Abonneren
Themanummer over het kindHistorisch Nieuwsblad - zomernummer 2026BestellenAbonneren
Cover zomernummer 2026 Historisch Nieuwblad
Home Met Hollandse bedaardheid – Dirk J. Tang

Met Hollandse bedaardheid – Dirk J. Tang

Met Hollandse bedaardheid – Dirk J. Tang

Rob Hartmans

Historicus, journalist en vertaler

Gepubliceerd op: 15 juni 2021

Update 13 oktober 2022

Waarom schafte Nederland de slavernij af? En waarom duurde dat eigenlijk zo lang? Dirk Tang inventariseert helder en zonder ideologische stellingname welke factoren een rol speelden. Vergeleken met andere Europese landen schafte Nederland vrij laat de slavernij in de koloniën af. Pas in 1863 was het zover, terwijl de voormalige slaven nog tien jaar onder staatstoezicht bleven staan en gedwongen werden op de plantages te blijven werken. Om die reden wordt tegenwoordig vaak 1873 aangehouden als jaar waarop er echt een einde kwam aan de slavernij. Wat waren de factoren die een rol speelden bij de afschaffing van een fenomeen dat in de West ruim twee eeuwen had bestaan? Kwam het door het voortdurende verzet van slaven? Of was slavernij economisch gezien gewoon niet meer rendabel? Of was er sprake van een omslag in de publieke opinie? En waarom duurde het in Nederland langer dan in de meeste andere landen? Antwoorden op deze vragen kunnen al snel een ideologisch karakter krijgen, maar in Met Hollandse bedaardheid gaat Dirk Tang op heel bedaarde en heldere wijze in op de verschillende aspecten van deze geschiedenis. Het zal niet verbazen dat er niet één oorzaak voor de afschaffing van de slavernij is aan te wijzen. Tijdens de hele periode van slavernij waren er slaven die ontsnapten en vanuit het oerwoud aanvallen op plantages pleegden en opstanden ontketenden. Toen er een debat over slavernij ontstond speelde dit een rol, maar doorslaggevend was het verzet niet. Ook de toenemende kritiek op het verschijnsel slavernij – voortkomend uit christelijke motieven of verlichtingsidealen – was van belang, waarbij aangetekend moet worden dat vooral de niet-aflatende propaganda van Britse abolitionisten grote invloed had. De Britse druk was sowieso heel belangrijk, want die zorgde ervoor dat koning Willem I in 1814 al wel de slavenhandel verbood. Ook economische ontwikkelingen speelden een rol. Hoewel de Industriële Revolutie in Nederland ook vrij laat op gang kwam, werd het veel ondernemers al vroeg duidelijk dat slavernij steeds minder efficiënt was. Nadat rond 1833 op suikerplantages in Suriname de eerste stoommachines waren ingevoerd, ontstond er meer behoefte aan geschoolde en gedisciplineerde arbeid en werd slavenarbeid een te onzekere factor. Echt vlot ging het allemaal niet, maar dat gaan dingen in het gezapige en bedaarde Nederland zelden. Rob Hartmans is historicus, journalist en vertaler.  

Met Hollandse bedaardheid. Hoe Nederland tussen 1800 en 1873 slavernij in de koloniën afschafte

Dirk J. Tang

192 p. Walburg Pers, € 14,99

Actueel

Archeologen leggen de fundering van een Romeins badhuis bloot in Nijmegen, 2026.
Archeologen leggen de fundering van een Romeins badhuis bloot in Nijmegen, 2026.
Interview

Nieuwbouwwijken op Romeinse ruïnes: hoe kunnen we erfgoed bewaren?

Zhivkov in 1980.
Zhivkov in 1980.
Artikel

Is Bulgarije pro-Russisch? Deze premier wilde van zijn land de zestiende Sovjet-staat maken

Goring wordt bevraagd tijdens de Neurenberg processen
Goring wordt bevraagd tijdens de Neurenberg processen
Artikel

Het Proces van Neurenberg: hoe oorlog een misdaad werd

Rejtan (rechts) werpt zich voor de deur van de Sejm om de eerste Poolse deling te stoppen. Schilderij door Jan Matejko,1866.
Rejtan (rechts) werpt zich voor de deur van de Sejm om de eerste Poolse deling te stoppen. Schilderij door Jan Matejko,1866.
Artikel

Rusland gebruikte omkoping en afpersing om Polen op te delen

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 7 - 2021

Nieuwste berichten

Archeologen leggen de fundering van een Romeins badhuis bloot in Nijmegen, 2026.
Archeologen leggen de fundering van een Romeins badhuis bloot in Nijmegen, 2026.
Interview

Nieuwbouwwijken op Romeinse ruïnes: hoe kunnen we erfgoed bewaren?

Bij archeologische opgravingen in Nijmegen is het grootste Romeinse badhuiscomplex in Nederland ontdekt. Maar op de plek van de opgraving wordt binnenkort een nieuwe woonwijk gebouwd. Hoogleraar Monique van den Dries legt uit hoe archeologen en projectontwikkelaars elkaar kunnen helpen om Nederlands erfgoed zichtbaar te bewaren. Over een paar jaar staat het Nijmeegse Waalfront vol...

Lees meer
Zhivkov in 1980.
Zhivkov in 1980.
Artikel

Is Bulgarije pro-Russisch? Deze premier wilde van zijn land de zestiende Sovjet-staat maken

De kersverse Bulgaarse premier Roemen Radev zou pro-Russisch zijn; net als zijn voorganger Todor Zhivkov wijst hij graag op het Russische bevrijdingsverhaal van 1878. Die vroegere premier was zo loyaal aan het Kremlin, dat hij de Bulgaarse soevereiniteit inzette in onderhandelingen met Moskou. Zhivkovs pro-Russische koers botste met de ideeën van zijn dochter, die juist...

Lees meer
Goring wordt bevraagd tijdens de Neurenberg processen
Goring wordt bevraagd tijdens de Neurenberg processen
Artikel

Het Proces van Neurenberg: hoe oorlog een misdaad werd

Europese landen willen een nieuw tribunaal oprichten dat Russische leiders moet vervolgen vanwege de agressieoorlog tegen Oekraïne. Tachtig jaar geleden werden in Neurenberg voor het eerst politieke en militaire leiders veroordeeld voor het voeren van een agressieoorlog. Sindsdien kijkt de internationale gemeenschap anders aan tegen militair geweld: het was geen recht meer, maar een misdaad....

Lees meer
Noord-Afrikaanse, islamitische pelgrims keren terug uit Mekka. Ets door Léon Davent, circa 1555.
Noord-Afrikaanse, islamitische pelgrims keren terug uit Mekka. Ets door Léon Davent, circa 1555.
Recensie

Tocht naar Mekka maakt opstandig

De pelgrimage van moslims naar Mekka was niet alleen een religieuze daad, maar wakkerde ook het panislamistisch verzet aan. In de negentiende eeuw vreesden koloniale machten daarom wereldwijde opstandigheid.  Moslims hebben de religieuze plicht om minstens één keer in hun leven af te reizen naar Mekka, tijdens de hadj. Arabist Richard van Leeuwen onderzocht pelgrimsverslagen...

Lees meer
Loginmenu afsluiten