‘Anita’s dekentje zei mij niets’
In elk nummer vraagt Alies Pegtel een historicus naar zijn of haar historische sensatie. Naar het moment waarop, zoals Johan Huizinga het formuleerde, heden en verleden lijken samen te vallen. Een gevoel dat vaak onverwacht wordt opgewekt door een document, voorwerp, geluid, geur, locatie of inzicht. Deze maand historicus Marjan Schwegman, die er vergeefs naar...
Sterker door sport
Het aantal sportende Nederland ligt nog steeds lager dan voor de coronapandemie. Een eeuw geleden reisden beweegpropagandisten stad en land af om het belang van sport te verkondigen.
Veel fracties geen probleem
Met achttien partijen in de Tweede Kamer kan Nederland onbestuurbaar worden, vrezen analisten. Maar een eeuw geleden waren het er bijna evenveel en dat ging goed, zegt politiek historicus Henk te Velde. In 1918 kwamen er zeventien partijen in de Kamer. Hoe kon dat? ‘Het was een direct gevolg van de invoering van het...
Stad hielp bij faillissement
Informele schulden zijn een groeiend probleem onder Nederlanders. Als een Amsterdammer in de zeventiende eeuw failliet ging, kon hij een nieuwe start maken dankzij bemoeienis van de stad.
Twitter-therapie voor eenzame historici
Wat zijn de bijwerkingen en neveneffecten van de coronapandemie en de lockdown? Elders heb ik betoogd dat de opkomst van ‘hyperbolie’, de extreme overdrijvingen en onwaarheden op sociale media, samenvalt met de politieke beslissingen en incidenten rond de Covid-19-crisis. Een ontwikkeling die te betreuren valt. Want hashtags als #Neurenberg 2.0 of vergelijkingen van vaccinatiebewijzen met...
Windenergie is van alle tijden
Voor het eerst zijn zonne- en windenergie Nederlands belangrijkste elektriciteitsbronnen. Decennia geleden pleitte molenbouwer Adriaan Dekker al voor het gebruik van wind als energiebron.
Tentoonstelling over de Gouden Koets
Sinds vrijdag 18 juni kunnen bezoekers zich vergapen aan de gerestaureerde Gouden Koets op de binnenplaats van het Amsterdam Museum. Het koninklijke rijtuig is na een restauratie van ruim vijf jaar weer te bewonderen door publiek. Het museum brandt haar vingers niet aan uitspraken over wat er na de tentoonstelling met de omstreden koets moet...
Eeuwig archief op de maan
Nederlandse journalisten, sliepen jullie? Vrijwel geen medium bracht een van de meest belangwekkende berichten van dit voorjaar: voor het eerst krijgt een buitenaardse locatie monumentenstatus. Mare Tranquillitatis, schouwtoneel van de beroemdste kleine stap ooit, is uitgeroepen tot erfgoed. Dat moet de krater en de landingsmodules die daar liggen vrijwaren van beschadiging, roof of exploitatie. Door...
Radicale verlossing – Beatrice de Graaf
Nederlandse IS-strijders hoopten in Syrië iets goed te maken, zo legden ze uit aan Beatrice de Graaf. Ze voelden zich zondig en wilden boete doen. Maar Syriërs zaten niet te wachten op deze ‘verlossers’. Historicus Beatrice de Graaf stelt de ultieme vraag bij het onderzoek naar terrorisme: wat bezielt jihadstrijders, links- en rechts-radicalen om te...
Krijgsgeweld en kolonie – Petra Groen
Na de val van Napoleon kreeg Nederland een koloniaal rijk in de schoot geworpen. Maar het kostte een eeuw om het gezag in ‘ons Indië’ daadwerkelijk te vestigen. En dat ging er bloedig aan toe. Altijd was er wel ergens een militaire expeditie gaande. ‘Hij schreed gewichtig, hij reed gewichtig. Hij werkte gewichtig, hij at...
De laatste samenzweerder – Peter Stothard
De aanslag op Julius Caesar had grote gevolgen voor het Romeinse Rijk. Zijn moordenaars bereikten precies het tegendeel van wat ze beoogden, zo laat Peter Stothard zien in een beeldend relaas. In De laatste samenzweerder duidt Peter Stothard, oud-hoofdredacteur van The Times, de historische, maatschappelijke en culturele betekenis van de moord op Julius Caesar op...
Met Hollandse bedaardheid – Dirk J. Tang
Waarom schafte Nederland de slavernij af? En waarom duurde dat eigenlijk zo lang? Dirk Tang inventariseert helder en zonder ideologische stellingname welke factoren een rol speelden. Vergeleken met andere Europese landen schafte Nederland vrij laat de slavernij in de koloniën af. Pas in 1863 was het zover, terwijl de voormalige slaven nog tien jaar onder...