De Dodenherdenking en Bevrijdingsdag staan de komende jaren in het teken van diversiteit en zelfkritiek. Tegelijkertijd blijft de Holocaust een aandachtspunt. Dat staat in het beleidsplan van het Nationaal Comité 4 en 5 mei.
Het Comité beschouwt 4 en 5 mei als middel om de maatschappelijke cohesie te versterken. In het beleidsplan voor 2021-2025 staat dat veel Nederlanders zich op die dagen verbonden voelen, maar dit geldt niet voor iedereen: ‘Mensen met een vlucht- of migratieachtergrond […] zoeken naar vormen om zich, met hun eigen geschiedenis en ervaringen, te kunnen verbinden met het herdenken en vieren in Nederland.’ Het beleidsplan noemt specifiek jongeren met Marokkaanse of Turkse wortels, Surinaamse en Caribische Nederlanders, en vluchtelingen uit oorlogsgebieden. Voor hen wil het Comité de komende jaren werken aan een ‘inclusieve vorm van herdenken’ en ‘diversiteit’. Want, zo blijkt uit eigen onderzoek: ‘Een groot aantal mensen denkt op 4 mei aan álle oorlogsslachtoffers, wereldwijd, van welke oorlog dan ook.’
Daarnaast komt er op 4 en 5 mei aandacht voor schaduwkanten van de Nederlandse geschiedenis. Hierbij denkt het Comité vooral aan de slachtoffers van het militaire optreden in Indonesië. Sinds 1961 worden op 4 mei wel de Nederlandse doden herdacht, maar niet de Indonesische. Dat gaat veranderen.
Het Comité zegt te luisteren naar de samenleving. Behalve voorvechters van meer diversiteit hebben ook sommige Joden kritiek op de huidige praktijk. Schrijver Robert Vuijsje stelde recentelijk in de NRC dat 4 mei wordt ‘ontjoodst’. Het lijkt erop dat het Comité ook aan dit geluid tegemoet wil komen, door de Holocaust op te nemen in het rijtje aandachtspunten voor de komende periode. Een andere aandachtspunt is het verzet tijdens de oorlog.
Hoe het Comité deze twee aandachtspunten denkt te combineren met de gelijktijdige verbreding, is echter niet duidelijk. Echte keuzes worden vermeden, in de hoop zo veel mogelijk groepen te verbinden. Deze voor-elk-wat-wils-benadering zou wel eens een averechts effect kunnen hebben.
