Audiovisueel: ‘In Amerika waren de straten met goud geplaveid’
Tien kinderen had Albert Zuiderhof uit het Groningse Grootegast begraven, toen hij met zijn vrouw, vier zoons en drie dochters per schip uit de haven van Rotterdam vertrok. Zijn boerderij, familie en bekenden; alles liet hij achter op weg naar een beter leven in Amerika. Zes maanden na aankomst in de haven van New York...
Nieuwe Media: Hekserij
Wat hebben een griezelfilm, latent sadomasochisme en een Amerikaanse gouverneursvrouw met elkaar te maken? Hekserij in cyberspace. Met een budget waarvoor zelfs Nederlandse cineasten hun neus zouden ophalen veroorzaakten twee volledig onbekende filmmakers in 1999 een wereldwijde hype rond de film The Blair Witch Project. Dit succes was niet in de laatste plaats te danken...
Stille getuigen: De stenen van Tjerk Vermaning
De geschiedenis laat haar sporen na. Monumenten, voorwerpen en graven herinneren aan bijna vergeten personen. Hun verhaal wordt hier verteld. Deze keer de stenen van Tjerk Vermaning (1929-1987) in het Drents Museum te Assen. Zijn ze echt of niet? Eind december 1964 haastte een man zich door de blubber van een net geploegde akker bij...
Beeldgeheim
Een onbekende historische foto. Is het verhaal erachter te vertellen? Deze keer een poging van de uitgevers Mai Spijkers en Bert de Groot. De toewijzing van marktkramen, het tegenhouden van oprukkende stakers, wellicht de aankondiging van de geboorte van prinses Juliana – wie zal het zeggen? De uitgevers speculeren er lustig op los. Eerst maar...
De Vooruitgang: De VOC was geen koloniale macht in Azië
Proefschriften, lezingen of artikelen kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Deze keer het proefschrift van Els Jacobs, waarin zij stelt dat de VOC in de achttiende eeuw minder macht had dan altijd gedacht wordt. ‘Het beeld van de VOC als koloniale macht klopt niet. De VOC opereerde in Azië als koopman. De...
Commentaar: Moluks trauma
‘De Molukse gemeenschap’ gaat de Staat der Nederlanden voor het gerecht dagen wegens de executie van zes Molukse treinkapers bij De Punt in 1977. Het woord executie, in de documentaire The Dutch approach gebruikt door wijlen oud-premier Joop den Uyl, zou als schuldbekentenis de basis moeten vormen voor ten minste financiële genoegdoening voor de nabestaanden....
Hermann von der Dunk (1928-2018): ‘Helden zijn onmisbaar’
Hermann von der Dunk, die op 22 augustus jongstsleden is overleden, was aan het begin van het millennium vaste auteur van Historisch Nieuwsblad. De toen al emeritus hoogleraar contemporaine geschiedenis vulde de rubriek Het Hoge Woord met zijn opinies. Altijd in zwierig proza, met veel humor en licht provocatief. Sommige van Von der Dunks...
Frans Wong, oprichter van de eerste abortuskliniek
Dertig jaar geleden richtte Frans Wong de eerste Nederlandse abortuskliniek op, aan het Amsterdamse Oosterpark. Abortus was officieel illegaal, maar werd gedoogd. Wong: ‘Om tegenstanders te pesten liet ik liet een bord ophangen over twee gevels breed: abortuskliniek.’ Tien jaar later, in 1980, werd abortus gelegaliseerd. In december 1980 nam de Tweede Kamer met een...
Een andere kijk op meneer Beerta
‘Meneer Beerta’ heet hij in J.J. Voskuils romancyclus Het Bureau. Beerta is het alterego van P.J. Meertens (1899-1985), hoofd van het later naar hem vernoemde Meertens Instituut. Wie was hij? Bij het verschijnen van het laatste deel van Het Bureau een portret van Meertens in de Tweede Wereldoorlog. Lees ook: Mythen, sprookjes en wetenschap: De...
Henriëtte Boas over de Weinreb-affaire
NRC Handelsblad noemde haar de ‘enige echte heldin’ in de Weinreb-affaire: Henriëtte Boas. Met haar befaamde ingezonden brieven betwistte ze jarenlang de fantastische verhalen van Weinreb en zijn protagonisten. Nu de kruitdampen zijn opgetrokken, overziet ze voor ons het slagveld en beoordeelt ze Nuis en Rubinstein, de verdedigers van Weinreb. Henriëtte Boas staat de laatste...
Het communisme, de homo sovieticus en de misdaden
Het communisme is dood. Na de ondergang van het ‘reëel be staande socialisme’ in Oost-Europa en de Sovjetunie komt de verwerking van het verleden op gang. In Nederland ontpopt Frits Bolkestein zich als communistenvreter. In Frankrijk verscheen een zwartboek dat de misdaden van het communisme breed uitmeet. Was het communistisch ideaal van meet af aan...
W.F. Hermans en de Weinreb-affaire
Willem Frederik Hermans is dood. Zijn opmerkelijke persoon en oeuvre kregen in de media ruime aandacht, waarbij vooral zijn optreden als ‘meester-polemist’ werd gememoreerd. Teneur van de reacties: Hermans had altijd gelijk. Steevast werd daarbij verwezen naar de zogenoemde Weinreb-affaire. Maar wie weet nog waar die over ging — en vooral: waar het Hermans om...