NRC Handelsblad profileert zich graag als een ‘kwaliteitskrant’. Maar in het jubileumboek van oud-redacteur John Kroon komen ook missers aan bod.
De stilistische fijnproevers van GeenStijl duiden de krant soms aan als ‘NSB Handelsblad’ en komen dikwijls met het – niet erg logische – verwijt dat het hier gaat om het parochieblaadje van de ‘linkse kerk’. En dan te bedenken dat mijn linkse medestudenten het veertig jaar geleden heel vreemd vonden dat ik een abonnement nam op die ‘rechtse’ krant. Ik weet het: de begrippen ‘links’ en ‘rechts’ zijn niet meer wat ze geweest zijn, maar het is de vraag of dat aan NRC Handelsblad ligt.
Eind 2020 bestond het avondblad, dat zich als eerste in Nederland tooide met het etiket ‘kwaliteitskrant’, een halve eeuw. Acht jaar eerder schreef Pien van der Hoeven een dissertatie over de fusie van het Amsterdamse Algemeen Handelsblad (opgericht in 1828) en de Nieuwe Rotterdamse Courant (1844). Dit boek gaat verder waar het proefschrift eindigde en vertelt hoe uit de twee noodlijdende liberale kranten een dagblad groeide dat zichzelf graag ziet als dé informatiebron voor hoogopgeleide, genuanceerd denkende Nederlanders.
Dit journalistieke, zeer leesbare boek is geschreven in opdracht van NRC Handelsblad. De auteur werkte dertig jaar voor de krant, onder meer als adjunct-hoofdredacteur. Maar dit wil allerminst zeggen dat het een kritiekloos jubileumboek is geworden. Als chronologische rode draad fungeren de hoofdstukken over de zes hoofdredacteuren die tot 2019 de scepter hebben gezwaaid. Dat levert vooral spannende en ontluisterende lectuur op in de jaren dat de krant een speelbal was in de handen van allerlei ‘durfkapitalisten’ - dat zijn kapitalisten die het bestaan van anderen op het spel durven zetten.
Daarnaast zijn aparte hoofdstukken gewijd aan onderwerpen als de plagiaataffaires rond medewerkers als Adriaan van Dis, Henri Beunders en Oscar Garschagen; lezers of instanties die naar de Raad voor de Journalistiek dan wel de rechter stapten; en de rol van de diverse columnisten. Dit laatste resulteerde niet alleen in portretjes van onder anderen J.L. Heldring, Henk Hofland en Frits Abrahams, maar ook in verhalen over de beschamende affaire rond het vermeende antisemitisme van socioloog J.A.A. van Doorn en het mislukte experiment met columns van politici, onder wie PVV-Kamerlid Martin Bosma. Ook missers zoals de berichtgeving rond de zelfmoord van acteur Antonie Kamerling en het fatale skiongeluk van prins Friso worden uitvoerig belicht, waarbij de hand royaal in eigen boezem wordt gestoken.
Rob Hartmans
Slijpen aan de geest. Vijftig jaar NRC Handelsblad
John Kroon
533 p. Prometheus, € 39,99
Bestel in de webshop
