Samen tegen het water
In zijn boek Aan zee. Een kroniek van de kust schrijft Martin Hendriksma over de Nederlandse kust door de eeuwen heen. Van het verdronken land van Saeftinghe tot de Atlantikwall in Petten en van de kapers uit Vlissingen tot de nudisten bij Callantsoog. Welke rol speelde de zee in het leven van kustbewoners? En hoe...
Weergaloze spionne Krystyna Skarbek
De Poolse barones Krystyna Skarbek, alias Christine Granville, werkte als geheimagent voor de Britten. Ze legde contact met het Poolse verzet, regelde hulp voor ontsnapte krijgsgevangenen en redde een collega uit handen van de Duitsers. Maar ze kreeg niet de erkenning die ze verdiende. ‘Zet Europa in lichterlaaie.’ Met die woorden gaf de Engelse premier...
Guerrilla in de jungle
In het oerwoud van Nieuw-Guinea knokt een Nederlandse verzetsgroep dertig maanden tegen de Japanse bezetter. Zestien mannen en één jonge vrouw overleven. Ze worden uitgehongerd en volkomen verzwakt teruggevonden. De eerste flarden Nederland zijn net bevrijd als persbureau Anep-Aneta op 21 september 1944 nieuws verspreidt uit het geallieerde hoofdkwartier in de Zuidwest-Pacific. ‘Heden werd de...
‘Mussert was al voor de oorlog een landverrader’
De historici Edwin Klijn en Robin te Slaa werken bijna twintig jaar samen aan een monsterproject: de integrale geschiedenis van de Nationaal-Socialistische Beweging in Nederland. Deze maand verschijnt het tweede deel, over de periode 1936-1940. Hierin beschrijven zij hoe NSB-leider Anton Mussert zijn dalende populariteit compenseerde door toenadering tot Hitler-Duitsland te zoeken. Het eerste deel...
Ontsla eens een ambtenaar
Als het afgelopen jaar ons iets heeft geleerd, dan is het wel dat Nederland minder goed wordt geleid dan we altijd dachten. Ons koninkrijk is een bestuurlijke plaats delict, bezaaid met gebroken beloftes van Hugo de Jonge, failliete ouders en opengereten Groningse huizen. Het lijkt gek, maar dat zou weleens door ons grote aantal ambtenaren...
De archieven van het kalifaat
Wat doe je als je in oorlogsgebied archieven en documenten vindt van het onrechtsregime dat je net hebt verslagen? We weten inmiddels dat de redding van de Stasi-archieven door dissidenten en de oprichting van een overheidsinstelling die slachtoffers, onderzoekers en geïnteresseerden gereguleerd toegang geeft tot die archieven, succesvol zijn geweest. Ze hebben geholpen bij de...
‘Het enige wat hij nog had, was haar foto’
In elk nummer vraagt Alies Pegtel een historicus naar zijn of haar historische sensatie. Naar het moment waarop, zoals Johan Huizinga het formuleerde, heden en verleden lijken samen te vallen. Een gevoel dat vaak onverwacht wordt opgewekt door een document, voorwerp, geluid, geur, locatie of inzicht. Deze maand NIOD-beeldonderzoeker René Kok, die werkt in een...
‘Luister naar de ander’
Schrijver Abdelkader Benali trok zich terug als spreker voor de 4 mei-voordacht, nadat er ophef was ontstaan over uitspraken die hij deed in 2006. De toespraak die hij in de Nieuwe Kerk in Amsterdam had willen houden, publiceert hij nu in de bundel De stilte van de ander. Hierin vraagt Benali om bij het herdenken...
Feministen vergeleken zichzelf met slaven
Voor de wet ‘is de gehuwde vrouw slavin, niets meer’, stond in 1902 in het radicaal-feministische tijdschrift Evolutie. Het was een typerende zin voor die tijd, stelt Sophie van den Elzen, die onlangs promoveerde aan de Universiteit Utrecht. Van den Elzen onderzocht hoe feministen in Frankrijk, Nederland en Duitsland in de negentiende en vroege twintigste...
Franse ruzie om ‘islamo-links’
‘Islamo-gauchisme plaagt de samenleving en universiteiten,’ zei onlangs de Franse minister van Hoger Onderwijs, Frédérique Vidal. Volgens haar worden studenten geïndoctrineerd door linkse (gauche) docenten die de politieke islam steunen. Ze heeft een onderzoek aangekondigd. De minister baseert zich op een manifest dat honderd academici schreven na de onthoofding van de Parijse leraar Samuel Paty...
Dirham in Gelderse grond
Ergens in de vroege Middeleeuwen namen Vikingen een Arabische munt mee naar het huidige Nederland. Daar vond iemand de dirham bijzonder genoeg om te verwerken tot een sieraad, door hem in een zilveren omranding te plaatsen. Dat sieraad werd vervolgens achtergelaten op de plaats waar nu de Gelderse gemeente Voorst ligt. Meer dan een millennium...
Klimaat en genocide
Historici met een expertise in genocide moeten zich uitspreken tegen de liberale wereldorde die verantwoordelijk is voor de klimaatcrisis. Dat staat in een verklaring die is ondertekend door zestien internationale genocide-experts. Hierin worden de gevolgen van klimaatverandering als ‘ecocide-cum-genocide’ aangeduid. ‘Deze Apocalyps […] wordt veroorzaakt door dezelfde krachten die de voorwaarden schiepen voor de moderniteit,...