Vreemd maar waar gebeurd!
Barbara J. Shapiro geeft in haar A Culture of Fact een doorwrochte beschrijving van het fenomeen ‘feit’ in het Engeland van de zestiende en zeventiende eeuw. Ze vraagt zich af wat het feit met de waarheid van doen heeft, wanneer academici zich voor feiten begonnen te interesseren, hoe feiten door de eeuwen heen geconstrueerd zijn...
De Spinozisten
Gek is dat, voor de belangrijkste culturele revolutie uit de Nederlandse geschiedenis hebben we niet eens een fatsoenlijke aanduiding tot onze beschikking. Ik heb het over de jaren zestig. Van de negentiende eeuw wel te verstaan. Goed, je kunt de periode veiligheidshalve wat langer nemen, zeg maar zo van 1850 tot 1880, maar dan heb...
Commentaar
Dat het marktdenken oprukt zal niemand verbazen. Dat doet het al sinds de Hanze en de Venetiaanse handelscompagnies en lijkt geen reden tot ophef. Maar soms worden in een ontwikkeling mijlpalen gezet waarbij best mag worden stilgestaan. Om vervolgens rechtsomkeert te maken. Loek Hermans, minister van Onderwijs en Wetenschappen, plaatst momenteel zo’n nieuwe mijlpaal in...
Oorlogjes over Indië
De meeste oorlogen worden gevoerd tussen staten. Hun zingeving ontlenen ze aan het nationale karakter van de strijd. Met koloniale oorlogen is het iets ingewikkelder. Dat zijn eigenlijk een soort burgeroorlogen, een opstand van onderdanen tegen hun vreemde overheersers, die in veel gevallen leidt tot het ontstaan van een onafhankelijke staat. De nieuwe staat legitimeert...
Prijsvraag: wie is het?
Freddie Heineken was in 1954 in het Zwitserse Buochs een van haar bruidsjonkers; de half- Ierse, half-Nederlandse bruid was gekleed door Pierre Balmain. Heineken verkeerde in de kennissenkring van de dominante moeder van de bruid, een adellijke dame met een druk uitgaansleven. Dat wil zeggen: als de financiële middelen voorhanden waren, want de baronesse-mama werkte...
De vooruitgang: Geen bittere armoede in Drenthe
Er zijn proefschriften, lezingen of artikelen die ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Deze keer het proefschrift van Vincent Tassenaar, waarin hij bestrijdt dat er bittere armoede heerste onder de veenarbeiders in Drenthe. Heerste er in de veengebieden nu wel of geen extreme armoede? Deze vraag houdt Drentse historici al jaren bezig. Talloze ingezonden...
Nieuwe media: Virtuele gemeenschap
Tot het magische internetvocabulaire behoort ook de spreuk ‘virtual community’. Een van die virtuele gemeenschappen groepeert zich rond een negentiende-eeuwse Britse huzaar. Hij is een ongenadige pestkop, een onverbeterlijke rokkenjager, een onbetrouwbare profiteur en een ongelooflijke lafaard. En toch is Harry Flashman in veler ogen de grootste held van het Victoriaanse tijdperk. Flashman werd geboren...
Beeldgeheim
Een onbekende historische foto. Is het verhaal erachter te vertellen? Deze keer een poging van Elsbeth Etty, redactrice van NRC Handelsblad en schrijver Simon Vinkenoog. ‘Broeders en zusters in den Here, ik ga u voor in gebed.’ Simon Vinkenoog weet het zeker: de man op de verhoging – directeur van een verpleegstersorganisatie – is aan...
Brieven
‘Ik weet geen raad met deze recensie’, schrijft de historicus P.W. Klein in zijn bespreking van Op zoek naar de blauwe ruiter, Sophie van Leer door Marcel Poorthuis en Theo Salemink (Historisch Nieuwsblad 2000/7). Bijna zou ik deze woorden kunnen herhalen en het daarbij laten. Maar de recensie bevat te veel elementen die niet onbesproken...
Audiovisueel: Seks op z’n Frans
In de Franse filmwereld woedt een nieuwe seksuele revolutie. De uitbreng van enkele speelfilms roept herinneringen op aan het rumoer dat het onderwerp seks ooit veroorzaakte. Of laat men vooral meer zien om de inhoudelijke leegheid te camoufleren? Niet zonder trots dragen de Fransen het stempel een gepassioneerd volk te zijn met een preoccupatie voor...
‘Pragmatische no-nonsense politiek, dat was ons gezicht’
Historisch Nieuwsblad sprak in 2000 met Ruud Lubbers, over het toen twintigjarig bestaan van het CDA. ‘Joop den Uyl en kabinetsformateur Jaap Burger probeerden de ARP, CHU en KVP uiteen te drijven. In real life gebeurde precies het tegenovergestelde. We kwamen nader tot elkaar.’ Direct na de rampzalige verkiezingsuitslag van 1967 – voor het eerst...
De nieuwe Weinreb-affaire
Ook na het verscheiden van zijn fanatieke pleitbezorgster Renate Rubinstein en zijn onvermoeibare aanklager Willem Frederik Hermans brengt Friedrich Weinreb nog immer de gemoederen in beweging. Weinreb was geen verrader, werd onlangs beweerd. Regina Grüter, auteur van een bekroond boek over de Weinreb- affaire, mengt zich opnieuw in het debat. Historisch Nieuwsblad was op het...