Dachau en de varkens
De vergelijking van Robert Long van de bio-industrie met de concentratiekampen is zo gek nog niet. Dezelfde mechanismen die Duitsers (en Nederlanders) maakten tot passieve toeschouwers bij de jodenmoord doen ons nu de ogen sluiten voor de gruwelen in de vleesindustrie. We weten allemaal dat J.J. Voskuil de auteur is van de veeldelige serie Het...
Marx moet maar even in de ijskast
Wat willen we nog met Karl Marx? Zijn ideologie is dood, zijn hoofd siert wodkaflessen en IT-reclames. De ‘meest invloedrijke denker van de afgelopen duizend jaar’ moet maar even in de ijskast. Om Marx en zijn werk te waarderen moeten we eerst terug naar de archieven. De mensheid vierde eind 1999, volgens menigeen een jaar...
Volkscultuur. Een inleiding in de Nederlandse etnologie
In 1999 publiceerde het Meertens Instituut zijn grote onderzoeksplan voor de jaren 2000-2005. Dit plan, dat de titel Het oog op de toekomst kreeg, was de afsluiting van een lang en ingrijpend reorganisatieproces, dat in feite al begonnen was in 1987, na de pensionering van J.J. Voskuil als hoofd van de afdeling volkskunde. In 1999...
Hardop bakkeleien over het liefdesleven van Maurits
De toekomstige herindeling van het Rijksmuseum zal een einde maken aan de aparte afdeling Nederlandse Geschiedenis. Toch bruist de bedreigde afdeling van energie: kleine exposities en fototentoonstellingen laten zien dat ze nog springlevend is. Bovendien is er nu de grote tentoonstelling over de man die tussen 1585 en 1625 in het centrum van de macht...
RUSLAND, MIJN VERHAAL
Enige tijd terug kreeg voormalig bondskanselier Helmut Kolh een eredoctoraat in Groningen. Volkomen terecht, want de man heeft een historische rol gespeeld bij de eenwording van Duitsland. In Nederland is men altijd vol van Kohl geweest: begin jaren tachtig werd hij verguisd, daarna bewonderd en nu, na de zwart-geldaffaire van zijn CDU, opnieuw verguisd. Ik...
Het nieuwe Rijksmuseum
Het Rijksmuseum vierde dit jaar haar tweehonderdjarig bestaan vierde dit met een flinke hoeveelheid tentoonstellingen. Momenteel is de grote Maurits-tentoonstelling te zien, wellicht een voorproefje van de nieuwe opstelling waarbij de Afdeling Nederlandse Geschiedenis geïntegreerd gaat worden in de kunstafdelingen. Lees: Bakkeleien over het liefdesleven van Maurits Bovendien staat het Rijksmuseum aan de vooravond van...
DE EERSTE WERELDOORLOG. 1914-1918
De ergste uitwassen van de twintigste eeuw vinden hun oorsprong in de chaos die de Eerste Wereldoorlog achterliet. Dat is geen nieuws, maar volgens John Keegan kan het geen kwaad op deze waarheid te blijven hameren. Keegan schreef The First World War (1998). Van dit meesterwerk verscheen onlangs een soepele Nederlandse vertaling. Hoe begon de...
DE SCHADUW VAN HET TEUTOBURGERWOUD. EEN DUITSE POLITIEKE ZEDENSCHETS VAN TIEN EEUWEN
Dit is een leuk en leerzaam boek. Thomas von der Dunk legt op interessante en leesbare wijze een verband tussen de architectuur, koninklijke en keizerlijke decoratieprogramma’s, historische mythen, politieke ambities en het ontluikende natiebesef in Duitsland, Oostenrijk, Italië en Frankrijk. Overigens proberen de uitgever (en de auteur) ons wijs te maken dat het boek iets...
HITLER. VERGELDING, 1936-1945
Hij is al vele jaren lid van de Labour-partij. Zijn favoriete historicus is de Britse marxist Eric Hobsbawm. En zijn favoriete boek is Het Proces van Franz Kafka, de klassieker over een naamloze, die uitzichtloos verstrikt raakt in een onbegrijpelijke, doolhofachtige en bij uitstek bedreigende bureaucratie. Zijn naam is Ian Kershaw. Deze Britse historicus is...
Commentaar
Bedrijfsgeschiedenis is een interessante tak van het historisch bedrijf, maar een slechte bezigheid voor historici die niet willen inschikken. Na misschien wel jaren serieus onderzoek kan het zomaar gebeuren dat de opdrachtgever zo schrikt van de waarheidsvinding van de historicus, dat diens werk in de kluis verdwijnt. Het is een vak voor nederige historici, mensen...
Bommeljé
April is de wreedste maand voor dichters, maar december is dat voor historici. Dit is de tijd waarin een ieder het verleden wil afschudden, dat plots zwaar en ongewenst lijkt. Goede voornemens staan klaar de toekomst tegemoet te marcheren, bewapend slechts met valse hoop, zelfbedrog, en een suïcidaal verlangen naar het slagveld der geschiedenis. December...
Mulder: Arron
We hebben weken van herdenkingen achter de rug. Een kwart eeuw geleden kaapten Molukkers voor het eerst een trein (de herdenking van de tweede treinkaping hebben we er meteen maar aangeplakt). Eveneens een kwart eeuw geleden werd Suriname onafhankelijk. Toevallig – of misschien juist niet – stierf ten tijde van die herdenking de eerste premier...