Home Met Hollandse bedaardheid – Dirk J. Tang

Met Hollandse bedaardheid – Dirk J. Tang

Historicus, journalist en vertaler

Gepubliceerd op: 15 juni 2021

Update 13 oktober 2022

Waarom schafte Nederland de slavernij af? En waarom duurde dat eigenlijk zo lang? Dirk Tang inventariseert helder en zonder ideologische stellingname welke factoren een rol speelden. Vergeleken met andere Europese landen schafte Nederland vrij laat de slavernij in de koloniën af. Pas in 1863 was het zover, terwijl de voormalige slaven nog tien jaar onder staatstoezicht bleven staan en gedwongen werden op de plantages te blijven werken. Om die reden wordt tegenwoordig vaak 1873 aangehouden als jaar waarop er echt een einde kwam aan de slavernij. Wat waren de factoren die een rol speelden bij de afschaffing van een fenomeen dat in de West ruim twee eeuwen had bestaan? Kwam het door het voortdurende verzet van slaven? Of was slavernij economisch gezien gewoon niet meer rendabel? Of was er sprake van een omslag in de publieke opinie? En waarom duurde het in Nederland langer dan in de meeste andere landen? Antwoorden op deze vragen kunnen al snel een ideologisch karakter krijgen, maar in Met Hollandse bedaardheid gaat Dirk Tang op heel bedaarde en heldere wijze in op de verschillende aspecten van deze geschiedenis. Het zal niet verbazen dat er niet één oorzaak voor de afschaffing van de slavernij is aan te wijzen. Tijdens de hele periode van slavernij waren er slaven die ontsnapten en vanuit het oerwoud aanvallen op plantages pleegden en opstanden ontketenden. Toen er een debat over slavernij ontstond speelde dit een rol, maar doorslaggevend was het verzet niet. Ook de toenemende kritiek op het verschijnsel slavernij – voortkomend uit christelijke motieven of verlichtingsidealen – was van belang, waarbij aangetekend moet worden dat vooral de niet-aflatende propaganda van Britse abolitionisten grote invloed had. De Britse druk was sowieso heel belangrijk, want die zorgde ervoor dat koning Willem I in 1814 al wel de slavenhandel verbood. Ook economische ontwikkelingen speelden een rol. Hoewel de Industriële Revolutie in Nederland ook vrij laat op gang kwam, werd het veel ondernemers al vroeg duidelijk dat slavernij steeds minder efficiënt was. Nadat rond 1833 op suikerplantages in Suriname de eerste stoommachines waren ingevoerd, ontstond er meer behoefte aan geschoolde en gedisciplineerde arbeid en werd slavenarbeid een te onzekere factor. Echt vlot ging het allemaal niet, maar dat gaan dingen in het gezapige en bedaarde Nederland zelden. Rob Hartmans is historicus, journalist en vertaler.

Met Hollandse bedaardheid. Hoe Nederland tussen 1800 en 1873 slavernij in de koloniën afschafte

Dirk J. Tang

192 p. Walburg Pers, € 14,99

Artsen zonder Grenzen: onafhankelijk, maar nooit apolitiek

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 7 - 2021

Rob Hartmans

Historicus, journalist en vertaler

Rob Hartmans is historicus, journalist en vertaler. Hij schrijft over cultuur- en politieke geschiedenis vanaf de Middeleeuwen. Hij maakt deel uit van de voorselectiecommissie en jury van de Libris Geschiedenis Prijs.

Nieuwste berichten

Artikel

Het Russische parlement heeft nooit veel te vertellen gehad

De Russen gaan van 18 tot en met 20 september naar de stembus om de 450 leden van het parlement – de Staatsdoema – te kiezen. Dat deze verkiezingen geen ‘feest van de democratie’ zijn, past in de politieke geschiedenis van Rusland. Een echte parlementaire cultuur kon daar nooit opbloeien 4 oktober 1993. Tanks die...

Lees meer

Artikel

Verkiezingsfraude kwam regelmatig voor in de Verenigde Staten

Zogenaamd om stemfraude bij de komende congresverkiezingen in Amerika te voorkomen, pleit Donald Trump voor landelijke regels die voor alle staten moeten gelden. Hij is er wat laat mee, want de echte wanpraktijken bij Amerikaanse verkiezingen dateren vooral van de negentiende eeuw en de eerste helft van de twintigste eeuw. Dit artikel krijg je van...

Lees meer

Artikel

Iraanse sporters dagen de macht uit

In Iran vormen sport, protest en politiek al eeuwenlang een nauw verweven, maar ook conflictueuze drie-eenheid. Nu zijn het vaak vrouwelijke voetballers die van zich laten horen. Ooit waren het worstelaars, vertelt politicoloog Caroline Azad. Gholamreza Takhti is een legende in Iran. In de jaren vijftig van de vorige eeuw werd deze worstelaar – ‘met...

Lees meer

Artikel

Artsen zonder Grenzen: onafhankelijk, maar nooit apolitiek

Een groep artsen die vond dat het Rode Kruis niet genoeg deed tegen mensenrechtenschendingen in Biafra, stichtte in 1971 de medische hulporganisatie Artsen zonder Grenzen. De initiatiefnemers wilden volledig apolitiek opereren, maar dat bleek in de praktijk vrijwel onmogelijk. Médecins Sans Frontières (MSF), de moederorganisatie van Artsen zonder Grenzen, is een medische internationale hulporganisatie. Momenteel biedt MSF hulp in Nepal na een dodelijke overstroming en is de organisatie werkzaam in Oekraïne en Gaza, waar ze...

Lees meer

Met Hollandse bedaardheid – Dirk J. Tang

Actueel

Het Russische parlement heeft nooit veel te vertellen gehad

Verkiezingsfraude kwam regelmatig voor in de Verenigde Staten

Iraanse sporters dagen de macht uit

Artsen zonder Grenzen: onafhankelijk, maar nooit apolitiek

Meld je aan voor de nieuwsbrief

Nieuwste berichten

Het Russische parlement heeft nooit veel te vertellen gehad

Verkiezingsfraude kwam regelmatig voor in de Verenigde Staten

Iraanse sporters dagen de macht uit

Artsen zonder Grenzen: onafhankelijk, maar nooit apolitiek