Nationalisme geen kerk
Het is een ernstig misverstand dat religie in onze dagen weer in zou zijn. Het is eerder omgekeerd: godsdienst is voor veel mensen een zo vreemd verschijnsel geworden dat ze gefascineerd zijn dat er toch nog mensen zijn – moslims, orthodoxe christenen – die er nog iets aan doen. Het is de religie van anderen...
Iedereen slachtoffer
Slachtofferschap behoort langzamerhand tot de fundamentele mensenrechten. Zo waren er de laatste jaren verschillende grote discussies waarbij Duitsers nadrukkelijk als slachtoffers van het nazisme en de Tweede Wereldoorlog werden geportretteerd. In 2002 publiceerde Jörg Friedrich Der Brand, waarin hij niet schroomde om de woordkeus en de beeldspraak van genocide en Holocaust over te nemen. Minstens...
Vreemden in de Oudheid
Zoals van Simon Vestdijk werd gezegd dat hij sneller schreef dan God kan lezen, publiceert Fik Meijer bijna sneller dan de recensent kan verwerken. De nieuwe ‘Meijer’ vertoont alle kwaliteiten van zijn vorige boeken, maar ook de bekende zwaktes. Het thema ‘integratie en discriminatie’ is natuurlijk hoogst actueel. In 300 bladzijden geeft de auteur een...
Christelijke twijfelaars
De journalist Frank Westerman maakt furore met van die boeken waarin hij een mysterieuze aanleiding via een persoonlijke zoektocht verbindt met grote maatschappelijke of filosofische vraagstukken. Literaire non-fictie wordt dat tegenwoordig genoemd. Westerman bewijst dat je uitstekend kan leven van dat genre. Ook zijn nieuwste boek Ararat zal wel weer een bestseller worden. Dit keer...
Symptoom van de jaren zestig
Ralph Waver, wie was dat ook weer? In juni 1970 deserteerde hij van de in Vlaardingen aangemeerde USS Marias. Bekenden in Amsterdam brachten hem naar Release, een typisch alternatieve hulporganisatie, die Waver onderdak verschafte. Daarna brak het juridische gevecht los. Waver was de eerste Amerikaanse deserteur die in Nederland asiel vroeg, een waagstuk van jewelste....
Het bombardement op Guernica
Op 26 april 1937 voeren vliegtuigen van het Duitse Condor Legioen een verraderlijke aanval uit op het Noord-Spaanse stadje Guernica. In korte tijd staat het stadje volledig in brand. Maar pas in 1997 komen er Duitse verontschuldigingen voor het barbaarse bombardement. Guernica was ook slachtoffer geworden van een propagandaslag. Meer dan 1600 doden, een kwart...
Vrouwen onmisbaar in economische modernisering
Tine de Moor & Jan Luiten van Zanden Vrouwen en de geboorte van het kapitalisme in West-Europa 123 p. Boom, € 18,50 Dit boek is elegant uitgegeven. Mooi, stevig papier; fraaie, kleurrijke illustraties; oogstrelende opmaak. Ik kwam maar één zetfout tegen: ’tovernij.’ Of geloven de auteurs dat dit de correcte spelling is van tovenarij? Dat...
Uit het archief: de onoverwinnelijke Michiel de Ruyter
Ter gelegenheid van 400 jaar Michiel de Ruyter is het portret van de Ruyter dat Luc Panhuysen vorig jaar voor Historisch Nieuwsblad schreef nog een keer digitaal beschikbaar Michiel Adriaensz de Ruyter stond aan het hoofd van de beste vloot die de Republiek tot dan toe had gehad. Hij verbeterde de bevoorrading, oefende manoeuvres in vlootverband...
Christiaan Snouck Hurgronje (1857-1936)
Honderdvijftig jaar na zijn geboorte is Christiaan Snouck Hurgronje nog altijd Nederlands beroemdste én meest omstreden islamgeleerde. Hij zag het als zijn levensdoel Indische moslims ‘op te voeden’ tot volwaardige en vrijzinnige burgers, dienstbaar aan de Nederlandse Kroon. Koloniaal conservatisme, cultuurrelativisme en de onvermoede eigenzinnigheid van de betrokkenen zelf frustreerden zijn droom. Al verscheidene malen...
Nieuwe NIOD-directeur Marjan Schwegman
Na vier mannen krijgt het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie vanaf maart 2007 een vrouw aan het hoofd: Marjan Schwegman. Wie is deze historica, en wat zijn haar plannen met Oorlogsdocumentatie? Een profiel. Razend intelligent, op een afstand observerend, analytisch, betrokken en open in het contact en in de communicatie. Dat zijn slechts enkele van de...
Handelsoorlogen waren vaak een opmaat naar militair geweld
Je zou denken dat Nederland er na tachtig jaar strijd wel genoeg van zou hebben. Maar nee: vier jaar na de Vrede van Munster raakt de Republiek opnieuw in oorlog, ditmaal met Engeland, voormalig bondgenoot in de strijd tegen Spanje. In een serie zeeslagen betwisten de landen elkaar de hegemonie op de wereldzeeën. De oorlog...
Katknuppelen, gansrijden en palingtrekken
Dieren hadden het in de zeventiende eeuw niet gemakkelijk. Katknuppelen was populair volksvermaak, net als gansrijden en palingtrekken. Ook vroegmoderne wetenschappers hanteerden niet bepaald de huidige maatstaven van diervriendelijkheid: dieren werden levend gevild en ontleed op zoek naar de wonderen van de anatomie. Ook in vroegere tijden konden uitingen van dierenliefde erg ver gaan, blijkt...