde. De komst van het kopieerapparaat betekende een hele verbetering, al kon dat in het begin alleen door techneuten worden bediend. Kopieën mocht professor George Maat niet maken. Naar het waarom had deze anatoom maar niet gevraagd. Er was al zoveel...
Lord Horatio Kitchener (1850-1916)
Lord Kitchener was een man van mythische proporties. Het Britse volk juichte zijn benoeming tot minister van Oorlog dan ook toe. Maar zijn collega-ministers hadden grote moeite met deze houwdegen. Zijn voortijdige dood in 1916 kwam hun goed uit. Niemand durfde het hardop te zeggen, en schriftelijke bewijzen ontbreken. Maar het nieuws dat veldmaarschalk Herbert...
Paul vanden Boeynants (1919-2001)
In 1966 werd Paul Vanden Boeynants premier van België. Dat was het hoogtepunt van een spectaculaire carrière, die bijna 25 jaar later eindigde met een reeks schandalen. ‘VdB’ pleegde belastingfraude en er waren zelfs geruchten dat hij een staatsgreep wilde plegen. Het was wereldnieuws op zaterdagavond 16 januari 1989: de bijna 70-jarige oud-premier Paul Vanden...
COLUMN: Jaap Scholten over zijn huis
De Joodse József Szterényi doorliep in de negentiende eeuw een fraaie carrière in Boedapest. Hij kocht er een huis boven op een heuvel, dat hij prachtig liet verbouwen. Tegenwoordig is Jaap Scholten de bewoner. Ons huis in Boedapest en de opeenvolgende eigenaren illustreren de recente roerige geschiedenis van dit deel van Europa....
Johannes van ’t Lindenhout (1836-1918)
Eind negentiende eeuw gold Johannes van ’t Lindenhout als ‘de grootste weesvader van het land’. Hij wist een heuse wezenindustrie te stichten, die zelfs populair was bij toeristen. Toch kostten twee affaires hem uiteindelijk de kop. Niemand had het vooraf gepland. Het gebeurde gewoon. Het wezendorp Neerbosch groeide in de laatste decennia van de negentiende...
Aandelenhandel VOC
De VOC was het eerste bedrijf ter wereld met verhandelbare aandelen. Dat was een belangrijke vernieuwing, maar het systeem bleek fraudegevoelig. Een jarenlang conflict tussen de Compagnie en zakenman Isaac le Maire maakt duidelijk wat er mis kon gaan. Isaac le Maire had graag het laatste woord. Ruim twintig jaar lang verkeerde Le Maire in...
COLUMN: Annejet van der Zijl over terrorist Najim Laachraoui
Waarom ontpopte de vriendelijke, behulpzame Najim zich tot een terrorist? Omdat hij zich verloren voelde, meent Annejet van der Zijl. En omdat hij wist dat er geen kansen voor hem waren. ‘Jongens waren we – maar aardige jongens…’ Het is misschien vreemd, maar elke keer als ik de foto’s zie van de...
De scherpe pen van Jacob Israël de Haan
Vanaf 1919 beschreef journalist Jacob Israël de Haan de toenemende haat tussen de Joden en de Arabieren in Palestina. Zijn felle kritiek op het zionisme werd hem uiteindelijk fataal. Zo lang de oudste inwoners van Jeruzalem zich konden herinneren, hadden de Arabieren en Joden van de stad gebroederlijk het einde van het Mozes-festival gevierd. Traditiegetrouw...
Boeken: Peter Frankopan – De zijderoutes. Een nieuwe wereldgeschiedenis
Het begrip ‘zijderoute’ duikt tegenwoordig veelvuldig op in advertenties voor reizen voor bemiddelde toeristen die graag eens iets anders willen zien en die zich aangetrokken voelen door de mysterieuze wereld ten zuidoosten van Europa. De term is in 1877 bedacht door de Duitse geograaf en ontdekkingsreiziger Ferdinand von Richthofen (een oom van de roemruchte ‘Rode...