Vijanden van Rome – Peter Matyszak
Keer op keer stelden tegenstanders als Cleopatra, Spartacus, Hannibal en Attila de Hun Rome op de proef. Peter Matyszak vertelt over de geschiedenis van het Romeinse Rijk aan de hand van beroemde opponenten. In Vijanden van Rome schetst Peter Matyszak leven en sterven van zeventien notoire tegenstanders van het Romeinse Rijk, van Hannibal tot Attila...
Commotie over De Oost is onterecht
Je hoeft geen profeet te zijn om te voorspellen dat films over het Nederlandse optreden in de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog tot commotie leiden. Die is er dan ook over De Oost, waarin een Nederlandse soldaat zich in 1946 tegen de oorlogsmisdaden van Raymond Westerling keert. De woede van sommige organisaties van Indië-veteranen en Indische Nederlanders is...
Zelfs de meeuwen krijsen er poëzie
Op een eiland is alles anders: het licht, het geluid, de sfeer. Jan Bank en Doeko Bosscher kunnen er geen genoeg van krijgen. Ze schreven een onweerstaanbare geschiedenis van de 25 Nederlandse eilanden. Noem het een ‘eilandgevoel’. De eminente historici Jan Bank en Doeko Bosscher, nuchtere Hollandse zielen, raken er ongekend lyrisch van. Deze ‘eilandziekte’...
‘Maak een beeldarchief met gevoelige karikaturen’
De Volkskrant ging door het stof na het plaatsen van een karikaturale illustratie van Maurice de Hond, die deed denken aan antisemitische propaganda uit het verleden. Volgens de krant ontbrak het de redactie aan ‘historisch besef om de overeenkomst te zien’. Volgens NIOD-onderzoeker Kees Ribbens zou een archief met historische propagandabeelden bij kunnen dragen aan...
Nederlandse terrascultuur kwam overwaaien uit Londen en Parijs
Veel Nederlanders kijken er in de zomermaanden reikhalzend naar uit: een koel drankje op een zonovergoten terras. Maar sinds wanneer vertoeven Nederlanders graag op het terras? Volgens historicus Auke van der Woud is het terrasbezoek onderdeel van de massacultuur die ontstond in de late negentiende eeuw. ‘Café- en restaurantbezoek waren een soort theater van de...
Samen tegen het water
In zijn boek Aan zee. Een kroniek van de kust schrijft Martin Hendriksma over de Nederlandse kust door de eeuwen heen. Van het verdronken land van Saeftinghe tot de Atlantikwall in Petten en van de kapers uit Vlissingen tot de nudisten bij Callantsoog. Welke rol speelde de zee in het leven van kustbewoners? En hoe...
Weergaloze spionne Krystyna Skarbek
De Poolse barones Krystyna Skarbek, alias Christine Granville, werkte als geheimagent voor de Britten. Ze legde contact met het Poolse verzet, regelde hulp voor ontsnapte krijgsgevangenen en redde een collega uit handen van de Duitsers. Maar ze kreeg niet de erkenning die ze verdiende. ‘Zet Europa in lichterlaaie.’ Met die woorden gaf de Engelse premier...
Guerrilla in de jungle
In het oerwoud van Nieuw-Guinea knokt een Nederlandse verzetsgroep dertig maanden tegen de Japanse bezetter. Zestien mannen en één jonge vrouw overleven. Ze worden uitgehongerd en volkomen verzwakt teruggevonden. De eerste flarden Nederland zijn net bevrijd als persbureau Anep-Aneta op 21 september 1944 nieuws verspreidt uit het geallieerde hoofdkwartier in de Zuidwest-Pacific. ‘Heden werd de...
‘Mussert was al voor de oorlog een landverrader’
De historici Edwin Klijn en Robin te Slaa werken bijna twintig jaar samen aan een monsterproject: de integrale geschiedenis van de Nationaal-Socialistische Beweging in Nederland. Deze maand verschijnt het tweede deel, over de periode 1936-1940. Hierin beschrijven zij hoe NSB-leider Anton Mussert zijn dalende populariteit compenseerde door toenadering tot Hitler-Duitsland te zoeken. Het eerste deel...
Ontsla eens een ambtenaar
Als het afgelopen jaar ons iets heeft geleerd, dan is het wel dat Nederland minder goed wordt geleid dan we altijd dachten. Ons koninkrijk is een bestuurlijke plaats delict, bezaaid met gebroken beloftes van Hugo de Jonge, failliete ouders en opengereten Groningse huizen. Het lijkt gek, maar dat zou weleens door ons grote aantal ambtenaren...
De archieven van het kalifaat
Wat doe je als je in oorlogsgebied archieven en documenten vindt van het onrechtsregime dat je net hebt verslagen? We weten inmiddels dat de redding van de Stasi-archieven door dissidenten en de oprichting van een overheidsinstelling die slachtoffers, onderzoekers en geïnteresseerden gereguleerd toegang geeft tot die archieven, succesvol zijn geweest. Ze hebben geholpen bij de...
‘Het enige wat hij nog had, was haar foto’
In elk nummer vraagt Alies Pegtel een historicus naar zijn of haar historische sensatie. Naar het moment waarop, zoals Johan Huizinga het formuleerde, heden en verleden lijken samen te vallen. Een gevoel dat vaak onverwacht wordt opgewekt door een document, voorwerp, geluid, geur, locatie of inzicht. Deze maand NIOD-beeldonderzoeker René Kok, die werkt in een...