Onstilbare honger naar radicale reinheid
Poorthuis en Salemink, verbonden aan de Katholieke Theologische Universiteit, gebruikten 488 bladzijden voor hun ‘levensverhaal’ van de joodse Sophie van Leer, die zich tot het roomse geloof had bekeerd. Daarna volgen drie en een halve bladzijde epiloog. Ze stellen er vier maal de vraag: ‘Wie was Sophie van Leer?’ Hun antwoord luidt telkens anders. Ook...
Grote individuen en hoge cultuur
Een mooier startpunt had de groep die voor het onderzoeksprogramma ‘Nederlandse cultuur in Europese context’ het ijkpunt 1900 zou gaan bestuderen zich niet kunnen wensen. Het sinds 1991 door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek gesubsidieerde megaproject beoogde immers ‘het onderzoek naar de ontwikkeling van de Nederlandse cultuur en naar de wisselwerkingen tussen de Nederlandse...
Brieven
Papoea’s Gerard Mulder mist in zijn column over de Papoea’s (Historisch Nieuwsblad 2000/6) net de pointe. Nederland wilde Nieuw-Guinea bij de soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië gewoon blijven koloniseren, of beter: laten koloniseren. Het was de bedoeling dat het een nieuw vaderland zou worden voor de Indische Nederlanders die weg wilden uit Indonesië, uit angst voor Soekarno...
Neonazi’s
Als nog altijd walmend uitlaatgas van een inmiddels gesloopte auto is de enige erfenis van ruim veertig jaar ‘socialistische’ opvoeding het geweld van neonazi’s in de voormalige DDR. Dat roept de vraag op naar de ware oorsprong van het nationaal-socialisme in Duitsland. Immers, de ook in Nederland populaire verklaringen voor de gestaag groeiende terreur van...
Vertrouwen
Het Machiavelli-tijdperk is voorbij. Niet langer wordt de politiek beheerst door wantrouwen. De politiek neemt het paradigma van de economie over: vertrouwen. Waarom zijn de kranten de laatste tijd zo saai? Waarom lijkt er in onze wereld haast niets spannends meer te gebeuren waarop een toekomstige generatie van historici haar analytisch vernuft los kan laten?...
Een joods octrooihouder
Waarom kan de een wel en de ander niet zijn lot in eigen handen nemen? De geschiedenis is vol raadsels, concludeert P.W. Klein tijdens zijn speurtocht naar Isaäc Roet en zijn vader Erich Klein. Klein is op zoek naar het verleden van de families Roet en Klein. Aan de hand daarvan belicht hij de tragische...
Voorbij was het feest dat geen feest was
De economische wereldcrisis van de jaren dertig begon niet in Amerika maar in Oostenrijk. Binnen enkele jaren was een op de drie werknemers arbeidsloos. De jongen Klein zag op de oever van de Donau het hakenkruis van de bruinhemden. Dit is het twaalfde deel uit een serie waarin historicus P.W. Klein op zoek gaat naar...
Nietzsche: Allemansvriend tegen wil en dank
Nazi’s en zionisten, rechtse en linkse intellectuelen, feministen en vrouwenhaters. Sinds 1890 hebben de meest uiteenlopende partijen iets van hun gading in Nietzsches werk kunnen vinden. Maar Nietzsche is niet verantwoordelijk voor wat anderen uit zijn werk halen. Een essay bij de honderdste sterfdag van een allemansvriend tegen wil en dank. Kurt Tucholsky, de grootste...
Wubbo Ockels
Sinds de Koude Oorlog voorbij is, stelt de ruimtevaart niet zoveel meer voor, vindt Wubbo Ockels. Hij werkt nu aan een project waarmee op tien kilometer hoogte energie opgewekt kan worden. ‘Door de ruimtevaart hebben we net op tijd gezien dat we de aarde kapot aan het maken zijn.’ Deze zomer werd planetoïde 9496 die...
Anti-autoritair opvoeden
Ze mogen met hun eigen poep spelen en elkaars piemeltje betasten. In de antiautoritaire crèches van begin jaren zeventig moeten kinderen zelf uitmaken wat goed voor hen is. Want alleen in vrijheid kan de nieuwe mens ontstaan. Het wordt een onbeschrijflijke chaos. In 1969 halen ze de voorpagina´s: groepen jonge ouders – meest studenten en...
De bank, de verzekering en de beurs versus joodse organisaties
Verzekeraar Aegon speelt hoog spel in Amerika. De directeur van de beurs heeft geen tijd om joodse organisaties te ontvangen. Sommige bankiers vragen zich af of betalingen überhaupt wel zin hebben. Een reconstructie van de moeizame onderhandelingen van de financiële wereld met joodse organisaties over de joodse claims. Na alle rapporten, discussies en ruzies was...
‘Iedereen heeft gezweet en geleden’
Het verleden van slavernij en contractarbeid is veel Surinamers een last. Maar de Hollanders doen alsof hun neus bloedt. Tijd voor een ‘reinigingsdebat’? ‘Het verleden moet bespreekbaar worden. Alleen zó kan de relatie tussen Nederland en Suriname verbeteren.’ Een opmerkelijk initiatief haalde onlangs de Nederlandse media. Roy Groenberg, voorzitter van de Stichting Eer en Herstel...