‘Pas op als men spreekt over dekoloniseren’
De Britse letterkundige en schrijver Helen Pluckrose waarschuwt in haar boek Cynical Theories voor bepaalde geesteswetenschappelijke theorieën over ras, gender en identiteit. Volgens die theorieën – samengevat onder de noemer Critical Social Justice – beschikken gemarginaliseerde groepen over unieke, identiteitsgebonden kennis. De stemmen van vrouwen en zwarte mensen zouden zwaarder tellen dan de ‘witte’ en ‘westerse’ wetenschap, waar de nadruk ligt op empirisch onderzoek en objectiviteit. Waar deze theorieën...
Onderzoek naar adoptie
Er stond een uitje op mijn programma om weer eens aan de lockdown te ontsnappen: een bezoek aan de Tweede Kamer. Niet voor een rondleiding, maar voor een zogeheten technische briefing over het rapport van de Commissie Interlandelijke Adoptie. Het was alleen niet echt een uitje, maar een spannende, voor veel betrokken partijen emotionele zitting....
‘Net als Stedman werd ik aangevallen door killer bees’
In elk nummer vraagt Alies Pegtel een historicus naar zijn of haar historische sensatie. Naar het moment waarop, zoals Johan Huizinga het formuleerde, heden en verleden lijken samen te vallen. Een gevoel dat vaak onverwacht wordt opgewekt door een document, voorwerp, geluid, geur, locatie of inzicht. Deze maand auteur Roelof van Gelder over de ontberingen...
Sinatra leert de jeugd tolerantie
Wie discriminerende taal uitsloeg, riskeerde een vuistgevecht met Frank Sinatra. De Amerikaanse zanger en acteur zette zich gepassioneerd in voor een Amerika zonder racisme en antisemitisme. Ook tijdens zijn werk. Zo speelde hij de hoofdrol in de ideële film The House I Live in uit 1945. Maar liefst 450 politiemannen kwamen er eind 1943 aan...
‘Je trekt luikjes open in die hoofden’
In een nieuwe televisieserie spreekt Coen Verbraak met Molukkers over hun pijnlijke geschiedenis met Nederland. Ook zijn eerdere oral history-documentaires gaan vaak over controversiële onderwerpen, belicht door de ogen van direct betrokkenen. Ondanks de emoties leveren Verbraaks interviews vaak een opvallend genuanceerd beeld op. ‘Ik leerde tijdens mijn studie geschiedenis dat een medaille minimaal twee...
Het tellen van Joden
Toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak, meldden de Duitse Joden zich bij de poorten van de kazernes. Ze wilden hun vaderlandsliefde bewijzen en hoopten dat ze eindelijk werden geaccepteerd als echte Duitsers. Ze kwamen bedrogen uit. In 1869 verbood de grondwet van de Duitse Bond inperking van burgerrechten op grond van religieuze overtuiging. Daarmee kregen de...
Mogen we een nieuwe Zwarte Dood?
In 1347 kwam de pest vanuit het oosten naar Europa. Een derde van de bevolking crepeerde, de Zwarte Dood was onverbiddelijk. Tot zover het verhaal dat veel mensen kennen. Maar waar je weinig over leest, is hoe de pest weer verdween. Zeker, de Venetianen bedachten het fenomeen quarantaine, maar belangrijker was dat het pestvirus muteerde....
De fatale flirt met de NSB van een boerenbeweging
In rustiger tijden ontwikkelde Landbouw en Maatschappij zich misschien tot een evenwichtige boerenpartij. In 1935 adviseerde de bond haar leden om op de NSB te stemmen. Het begin van het einde.
4 en 5 mei nog meer verbreed
De Dodenherdenking en Bevrijdingsdag staan de komende jaren in het teken van diversiteit en zelfkritiek. Tegelijkertijd blijft de Holocaust een aandachtspunt. Dat staat in het beleidsplan van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Het Comité beschouwt 4 en 5 mei als middel om de maatschappelijke cohesie te versterken. In het beleidsplan voor 2021-2025 staat dat veel Nederlanders zich op die dagen verbonden voelen, maar dit geldt niet voor iedereen: ‘Mensen met...
Oorlog stopte de pest
De verspreiding van de pestbacterie werd in 1346 tijdelijk tegengehouden door een conflict rond de Zwarte Zee. Dat stelt historica Hannah Barker, verbonden aan de universiteit van Arizona, in het tijdschrift Speculum. In 1346 was de pestbacterie via Centraal- Azië aangekomen op de Krim, die toen bij de Gouden Horde hoorde, het rijk van khan...
Wrakduiken in het Markermeer
Op acht plekken in het Markermeer zijn scheepswrakken gevonden, en op nog eens 24 locaties mogelijke resten van wrakken. Dat is het resultaat van jarenlang scanonderzoek door vrijwilligers, gevolgd door gedetailleerde opnames in opdracht van de Rijksdienst van het Cultureel Erfgoed. Duikers gaan dit voor- en najaar nader onderzoeken om wat voor wrakken het gaat....
Slijpen aan de geest. Vijftig jaar NRC Handelsblad – John Kroon
NRC Handelsblad profileert zich graag als een ‘kwaliteitskrant’. Maar in het jubileumboek van oud-redacteur John Kroon komen ook missers aan bod. De stilistische fijnproevers van GeenStijl duiden de krant soms aan als ‘NSB Handelsblad’ en komen dikwijls met het – niet erg logische – verwijt dat het hier gaat om het parochieblaadje van de ‘linkse...